Το διακύβευμα των εκλογών

Εκπλήσσοντας σχεδόν τους πάντες, ακόμη και το μεγαλύτερο μέρος του δικού του κόμματος, ο Εμανουέλ Μακρόν προκήρυξε πρόωρες βουλευτικές εκλογές στον απόηχο της συντριβής που υπέστη στις ευρωεκλογές το Renaissance από τον Εθνικό Συναγερμό της Μαρίν Λεπέν. Μέχρι σήμερα, πάντως, κανείς πρόεδρος της Γαλλίας δεν έχει διαλύσει τη Βουλή όταν το κόμμα του δεν λαμβάνει παρά 15% στις δημοσκοπήσεις.

Φαίνεται δε πολύ πιθανό το σενάριο το RN, το οποίο έλαβε πάνω από 31% στις ευρωεκλογές, να αυξήσει σημαντικά τον αριθμό των εδρών του. Εάν δεν τα πάει τόσο καλά ώστε να κατακτήσει την απόλυτη πλειοψηφία στην Εθνοσυνέλευση, τότε οι συνέπειες θα είναι δραματικές: ο Μακρόν θα αναγκαστεί να χρίσει πρωθυπουργό από το συγκεκριμένο κόμμα και το μεγαλύτερο μέρος της εσωτερικής πολιτικής θα ασκείται από την Ακροδεξιά.

Υπενθυμίζεται πως οι βουλευτικές εκλογές στη Γαλλία διεξάγονται κανονικά κάθε πέντε χρόνια και οι επόμενες επρόκειτο να γίνουν το 2027, κάπου έναν μήνα μετά τις προεδρικές του ίδιου έτους, στις οποίες ο Μακρόν, έχοντας ήδη υπηρετήσει δύο θητείες, δεν θα είχε το δικαίωμα να είναι υποψήφιος.

Οι 577 βουλευτές εκλέγονται με καθολική ψηφοφορία, με ένα σύστημα απλής αναλογικής σε δύο γύρους. Προκειμένου να εκλεγεί από τον πρώτο, ένας υποψήφιος πρέπει να διασφαλίσει το 50% συν ένα των ψηφισάντων, καθώς και τη στήριξη τουλάχιστον του 25% των εγγεγραμμένων στους καταλόγους (κατά συνέπεια, η προσέλευση μετρά). Εάν κανείς ή καμία δεν το καταφέρει, τότε οι δύο πρώτοι, μαζί με κάθε άλλο υποψήφιο που έχει συγκεντρώσει τουλάχιστον 12,5% των εγγεγραμμένων ψηφοφόρων, πηγαίνουν σε δεύτερο γύρο, επτά μέρες αργότερα. Εκεί, επικρατεί όποιος συγκεντρώσει τις περισσότερες ψήφους.

Μεγάλος αριθμός βουλευτών εκλέγεται από τον πρώτο γύρο. Οσο για τη συντριπτική πλειοψηφία των αναμετρήσεων στον δεύτερο, αφορούν δύο υποψηφίους, αν και, αναλόγως της συμμετοχής, μπορεί σε αυτόν να συμμετέχουν τρεις ή και τέσσερις, αφήνοντας χώρο για τακτικές συμφωνίες ανάμεσα στα κόμματα. Σε κάθε περίπτωση, το σύστημα είναι έτσι σχεδιασμένο ώστε να καθιστά πιο δύσκολη την εκλογή υποψηφίων από τα άκρα του πολιτικού σκηνικού. Παρ’ όλα αυτά, η ολοένα μεγαλύτερη ενσωμάτωση στο κυρίαρχο σύστημα του RN κατά τις δύο προηγούμενες δεκαετίες τού έχει επιτρέψει να διαθέτει 88 βουλευτές στην απερχόμενη Εθνοσυνέλευση (η πλειοψηφία απαιτεί 290).

Αξίζει να σημειωθεί πως με βάση το Σύνταγμα της Γαλλίας η κυβέρνηση «καθορίζει και ασκεί την εθνική πολιτική», το κοινοβούλιο εγκρίνει τους νόμους και είναι σε θέση να ανατρέψει την κυβέρνηση, ενώ ο επικεφαλής του κράτους λειτουργεί ως διαιτητής ο οποίος διασφαλίζει «την ομαλή λειτουργία των δημόσιων εξουσιών». Ετσι, ο πρόεδρος, ως εγγυητής «της εθνικής ανεξαρτησίας, της εδαφικής ακεραιότητας και του σεβασμού των συνθηκών», είναι υπεύθυνος για την εξωτερική, την ευρωπαϊκή και την αμυντική πολιτική, ενώ η κυβέρνηση – με ή χωρίς τη στήριξη του κοινοβουλίου – ασκεί την εσωτερική πολιτική.

Οταν ο πρόεδρος και η κοινοβουλευτική πλειοψηφία ευθυγραμμίζονται πολιτικά, τότε αυτός ο διακανονισμός λειτουργεί ομαλά. Οταν αυτό δεν συμβαίνει (κάτι που είναι γνωστό ως συνύπαρξη), τα πράγματα γίνονται πιο περίπλοκα. Δύσκολα δε μπορεί κανείς να φανταστεί πιο ανώμαλη συνύπαρξη από αυτή του Μακρόν με το RN.