Διαμορφώνοντας το μέλλον της υγείας

Με την εκλογή του νέου Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και τη μεγαλύτερη αναθεώρηση της Ευρωπαϊκής Φαρμακευτικής Νομοθεσίας εδώ και δεκαετίες σε εξέλιξη, έχουμε τόσο την ευκαιρία όσο και την ευθύνη να καθορίσουμε από κοινού το μέλλον της φαρμακευτικής βιομηχανίας. Αυτή η νομοθεσία θα διαμορφώσει το μέλλον της έρευνας, της ανάπτυξης και της παραγωγής φαρμάκων για τα επόμενα χρόνια και, το σημαντικότερο, θα καθορίσει τον τρόπο με τον οποίο τα νέα φάρμακα, που αλλάζουν τη ζωή της ανθρωπότητας, θα προσφέρονται στους ασθενείς σε όλα τα κράτη-μέλη.

Αυτό ήταν το επίκεντρο του φετινού πρώτου συνεδρίου του Συνδέσμου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΣΦΕΕ).

Μεταξύ των βασικών προθέσεων που υποστηρίζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην πρόταση είναι η βελτίωση της διαθεσιμότητας, της πρόσβασης και της οικονομικής προσιτότητας των φαρμάκων, με παράλληλη ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης. Η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Φαρμακευτικών Βιομηχανιών και Ενώσεων (EFPIA), η οποία εκπροσωπεί τη βιοφαρμακευτική βιομηχανία που δραστηριοποιείται στην Ευρώπη, και όλοι όσοι είχα τη χαρά να συνομιλήσω στο πλαίσιο του Συνεδρίου του ΣΦΕΕ συμμερίζονται αυτές τις φιλοδοξίες.

Ωστόσο, το ίδιο το προτεινόμενο νομοθετικό πλαίσιο για τα φάρμακα δεν ανταποκρίνεται στις ανάγκες για μια ακμάζουσα φαρμακευτική βιομηχανία βασισμένη στην καινοτομία στην ΕΕ και για την ΕΕ. Μία από τις πιο ανησυχητικές πτυχές της πρότασης είναι η αποδυνάμωση των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας, ένα κρίσιμο στοιχείο πάνω στο οποίο βασίζεται η καινοτομία.

Η Ευρώπη και η Ελλάδα έχουν γερά θεμέλια στην έρευνα και ανάπτυξη φαρμάκων. Η Ευρώπη φιλοξενεί σχεδόν τα μισά από τα 100 κορυφαία πανεπιστήμια βιοεπιστημών στον κόσμο και διαθέτει δεξαμενή ταλέντων υψηλής ειδίκευσης. Μάλιστα ο φαρμακευτικός τομέας παρέχει πάνω από 800.000 θέσεις εργασίας και έχει τη μεγαλύτερη θετική συμβολή στο εμπορικό ισοζύγιο της ΕΕ από οποιονδήποτε άλλον τομέα. Ομοίως, στην Ελλάδα, η αξία της φαρμακευτικής παραγωγής υπερδιπλασιάστηκε τη δεκαετία έως το 2022 και ο αριθμός των κλινικών μελετών αυξήθηκε σημαντικά τα τελευταία χρόνια.

Ωστόσο, ο παγκόσμιος ανταγωνισμός για την επιστήμη αιχμής και τις νέες επενδύσεις είναι έντονος και ο προτεινόμενος κανονισμός θέτει σε κίνδυνο την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης, επιταχύνοντας τη στροφή της καινοτομίας σε άλλες περιοχές του κόσμου με πιο φιλόδοξες στρατηγικές για τις βιοεπιστήμες. Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι αν θα συμβεί φαρμακευτική πρόοδος, αλλά μάλλον πού θα συμβεί.

Ως απόδειξη αυτού, το μερίδιο της Ευρώπης στις παγκόσμιες επενδύσεις Ερευνας και Ανάπτυξης (Ε&Α) μειώθηκε κατά 25% τις τελευταίες δύο δεκαετίες. Ομοίως, από το 2014 μόνο το 56% των νέων καινοτόμων φαρμάκων έχουν εγκριθεί στην ΕΕ, σε σύγκριση με το 73% στις ΗΠΑ. Αυτό σημαίνει ότι το ένα τέταρτο των νέων φαρμάκων που εγκρίνονται στις ΗΠΑ δεν είναι διαθέσιμα στους ευρωπαίους ασθενείς.

Οι υποστηρικτές της προτεινόμενης νομοθεσίας υποστηρίζουν ότι οι αναθεωρήσεις αυτές θα ενισχύσουν την προσβασιμότητα των νέων φαρμάκων σε χώρες όπως η Ελλάδα, όπου οι ασθενείς περιμένουν κατά μέσο όρο 587 ημέρες για να έχουν πρόσβαση σε νέα φάρμακα (πάνω από τέσσερις φορές περισσότερο από ό,τι για παράδειγμα στη Γερμανία). Αλλά αυτό είναι παραπλανητικό. Οι λόγοι για τους οποίους οι πολίτες σε ορισμένα έθνη περιμένουν περισσότερο είναι πολύπλευροι και συνδέονται σε μεγάλο βαθμό με τις διαδικασίες πρόσβασης στα φάρμακα και τη βιωσιμότητα χρηματοδότησης των κρατών-μελών – πέρα από τον έλεγχο τόσο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής όσο και των φαρμακευτικών εταιρειών. Θα πρέπει να αναλάβουν δράση πολλοί εμπλεκόμενοι, συμπεριλαμβανομένων των εθνικών κυβερνήσεων, για να ξεπεραστούν οι ανισότητες και να διασφαλιστεί ότι τα φάρμακα φτάνουν στους πολίτες ανεξάρτητα από το πού ζουν στην Ευρώπη.

Ως εκ τούτου, αυτό που χρειαζόμαστε είναι μια ανθεκτική στο μέλλον φαρμακευτική νομοθεσία της ΕΕ που θα ενισχύει, δεν θα αποδυναμώνει, τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας και θα δημιουργεί ένα περιβάλλον που θα εκτιμά, θα παρέχει κίνητρα και θα ανταμείβει την καινοτομία.

Εν όψει μιας νέας 5ετούς θητείας για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Επιτροπή, είναι πλέον καιρός να δοθεί προτεραιότητα σε μια φιλόδοξη βιομηχανική στρατηγική για την υγεία. Η πρόκληση θα είναι να ευθυγραμμιστεί η φαρμακευτική νομοθεσία με τις επανειλημμένες εκκλήσεις των ευρωπαίων ηγετών για τη δημιουργία ενός ανθεκτικού μέλλοντος. Ως φαρμακευτική βιομηχανία, δεσμευόμαστε να συμβάλουμε στην αντιμετώπιση των υπό εξέταση ζητημάτων προκειμένου να οικοδομήσουμε μια πιο ανταγωνιστική, υγιέστερη και ισχυρότερη Ευρώπη. Ας συνεργαστούμε σε μια συντονισμένη προσπάθεια να καταστήσουμε τα καινοτόμα φάρμακα πιο προσιτά στους ευρωπαίους ασθενείς, τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και στο μέλλον.

Ο Stefan Oelrich είναι πρώτος αντιπρόεδρος της EFPIA, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Bayer AG και επικεφαλής του Τομέα Φαρμάκων