Κι όμως, το μουσικό θέατρο έφτασε στην περιφέρεια

Η αυλαία της περιοδείας του έργου «Προσοχή, ο βασιλιάς ακούει» έπεσε στη Χίο, ολοκληρώνοντας έτσι έναν κύκλο παραστάσεων σε Καβάλα, Κομοτηνή, Σαμοθράκη, Λήμνο και Μυτιλήνη. Σε μέρη που, όπως επισημαίνει η Βάσια Ζαχαροπούλου, η οποία υποδύεται τη Μούσα, «το κοινό δεν έρχεται συχνά ή δεν έχει έρθει ποτέ σε επαφή με αυτό το είδος μουσικού θεάτρου». Η σπίθα της αναζήτησης όμως ανάβει αφού μετά το τέλος της παράστασης ανοίγει ένας διάλογος μέσα από τον οποίο δημιουργείται χώρος για να συναντηθούν καλλιτέχνες και κοινό.

Αλλωστε η δημιουργία του Νίκου Κυπουργού και του Θωμά Μοσχόπουλου ήταν κάτι περισσότερο από ένα καλλιτεχνικό δρώμενο στη σκηνή μιας πόλης του Βορρά ή ενός νησιού. Ο μαγικός κόσμος του μουσικού θεάτρου ήταν αφορμή για να παρουσιαστούν εκπαιδευτικά εργαστήρια συμβουλευτικής και τεχνικής υποστήριξης για τη δημιουργία μουσικών συνόλων από τον Νίκο Κυπουργό και την Ελίτα Κουνάδη, καθώς και προβολές βιντεοσκοπημένων παραγωγών της Εθνικής Λυρικής Σκηνής με ελεύθερη είσοδο για το κοινό. Ο καλλιτεχνικός διευθυντής της Εναλλακτικής Σκηνής Αλέξανδρος Ευκλείδης επισημαίνει ότι «η ουσιαστική πολιτιστική ανάπτυξη της περιφέρειας δεν μπορεί παρά να έχει ως πρωτοπόρους τους ίδιους τους φορείς που δραστηριοποιούνται εκεί, στοχεύουμε στον ουσιαστικό διάλογο και στη δημιουργία δικτύων. Στη συγκεκριμένη περιοδεία, πέρα από την παράσταση, πραγματοποιήθηκαν και εργαστήρια με τοπικούς φορείς, με στόχο την ενίσχυση των τοπικών μουσικών συνόλων, κάτι που θεωρούμε πως είναι μια πολύ ουσιώδης προϋπόθεση για την ουσιαστική ανάπτυξη της μουσικής ζωής της περιφέρειας».

Σαν να δημιουργήθηκε ένα άτυπο δίκτυο, παρατηρεί η Ελίτα Κουνάδη, το οποίο θα καρποφορήσει πολύ σύντομα και με ωραίο τρόπο. Σε όλες τις πόλεις που επισκέφθηκαν, παρά τις δυσκολίες, οι άνθρωποι βρίσκουν καταφύγιο στη μουσική. Και πολλές φορές με θαυμαστά αποτελέσματα, όπως παρατηρεί. «Συναντήσαμε μεικτές χορωδίες με μέλη από 6 ετών έως άνω των 80, χορωδίες πολυπολιτισμικές που ενσωματώνουν μετανάστες ή ξένους κατοίκους, άλλες που καταγράφουν και διασώζουν σπάνιο μουσικό και αφηγηματικό υλικό του τόπου τους. Δασκάλους μουσικής με πίστη και όραμα, είδαμε μικρά παιδιά της μουσουλμανικής μειονότητας να μαθαίνουν βιολί μέσα στα λιβάδια μαζί με Ευρωπαίους που αναζητούν τον πλούτο των θρακιώτικων και βαλκανικών ρυθμών παίζοντας γκάιντα και νταούλι. Μοιραστήκαμε τραγούδια στα ελληνικά και τα τουρκικά σε μεικτές ορχήστρες που δημιουργήθηκαν επί τόπου, δίπλα στα πιάνα και τα βιολιά κάποιου ωδείου υπήρχε και η γιαγιά της οικογένειας που μας χάρισε νανουρίσματα που διασώθηκαν από τα μικρασιατικά παράλια, χορέψαμε ξεσηκωτικούς χορούς χωρίς να ξέρουμε τα βήματα και χωρίς να έχει αυτό καμία σημασία».

ΝΙΚΟΣ ΚΥΠΟΥΡΓΟΣ

«Οι ερωτήσεις των παιδιών μετά τις παραστάσεις»

Με την Ελίτα Κουνάδη ζήσαμε τρεις εβδομάδες πλούσιες σε εμπειρίες. Συναντήσεις με μουσικούς, εκπαιδευτικούς σχολείων και μουσικών σχολείων, χορωδίες, φιλαρμονικές, μουσικά σύνολα κλασικής ή παραδοσιακής μουσικής, αλλά και μεμονωμένους μουσικούς. Συζητήσεις για τα κοινά ή τα ιδιαίτερα προβλήματα της κάθε περιοχής (πολλά απ’ τα οποία παραμένουν άλυτα επί δεκαετίες).

Στον χώρο της εκπαίδευσης, εξακολουθούν να μας απασχολούν προβλήματα που σε άλλες χώρες έχουν λυθεί από καιρό: οι μετακινήσεις των εκπαιδευτικών που μαθαίνουν την τελευταία στιγμή πού θα μετακομίσουν, ο τρόπος αξιολόγησης και μοριοδότησης, ειδικά για τα μουσικά σχολεία και τα ωδεία, η έλλειψη δασκάλων σε άλλα όργανα εκτός του πιάνου και της κιθάρας. [Στα μουσικά σχολεία η διδακτέα ύλη δεν συνοδεύεται από κοινά εγχειρίδια – μεθόδους]. Στα νησιά του Βόρειου Αιγαίου προστίθενται και τα ιδιαίτερα προβλήματα των μετακινήσεων. Συναντήσαμε πάντως πολλούς φωτισμένους δασκάλους, που πάντοτε μεν θα υπάρχουν, αλλά η πολιτεία δεν θα έπρεπε να αρκείται μόνο στο φιλότιμό τους. Από τις πιο συγκινητικές στιγμές που ζήσαμε ήταν εκείνες που μοιραστήκαμε με τα εκατοντάδες παιδιά κάθε ηλικίας που ήρθαν και παρακολούθησαν την παράσταση και μετά έκαναν ερωτήσεις για το μουσικό θέατρο, με το οποίο τα περισσότερα έρχονται σε επαφή για πρώτη φορά.

Ο απολογισμός είναι λοιπόν σίγουρα θετικός. Η καταγραφή μιας πραγματικότητας στην Ανατολική Μακεδονία, τη Θράκη και τα νησιά του Βόρειου Αιγαίου μέσα από δημιουργικές συναντήσεις και ανταλλαγές απόψεων γεννά κάποιες ενδιαφέρουσες σκέψεις και προτάσεις όπως: δημιουργία επαφών και ανταλλαγών μεταξύ των μουσικών (π.χ. ένας δάσκαλος βιολιού από την Αλεξανδρούπολη να επισκέπτεται κάθε εβδομάδα και να διδάσκει στη Σαμοθράκη). Συνεργασίες μεταξύ διαφορετικών σχημάτων ή χορωδιών ή και μεμονωμένων μουσικών στην ίδια ή σε γειτονικές πόλεις. Στήριξη/ενίσχυση και από την Τοπική Αυτοδιοίκηση σχετικών καλλιτεχνικών προτάσεων. Δημιουργία μιας διαδικτυακής τράπεζας χορωδιακής μουσικής και μουσικής για φιλαρμονικές ορχήστρες, με επιλεγμένα (και ταξινομημένα ανάλογα με τον βαθμό δυσκολίας τους) κομμάτια, στα οποία να έχουν πρόσβαση όλοι οι ενδιαφερόμενοι φορείς, σχολεία και σύλλογοι, που σήμερα δυσκολεύονται να βρουν σχετικό υλικό.