Ψηφιακή βάση με «γκραφίτι» πλοίων πάνω σε μνημεία

Τα πλοία που «άραξαν» πάνω σε πύργους, εκκλησίες και μοναστήρια βάζει στο στόχαστρο το νέο ερευνητικό πρόγραμμα που ξεκινά εντός του Ιουνίου το Ιδρυμα Τεχνολογίας και Ερευνας – Ινστιτούτο Μεσογειακών Σπουδών. Σε 51 μνημεία, από τη Μονή Δαφνίου έως εκείνη του Αγίου Ιωάννου Θεολόγου (παρεκκλήσι Αγίου Βασιλείου) στην Πάτμο και από την Κρήτη έως τη Χίο, η επιστημονική ομάδα υπό τη διευθύντρια του Ινστιτούτου και καθηγήτρια Ναυτιλιακής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Κρήτης Τζελίνα Χαρλαύτη έχει εντοπίσει χαράγματα ιστιοφόρων πλοίων που χρονολογούνται από τον 17ο έως και τον 19ο αιώνα.

Και μέσα σε  24 μήνες και με προϋπολογισμό 263.786 ευρώ – κατόπιν της ομόφωνης θετικής γνωμοδότησης του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου – θα καταγράψει και θα τεκμηριώσει τα «γκραφίτι» που απεικονίζουν πλοία ως ιστορικά τεκμήρια της ναυτικής δραστηριότητας, της θαλάσσιας επικοινωνίας και της ναυπηγικής τεχνολογίας.

Στόχος του προγράμματος είναι η δημιουργία ψηφιακής βάσης δεδομένων, ανοιχτής στο Διαδίκτυο, η οποία θα περιλαμβάνει, εκτός των χαραγμάτων των πλοίων που θα προκύψουν από την έρευνα, και τα ήδη δημοσιευμένα. Αξίζει να σημειωθεί ότι η πρακτική της αποτύπωσης πλοίων σε λίθινες επιφάνειες είναι συνήθης ήδη από την προϊστορική εποχή, με παλαιότερες γνωστές εκείνες στον Στρόφιλα της Ανδρου, μία από τις αρχαιότερες κατοικημένες και οργανωμένες θέσεις («πόλεις») στην Ευρώπη που χρονολογείται από το 4500 έως το 3500 π.Χ.

Τα «γκραφίτι» πλοίων, που αποτυπώθηκαν σε πλήθος μνημείων από την αρχαιότητα – δείγματα έχουν εντοπιστεί, επί παραδείγματι, στο Ωρολόγιο του Κυρρήστου στη Ρωμαϊκή Αγορά –, άλλοτε χαράχθηκαν σε μια προσπάθεια των δημιουργών τους να περάσουν ευχάριστα τον χρόνο τους κι άλλοτε επί τούτου, ώστε το πλοίο να τύχει της προστασίας του θεού στην αρχαιότητα ή του αγίου στη χριστιανική εποχή, στον ναό του οποίου απεικονιζόταν.

ΜΑΙΡΗ ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΥ