Ηχο δύναμα

Sir Adrian Boult: Ανέκδοτες ηχογραφήσεις του BBC. Φιλαρμονική Ορχήστρα του Λονδίνου, Συμφωνική Ορχήστρα του BBC, Βασιλική Φιλαρμονική Ορχήστρα. ICA Classics 2CD

Δεν ήταν μόνον το ταλέντο και ο χαρακτήρας του, αλλά ήταν εξίσου και το σπάνιο ιστορικό της μουσικής του διαμόρφωσης μεταξύ των στοιχείων εκείνων που κατέστησαν τον sir Adrian Boult έναν αρχιμουσικό με μοναδικές ποιότητες μεταξύ των άλλων βρετανών ομότεχνών του. Βαθύς, γλυκός, ανθρώπινος, πάντοτε ουσιώδης, ο sir Adrian υπήρξε ένας από τους ελάχιστους βρετανούς μαέστρους του βεληνεκούς του ο οποίος όχι απλώς μετεκπαιδεύτηκε στη Γερμανία (ύστερα από πέντε χρόνια σπουδών στην Οξφόρδη), αλλά και από τον κορυφαίο ίσως όλων των μαέστρων του προπολεμικού κόσμου – και εδώ ως «προπολεμικός» ορίζεται εκείνος πριν από τον Μεγάλο Πόλεμο, τον Πρώτο Παγκόσμιο.

Ο sir Adrian μαθήτευσε πλάι στον  θρυλικό Ούγγρο Arthur Nikisch στη Λειψία καθώς και στον συνθέτη Max Reger, ενώ συγκέντρωσε τον θαυμασμό όλων των μεγάλων γερμανών συναδέλφων του της εποχής οι οποίοι και δέσποσαν αργότερα στο διεθνές μουσικό στερέωμα. Ολα αυτά, διακόπηκαν φυσικά με τον ερχομό του Πολέμου που, τελικά, αποδείχθηκε ότι δεν θα ήταν απλώς ένας, αλλά δύο παγκόσμιοι, κατ’ ουσίαν στη σειρά. Και οι τόσο ιδιαίτερες σχέσεις του σπουδαίου αρχιμουσικού από τα νησιά με τη Γερμανία απίσχναναν πλέον οριστικά χωρίς να αναδιαταχθούν πραγματικά ποτέ.

Δεν συνέβη όμως το ίδιο – κάθε άλλο μάλιστα – με το ρεπερτόριο της αυστογερμανικής σχολής, στο οποίο ο sir Adrian μπορεί χωρίς δυσκολία να θεωρηθεί η κύρια αυθεντία της πατρίδας του στην εποχή του. Αλλωστε, παρά το γεγονός ότι όπως όλοι οι βρετανοί αρχιμουσικοί κρατά για τη μουσική της πατρίδας του την κεντρική θέση στο ρεπερτόριό του, υπήρξε παράλληλα ο πιο συστηματικός γηγενής «υπερασπιστής» της αυστρογερμανικής μουσικής στο Λονδίνο – και αυτό πολύ πριν από τη σαρωτική εισβολή του Κλέμπερερ στην πρωτεύουσα της Κοινοπολιτείας, η οποία και αναδιαμόρφωσε πλέον ουσιωδώς τον μουσικό της προσανατολισμό.

Βέβαια, ο sir Adrian δεν ήταν ο μόνος Βρετανός που έστρεψε το ενδιαφέρον του σε αυτή τη μουσική – την «καρδιά», έτσι κι αλλιώς, όλης της μουσικής. Το ίδιο είχε κάνει και ο sir Thomas Beecham, μα με μία διαφορά: εκείνος, με ελάχιστες εξαιρέσεις, είχε οριοθετήσει το «σύμπαν» του μεταξύ του Χάιντν και του Μότσαρτ – είχε σχεδόν αποκλείσει τα πριν και τα μετά. Ο sir Adrian μοιάζει σαν να έπραξε περίπου το συμπληρωματικό του αντίθετο στη μητρόπολη του Τάμεση: πήγε κυρίως μετά, αλλά και εντυπωσιακά καλά, όταν πήγε, πιο πριν: τα «Βρανδενβούργια Κοντσέρτα» του Μπαχ που ηχογράφησε είναι από τα πλέον υποδειγματικά της «παλιάς σχολής». Υπήρξε όμως ο μαέστρος που έδωσε την πρεμιέρα των «Πλανητών» του Χολστ, ενώ το ίδιο συνέβη και με πλήθος άλλων έργων ομοεθνών του συνθετών. Παράλληλα, δούλεψε με τον Ντιαγκίλεφ στα «Ρωσικά Μπαλέτα».

Οι μεγάλες αγάπες του όμως περιλαμβάνουν τρεις συνθέτες που αντιπροσωπεύονται εδώ με ανέκδοτες έως τώρα ηχογραφήσεις, διαφορετικές δηλαδή από εκείνες που έκανε στο στούντιο, και που είναι όλες, όπως είναι φυσικό, εξαιρετικές από κάθε άποψη, του ήχου συμπεριλαμβανομένου: ο Μπετόβεν, ο Σούμπερτ και ο Μπραμς κυριαρχούν σε αυτή την έκδοση με την «Ηρωική», τη «Μεγάλη Συμφωνία» και τις «Παραλλαγές σε ένα θέμα του Χάιντν» αντίστοιχα, όλα ερμηνευμένα από τη μεγαλύτερη αυθεντία αυτής της μουσικής κοινότητας στα βρετανικά νησιά. Μουσικής στην οποία ο σπουδαίος αυτός μαέστρος διαρκώς επέστρεφε και ειδικά με τη Συμφωνική Ορχήστρα του BBC την οποία ο ίδιος ίδρυσε το 1930 και σε ελάχιστο χρόνο έφερε στο επίκεντρο ως μία από τις κορυφαίες της χώρας του. Αλλά και που σχεδόν τριάντα χρόνια αργότερα έπρεπε χωρίς τη θέλησή του να αφήσει λόγω συνταξιοδότησης. Κάτι που τον οδήγησε να επιστρέψει τελικά στις «ρίζες» του, στη Φιλαρμονική Ορχήστρα του Λονδίνου, με την οποία κυρίως δούλεψε στην τελευταία και εξαιρετικά μεστή περίοδο της ζωής του.