Λευκός καπνός με ασφαλείς επιλογές

Με τον πόλεμο στην Ουκρανία και την πολιτική αστάθεια που απειλεί τη Γαλλία, οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ενωσης προχώρησαν στην ασφαλή επιλογή, επιλέγοντας τρεις έμπειρους πολιτικούς από τις τρεις κεντρώες πολιτικές οικογένειες για να ηγηθούν των κύριων θεσμικών οργάνων της ΕΕ. Κατέληξαν στη συμφωνία γρήγορα για τη δεύτερη θητεία της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στο τιμόνι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και την τοποθέτηση του πρώην πρωθυπουργού της Πορτογαλίας Αντόνιο Κόστα επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και της εσθονής πρωθυπουργου Κάγια Κάλας ως υπεύθυνης για την εξωτερική πολιτική της ΕΕ.

Σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τις «λάθος διαδικασίες», όπως τις χαρακτήρισε, η ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι καταψήφισε τόσο την Κάλας  όσο και τον Κόστα ενώ απείχε από την ψηφοφορία για τη Φον ντερ Λάιεν, παρά τις απόπειρες που κατέβαλαν για την εξευμενίσουν επειδή δεν τη συμπεριέλαβαν στη συμφωνία, ο πολωνός πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ και ο γερμανός καγκελάριος Ολαφ Σολτς.  «Λάθος στη μέθοδο και την ουσία», είπε η Μελόνι για την τελική συμφωνία. Οπως σχολίασε το «Politico», κάτι θεμελιώδες στη σχέση της Μελόνι με τις Βρυξέλλες φαίνεται να έχει σπάσει – τις πολιτικές συνέπειες του οποίου θα δούμε τα επόμενα χρόνια.

Και τώρα τι; Η Φον ντερ Λάιεν χρειάζεται πλέον κάτι περισσότερο από τα μισά μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για να εκλεγεί επίσημα. Εάν οι 24 ευρωβουλευτές του κόμματος των Αδελφών της Ιταλίας, της Μελόνι, ακολουθήσουν το παράδειγμά της και απέχουν, σίγουρα θα δυσκολέψει τα πράγματα. Ο καγκελάριος Σολτς δηλώνει «αρκετά σίγουρος» ότι η 65χρονη γερμανίδα πολιτικός θα εκλεγεί χωρίς να χρειάζονται οι ψήφοι της Μελόνι. Αυτό δημιουργεί ερωτήματα στους αναλυτές για το εάν ο Ολαφ Σολτς υποθέτει ότι θα υπάρξει άνοιγμα προς τους Πράσινους, οι οποίοι αποτελούν μέρος του κυβερνητικού συνασπισμού στη χώρα του.

Η Φον ντερ Λάιεν βρίσκεται αντιμέτωπη με μια σκληρή επιλογή καθώς αρχίζει να διατυπώνει το σχέδιο πολιτικής της, δηλαδή τις «πολιτικές κατευθυντήριες γραμμές», γύρω από το Κοινοβούλιο: αν κοιτάξει δεξιά στο ECR της Μελόνι θα αντιμετωπίσει την οργή των Σοσιαλιστών, εάν κοιτάξει  αριστερά προς τους Πράσινους θα χάσει ψήφους από το δικό της, το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα. «Για όσους είναι επικριτικοί ή έχουν ερωτήσεις, το καθήκον μου είναι να έρθω σε επαφή μαζί τους», τόνισε η πρόεδρος της Κομισιόν σε συνέντευξη Τύπου, λίγο μετά την επίτευξη της συμφωνίας.

Ετσι τώρα ξεκινά μια αντίστροφη μέτρηση τριών εβδομάδων μέχρι την κρίσιμη ψηφοφορία της 18ης Ιουλίου στο Ευρωκοινοβούλιο στο Στρασβουργο: «Θα συνεργαστώ με ολόκληρο το Κοινοβούλιο», σημείωσε, προσθέτοντας ότι θα απευθυνθεί σε ευρωβουλευτές εκτός του τρικομματικού κεντρώου συνασπισμού – ΕΛΚ, Σοσιαλιστές και Δημοκράτες, και το Renew – κάτι που θα της έδινε μόνο μια σχετικά μικρή πλειοψηφία.

Η Μελόνι υποβάθμισε αυτή την προοπτική καθώς έφευγε από τη σύνοδο κορυφής: «Σαφώς θα δοθεί στην Ιταλία αυτό που της αξίζει όχι με βάση τη συμπάθεια για τις θέσεις που εξέφρασε η κυβέρνηση αλλά για το βάρος της Ιταλίας, για το γεγονός ότι είναι μια ιδρυτική χώρα και η τρίτη ευρωπαϊκή οικονομία», είπε. Ομως αυτή δεν είναι η επικρατούσα άποψη, καθώς πολλοί από τους ευρωπαίους ηγέτες θεωρούν πλέον ότι η ζημιά έχει γίνει. Διπλωμάτης της ΕΕ προβλέπει ότι θα υπάρξει σοβαρός αντίκτυπος στη σχέση Βρυξελλών – Ρώμης.

Στο μεταξύ ο Αντόνιο Κόστα, δεν χρειάζεται περαιτέρω επικύρωση: Θα είναι ο πρώτος πρόεδρος του Συμβουλίου που είναι σοσιαλιστής, από τον νότο και έγχρωμος. Βέβαια στην πατρίδα του την Πορτογαλία παραμένει αντικείμενο μιας συνεχιζόμενης έρευνας που συνδέεται με έρευνα για διαφθορά. Δεν έχει κατηγορηθεί για κάτι, αλλά θα απαλλαγεί επίσημα πριν αναλάβει την προεδρία του Συμβουλίου την 1η Δεκεμβρίου;