Μια αποδυναμωμένη Γαλλία σε μια αποδυναμωμένη Ευρώπη

Μετά τη μάλλον αναμενόμενη νίκη της Ακροδεξιάς της Λεπέν στις ευρωεκλογές, ο γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν «τζόγαρε» την κληρονομιά του και τη μοίρα της Γαλλίας προκηρύσσοντας πρόωρες εκλογές σε μόλις τρεις εβδομάδες. Ο Μακρόν προσπάθησε να προλάβει τις συνθήκες, δεδομένου ότι οι εκλογές το φθινόπωρο θα ήταν αναπόφευκτες. Η εσπευσμένη προσφυγή στις κάλπες έχει πιθανότατα ως στόχο να αποτρέψει την οργάνωση των αντιπάλων και ιδίως της Αριστεράς. Οπως και το 2022, ο αντιδημοφιλής Μακρόν θα αναδεικνυόταν τότε ως το μοναδικό προπύργιο απέναντι στη Δεξιά.

Το στοίχημά του είναι κακό για δύο λόγους. Ο πρώτος είναι ότι η επείγουσα ανάγκη ώθησε μια πολύ διχασμένη Αριστερά να ενωθεί σε ένα «Λαϊκό Μέτωπο». Ο δεύτερος είναι περισσότερο δομικός: η υποστήριξη της Ακροδεξιάς είναι ευρέως διαδεδομένη σε όλες τις κοινωνικοοικονομικές κατηγορίες, τις ηλικίες και τις περιοχές (προηγήθηκε στο 93% των περιφερειών). Ως εκ τούτου, το στοίχημα θα καταλήξει πιθανότατα σε μια μονομαχία μεταξύ Δεξιάς και Αριστεράς στη συντριπτική πλειοψηφία των περιφερειών στον β’ γύρο. Η Δεξιά αναμένεται να έχει την πλειοψηφία (αν αυτή θα είναι απόλυτη ή όχι μένει να φανεί) και το κεντρώο κόμμα του προέδρου θα αποδεκατιστεί.

Ποιες είναι οι συνέπειες για την Ευρώπη; Ορισμένοι φοβούνται ότι οι ανεύθυνες υποσχέσεις προς τους ψηφοφόρους θα οδηγήσουν στη διάλυση των δημόσιων οικονομικών από μια δεξιά κυβέρνηση, επισπεύδοντας μια κρίση χρέους που θα μεταδοθεί στην υπόλοιπη ευρωζώνη. Μια ελληνική κρίση με στεροειδή, εν ολίγοις, δεδομένου του μεγέθους της γαλλικής οικονομίας. Αυτό όμως φαντάζει μάλλον απίθανο. Στο παρελθόν, τα λαϊκιστικά κόμματα έχουν στραφεί στη λογική μόλις βρέθηκαν στο τιμόνι – ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η κυβέρνηση Μελόνι στην Ιταλία. Δεν υπάρχει λόγος να πιστεύουμε ότι μια δεξιά κυβέρνηση στη Γαλλία θα συμπεριφερόταν διαφορετικά.

Η πραγματική απειλή για την Ευρώπη είναι πολύ λιγότερο ορατή, αλλά περισσότερο δομική – και ως εκ τούτου επικίνδυνη. Αυτή είναι το τέλος του γαλλικού «κινητήρα» μετά την έκλειψη του γερμανικού – η κυβέρνηση Σολτς, που επίσης ηττήθηκε βαριά στις κάλπες, ήταν πάντα πολύ διχασμένη ως προς την ευρωπαϊκή πολιτική για να λειτουργήσει ως δύναμη προόδου. Η γαλλική Ακροδεξιά παραμένει θεμελιωδώς ευρωσκεπτικιστική και η Γαλλία είναι λιγότερο εξαρτημένη από τα χρήματα της ΕΕ από ό,τι η Ιταλία.

Επομένως, μια κυβέρνηση Λεπέν θα μπορούσε να είναι λιγότερο ήπια από την κυβέρνηση Μελόνι, διαταράσσοντας μια ήδη μινιμαλιστική ευρωπαϊκή ατζέντα, την ώρα που η ανάγκη προσαρμογής των θεσμών της ΕΕ (π.χ. με μια μόνιμη δημοσιονομική ικανότητα) στις σημερινές προκλήσεις είναι ζήτημα ζωής ή θανάτου για μια ΕΕ που μένει πίσω από τους ανταγωνιστές της στη βιομηχανική πολιτική, στη μετάβαση, στην κούρσα της τεχνολογίας. Από το 2017, όσον αφορά την Ευρώπη, ο Μακρόν έχει μιλήσει πολύ και έχει πράξει ελάχιστα (π.χ. στη συζήτηση για τη μεταρρύθμιση του Συμφώνου Σταθερότητας). Αλλά τουλάχιστον η Γαλλία ήταν πίσω από τις περισσότερες βελτιώσεις στη διακυβέρνηση της ΕΕ. Αυτό είναι βέβαιο ότι θα αλλάξει μετά τις εκλογές.

Ο Φραντσέσκο Σαρατσένο είναι αναπληρωτής διευθυντής του Κέντρου Οικονομικών Ερευνών OFCE στο Πανεπιστήμιο Sciences Po Paris.