Ποπ, γυναικείο σώμα και ταμπού

^«Πετσί και κόκαλο» και «Γεύμα». Με  τα  τραγούδια «Skinny» και «Lunch» από το άλμπουμ της «Hit Me Hard and Soft», η Μπίλι Αϊλις  γράφει στίχους για την προσωπική της αλήθεια και το σώμα της. Δεν είναι μόνη της. Η Τέιλορ Σουίφτ, η Λόρντι, η ράπερ Charli XCX πράττουν ανάλογα και εξομολογούνται τραγουδώντας για το σώμα τους και την αγωνία τους να ακολουθήσουν τους κανόνες της βιομηχανίας του θεάματος. Παρά τα όσα λέγονται για συμπερίληψη και για αποδοχή όλων των σωματότυπων, η υποκρισία κυριαρχεί στη βιομηχανία της ποπ μουσικής.

«Ο κόσμος λέει ότι φαίνομαι ευτυχισμένη απλά επειδή αδυνάτισα», τραγουδάει η Αϊλις, με το μελαγχολικό της τραγούδι να συνοδεύεται από μία μόνο, σκοτεινή κιθάρα. «Αλλά ο παλιός μου εαυτός είναι ακόμα εγώ και ίσως ο πραγματικός μου εαυτός νομίζω ότι είναι όμορφος», προσθέτει στον στίχο που δείχνει – αναφέρουν οι «New York Times» – ότι η σημερινή γενιά των γυναικών ποπ σταρ αναγνωρίζουν συχνά με σκληρή και πιθανώς προκλητική γλώσσα την πίεση που αισθάνονται να φαίνονται αδύνατες.

Η Τέιλορ Σουίφτ, η οποία μίλησε για πρώτη φορά για τις προσπάθειές της να καταπολεμήσει τις διατροφικές της διαταραχές στο ντοκιμαντέρ του 2020, «Miss Americana», τραγουδάει για την εμπειρία της στο τραγούδι «You’re on Your Own, Kid» του 2022, συμπονώντας τον νεότερο εαυτό της: «Διοργάνωνα πάρτι και λιμοκτονούσα το σώμα μου, λες και θα με έσωζε το τέλειο φιλί». Η Λόρντι, σε μια εμφάνιση στο remix του «Girl, So Confusing» της Charli XCX, εξομολογήθηκε ότι οι αυξομειώσεις στο βάρος της την οδήγησαν να μείνει μακριά από τη δημοσιότητα. «Τα τελευταία δύο χρόνια, βρισκόμουν σε πόλεμο με το σώμα μου», τραγουδάει σπαρακτικά. «Προσπάθησα να λιμοκτονήσω για να αδυνατίσω και μετά πήρα όλα τα κιλά πίσω».

Self-love

Εδώ και αρκετά χρόνια στην ποπ κουλτούρα, οι συζητήσεις για το βάρος επικεντρώνονται γύρω από την τολμηρή Lizzo η οποία μίλησε  γι’ αυτό στους στίχους της, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, καθώς και στην προβολή της δικής της σειράς εσωρούχων shapewear. Η τραγουδίστρια και ράπερ έχει αναδείξει την αγάπη για τον εαυτό (self-love), προβάλλοντας ως το πρόσωπο του κινήματος αποδοχής του σώματος. Πρόσφατα όμως δήλωσε στους «New York Times» ότι το κίνημα εξελίχθηκε από θετικότητα σε ουδετερότητα του σώματος: «Δεν πρόκειται να πω ψέματα και να πω ότι αγαπώ το σώμα μου κάθε μέρα», είπε.

Η τοξικότητα που αντιμετώπισε η Lizzo έχει ρίζες στον ρατσισμό, όπως αναφέρουν οι «New York Times». Είναι αδύνατο να διαχωρίσουμε τον διάλογο για την εικόνα του σώματος από τη φυλή και τους διαφορετικούς τρόπους με τους οποίους τα μαύρα, καφέ και λευκά σώματα αναλύονται, υποτιμούνται και λατρεύονται. Μία άλλη καλλιτέχνις, η Λάτο, μίλησε πρόσφατα για το πώς η διαδικτυακή κριτική την οδήγησε να κάνει πλαστική χειρουργική επέμβαση στα 21 της για να ενισχύσει τους γλουτούς της. Πέρυσι η ράπερ, η οποία είναι διεμφυλική, δήλωσε: «Οταν δεν έκανα την επέμβαση, έλεγαν: “Ω, έχει σχήμα σαν τη λευκή της πλευρά”». Η SZA, μιλώντας στο Elle για τη δική της, παρόμοια επέμβαση (για την οποία τραγούδησε στο επιτυχημένο άλμπουμ της «SOS» το 2022), είπε: «Δεν υπέκυψα στην πίεση της βιομηχανίας. Υπέκυψα στα ίδια μου τα μάτια στον καθρέφτη».

Το λεπτό σώμα ξεπερνά όλα τα άλλα πρότυπα ομορφιάς. Στην ταινία «Homecoming: A Film by Beyoncé», η Μπιγιονσέ περιγράφει με λεπτομέρειες πώς περιόρισε τη διατροφή της για να χάσει αμέσως τα κιλά που είχε πάρει κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης των διδύμων της: «Πεινάω», λέει στην κάμερα, καθώς προετοιμαζόταν για την επική εμφάνισή της στη σκηνή του φεστιβάλ Coachella.

Kατάρριψη των προτύπων

Για τις σημερινές νεαρές τραγουδίστριες οι οποίες ασχολούνται στον στίχο τους με ένα από τα ταμπού της ποπ μουσικής, τραγουδώντας για διατροφικές διαταραχές και δυσμορφία του σώματος, η πίεση να είναι αδύνατες μπορεί να είναι συντριπτική. Φαινομενικά, πρόκειται για μια στιγμή στη μουσική απενοχοποιημένης γυναικείας δύναμης και κατάρριψης των προτύπων. Αλλά είναι ταυτόχρονα μια εποχή ιδιαίτερα τιμωρητικών προτύπων ομορφιάς, που ενισχύονται από την άνοδο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης εμφατικών με την εικόνα, όπως το Instagram και το TikTok. Καθώς τα φάρμακα για τον διαβήτη όπως το Ozempic έχουν γίνει ένα ισχυρό εργαλείο απώλειας βάρους, δεκάδες διασημότητες και influencers έχουν δημοσιεύσει φωτογραφίες τους με τους εαυτούς τους να φαίνονται αισθητά πιο αδύνατοι.

Το αποκαλυπτικό ύφος των τραγουδιών ορισμένων από τις πιο επιτυχημένες ποπ σταρ της εποχής δείχνει ότι το θέμα παραμένει ανοιχτό. Και όπως το θέτει η Αϊλις στο «Skinny», η όρεξη των social media είναι μεγάλη: «Το Ιντερνετ είναι πεινασμένο για το πιο μοχθηρό είδος αστείου», τραγουδάει. «Και κάποιος πρέπει να το ταΐσει».