Αποκαλυπτήρια για pushbacks στο Αιγαίο

Η Ελληνική Ακτοφυλακή προκάλεσε τον θάνατο 43 μεταναστών στη Μεσόγειο σε 15 επεισόδια που σημειώθηκαν την περίοδο 2020-2023: αυτό υποστηρίζει χθεσινό ρεπορτάζ του BBC, το οποίο συνοδεύεται και από ντοκιμαντέρ με τίτλο «Dead Calm: Killing in the Med?» (Νεκρική ηρεμία: Φόνοι στη Μεσόγειο;). Το βρετανικό κανάλι αναφέρει ότι εννέα μετανάστες πνίγηκαν όταν πετάχτηκαν σκοπίμως στη θάλασσα, ενώ οι άλλοι έχασαν τη ζωή τους ως αποτέλεσμα παράνομων επαναπροωθήσεων (pushbacks).

H κυβέρνηση και η Ακτοφυλακή απορρίπτουν κατηγορηματικά τις καταγγελίες για παράνομες δραστηριότητες.

Ωστόσο ο Δημήτρης Μπαλτάκος, πρώηνεπικεφαλής των ειδικών επιχειρήσεων της Ακτοφυλακής και γιος του προέδρου της ΕΠΟ, εμφανίζεται στο ντοκιμαντέρ να διαψεύδει τον… εαυτό του. Σχολιάζοντας πλάνα που του έδειξε το BBC από επαναπροώθηση μεταναστών, αρχικά λέει ότι βλέπει σε αυτά μετανάστες «να επιβιβάζονται σε σκάφος της Ακτοφυλακής, χωρίς, όπως φαίνεται, να τους ασκείται βία».

Στη συνέχεια εξηγεί πως δεν προσπαθεί να αποκρύψει κάτι, υπογραμμίζοντας ότι υπάρχουν εκατοντάδες βίντεο που δείχνουν την Ελληνική Ακτοφυλακή να σώζει ανθρώπους. «Γιατί να σώζει κάποιους και να αφήνει κάποιους άλλους να πεθάνουν;» διερωτάται. Στο σημείο αυτό οι συντελεστές του γυρίσματος του προτείνουν να κάνουν ένα διάλειμμα. «Δεν τους είπα πολλά, ε;» λέει σε κάποιον στα ελληνικά, χωρίς να έχει καταλάβει ότι η κάμερα συνεχίζει να καταγράφει. «Ξεκάθαρο είναι, εντάξει. Τι να πω όμως σε αυτούς; Απέξω βλέποντάς το είναι ξεκάθαρο. Δεν θέλει και πυρηνική φυσική. Δεν καταλαβαίνω μόνο γιατί το κάνανε μέρα μεσημέρι. Νομίζω ότι είναι ξεκάθαρα τα πράγματα. Είναι διεθνές έγκλημα».

Το ΒΒC υπογραμμίζει ότι είναι η πρώτη φορά που υπολογίζει με ακρίβεια τον αριθμό των περιστατικών στα οποία σημειώθηκαν θάνατοι μεταναστών ως αποτέλεσμα των ενεργειών της Ελληνικής Ακτοφυλακής. Αναγνωρίζει βέβαια ότι είναι πολύ δύσκολο να επιβεβαιωθούν οι αρχικές πηγές, που ήταν κυρίως τοπικά μέσα ενημέρωσης, ΜΚΟ και η τουρκική ακτοφυλακή. Βεβαιώνει όμως ότι σε τέσσερα επεισόδια επιβεβαίωσε τις πηγές αυτές μιλώντας με αυτόπτες μάρτυρες.

Τον πέταξαν στο νερό

Μια από τις πιο συνταρακτικές μαρτυρίες είναι ενός Καμερουνέζου τον οποίο, όπως λέει, τον κυνήγησαν οι ελληνικές αρχές όταν έφτασε στη Σάμο τον Σεπτέμβριο του 2021. Περιγράφει πώς μασκοφόροι αστυνομικοί με πολιτικά ακολούθησαν τον ίδιο και άλλους δύο και τους οδήγησαν σε λέμβο της Ακτοφυλακής, όπου τα γεγονότα πήραν τρομακτική τροπή. «Ξεκίνησαν με τον άλλο Καμερουνέζο» είπε. «Τον πέταξαν στο νερό. Ο άνδρας από την Ακτή Ελεφαντοστού είπε “Σώσε με, δεν θέλω να πεθάνω”… αλλά τελικά μόνο το χέρι του ήταν πάνω από το νερό. Σιγά-σιγά το χέρι γλίστρησε από κάτω και το νερό τον σκέπασε». Τον ίδιο τον χτύπησαν άγρια και τον έσπρωξαν στο νερό. Εκείνος κατάφερε να κολυμπήσει μέχρι την ακτή, αλλά τα πτώματα των άλλων δύο ανασύρθηκαν στην τουρκική ακτογραμμή.

Απαντώντας σε σχετική ερώτηση στις Βρυξέλλες, εκπρόσωπος της Κομισιόν δήλωσε ότι οι ελληνικές αρχές πρέπει να ερευνήσουν οποιεσδήποτε καταγγελίες και να σεβαστούν τις υποχρεώσεις τους που απορρέουν από το διεθνές δίκαιο. Η Ελληνική Ακτοφυλακή, από την πλευρά της, τόνισε ότι από το 2015 έως το 2024 έχει διασώσει 250.834 πρόσφυγες/μετανάστες σε 6.161 περιστατικά στη θάλασσα.