Ευρωεκλογές: Το θεσμικό διακύβευμα

Εμπνέει ανησυχίες και φόβο ενίσχυσης των ακροδεξιών κομμάτων στις επερχόμενες ευρωεκλογές. Γεννάται όμως το ερώτημα αν όλα τα κόμματα που κατατάσσονται στην Ακροδεξιά αποτελούν ένα ενιαίο σύνολο, ένα «μπλοκ» δυνάμεων προσανατολισμένο σε συγκεκριμένες πολιτικές και αν η αύξηση της δύναμής τους στο Ευρωκοινοβούλιο εγκυμονεί κινδύνους και σε τι συνίστανται αυτοί οι κίνδυνοι. Πολλοί είναι εκείνοι που πιστεύουν – ακόμα και σήμερα – στο δόκιμο της τομής Αριστεράς/Δεξιάς και ότι αποτελεί η καθεμιά τους μια «ουσία» που αντιπαρατίθεται στην άλλη, αποτελώντας ένα συνεχές κατά μήκος μιας νοητής ευθείας που καλύπτει, υποτίθεται, όλο το φάσμα των πολιτικών δυνάμεων.

Η άνοδος της Δεξιάς και ιδιαίτερα της Ακροδεξιάς είναι σύμφωνα με αυτή την προσέγγιση ο κύριος κίνδυνος. Ωστόσο η αναλυτική χρησιμότητα αυτής τομής είναι αμφισβητήσιμη. Στο πρακτικό πεδίο, γίνεται όλο και πιο δυσχερές να εξηγηθούν συγκλίσεις και συμπλεύσεις, ακόμα και κυβερνητικές συνεργασίες μεταξύ κομμάτων που αυτοτοποθετούνται στην Ακρα Δεξιά και στην Ακρα Αριστερά.

Αλλού πρέπει να αναζητηθεί η εστία του κινδύνου που αντιπροσωπεύει η άνοδος της Ακροδεξιάς στην Ευρώπη, και όχι στην ενιαία «φύση» ή «ουσία» της Δεξιάς και την ακραία απόληξή της που είναι η Ακροδεξιά. Ο κίνδυνος είναι υπαρκτός εφόσον συγκεκριμένες πολιτικές δυνάμεις που αυτοτοπροσδιορίζονται ως δεξιές έχουν συγκεκριμένη αντιευρωπαϊκή και αντιθεσμική ατζέντα.

Κύριο παράδειγμα είναι η Μαρίν Λεπέν, η οποία ηγείται του ακροδεξιού κόμματος της Εθνικής Συσπείρωσης στη Γαλλία, το οποίο αναμένεται να αυξήσει τη δύναμή του στις ευρωεκλογές. Η Λεπέν έχει ρατσιστικές καταβολές, στενές σχέσεις με τη Ρωσία και ασφαλώς θα προσπαθήσει να σχηματίσει με άλλα ακροδεξιά κόμματα της Ευρώπης ένα μεγάλο συγκρότημα αντιφιλελεύθερων και αντιδημοκρατικών δυνάμεων μέσα σε έναν «πολυπολικό» κόσμο. Υπενθυμίζω ότι η προοπτική ενός τέτοιου «πολυπολικού» (και όχι «διπολικού») κόσμου είναι η διακηρυγμένη θέση του Πούτιν.

Αλλα δηλωμένα ακροδεξιά κόμματα, όπως τα «Αδέλφια της Ιταλίας» της Τζόρτζια Μελόνι, έχουν ομοιότητες με το κόμμα της Λεπέν. Η Μελόνι έχει πολύ φιλικές σχέσεις με τον αυταρχικό και φιλοπουτινικό ηγέτη της Ουγγαρίας Βίκτορ Ορμπαν και έχει φασιστικές καταβολές. Ηταν στα 15 της μέλος του νεοφασιστικού κόμματος Ιταλικό Κοινωνικό Κίνημα και έχει μακρά ιστορία ακραίας εθνικιστικής πολιτικής. Ωστόσο ως πρωθυπουργός της Ιταλίας τα τελευταία δύο χρόνια έχει αποδείξει ότι είναι πραγματίστρια και διόλου αιχμάλωτη της ιδεολογίας της. Εχει συμπαρασταθεί στον Ζελένσκι και έχει συνεργαστεί με την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Ενωσης, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.

Εδώ εντοπίζεται το διακύβευμα των ευρωεκλογών. Η Μελόνι μπορεί να παίξει ρόλο, σε συμμαχία με συντηρητικές και φιλελεύθερες πολιτικές δυνάμεις, για να απομονωθούν άλλες ακροδεξιές δυνάμεις τύπου Λεπέν. Είναι δυνατόν όμως να αντιμετωπιστεί η Μελόνι από φιλελεύθερους ευρωβουλευτές ως «μίασμα» και να εξωθηθούν στο να «μαυρίσουν» την Φον ντερ Λάιεν στην ψηφοφορία που θα γίνει λίγο αργότερα, επειδή συνεργάστηκε μαζί της. Μια τέτοια εξέλιξη θα οδηγούσε στον σχηματισμό ακριβώς αυτού του «μπλοκ» ακραίων λαϊκιστικών δυνάμεων που επιδιώκει η Λεπέν. Είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη μια τέτοια προοπτική όταν συγχρόνως αντιμετωπίζουμε την προοπτική μιας νίκης του Τραμπ στις αμερικανικές εκλογές και μια συνακόλουθη αποχώρησης της Αμερικής από το ΝΑΤΟ, με ό,τι αυτό σημαίνει για την ασφάλεια της Ευρώπης.