Ολονύκτιο θρίλερ για τον πρόεδρο του Ιράν

Ενα θρίλερ εξελισσόταν χθες στο Ιράν, αφότου έγινε γνωστό ότι ο πρόεδρος και ο υπουργός Εξωτερικών της χώρας, Εμπραχίμ Ραϊσί και Χοσεΐν Αμιραμπντολαχιάν, επέβαιναν σε ελικόπτερο το οποίο συνετρίβη σε ορεινή περιοχή κοντά στα σύνορα με το Αζερμπαϊτζάν. Η κρατική τηλεόραση μετέδιδε ότι το δυστύχημα οφειλόταν σε άσχημες καιρικές συνθήκες, κάτι που δυσκόλεψε σημαντικά και τις έρευνες των σωστικών συνεργείων και του στρατού, που κινητοποιήθηκαν από την πρώτη κιόλας στιγμή – προσθέτοντας, μέχρι αργά το βράδυ, πως ο τραυματισμός ή ο θάνατος των επιβατών δεν μπορεί να επιβεβαιωθεί.

Οπως δήλωσε ιρανός αξιωματούχος, μετά από αρκετές ώρες με έντονη φημολογία και πολλά ερωτήματα οι ζωές του Ραϊσί και του Αμιραμπντολαχιάν «βρίσκονται σε κίνδυνο μετά τη συντριβή του ελικοπτέρου. Είμαστε ακόμη αισιόδοξοι, αλλά οι πληροφορίες που προέρχονται από το σημείο της συντριβής είναι πολύ ανησυχητικές».

Σημειώνεται πως αρχικά οι πληροφορίες δεν μιλούσαν για συντριβή, αλλά για αναγκαστική «ανώμαλη προσγείωση». Σύμφωνα με το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Tasnim «κάποια από τα μέλη της αποστολής που βρίσκονταν στο ελικόπτερο μαζί με τον πρόεδρο προσπάθησαν να κάνουν τηλεφωνήματα μετά την ώρα κατά την οποία το ελικόπτερο χάθηκε από τα ραντάρ, και αυτό δημιουργεί ελπίδες ότι μπορεί να μην υπάρχουν θύματα».

Ομίχλη και κρύο

Η ιρανική τηλεόραση διέκοψε όλα της τα προγράμματα για να δείξει πολίτες να προσεύχονται για τον Ραϊσί σε ολόκληρη τη χώρα. Σε μια γωνία της οθόνης υπήρχε ζωντανή κάλυψη των ομάδων που έψαχναν την ορεινή περιοχή με τα πόδια μέσα σε πυκνή ομίχλη και πολύ χαμηλές θερμοκρασίες, ενώ αργά το απόγευμα έγινε γνωστό ότι χάθηκε η επαφή με τρεις διασώστες. Σύμφωνα με τον επικεφαλής της Ερυθράς Ημισελήνου, Χοσεΐν Κολιβάντ, 40 ομάδες ταχείας αντίδρασης συμμετείχαν στις επιχειρήσεις «καταβάλλοντας κάθε δυνατή προσπάθεια». Το ισραηλινό τηλεοπτικό κανάλι 12 μετέδιδε, από την πλευρά του, ότι «δεν είναι ακόμη σαφές τι συνέβη με το ελικόπτερο του ιρανού προέδρου, αλλά διπλωματικές πηγές στη Δύση εκτιμούσαν πως ο Ραϊσί δεν επέζησε από τη συντριβή».

Σημειώνεται πως ο 63χρονος Ραϊσί ξεκίνησε την καριέρα του ως εισαγγελέας τη δεκαετία του ΄80 και έφθασε να γίνει ο ανώτατος δικαστικός της χώρας το 2019. Εξελέγη πρόεδρος στη δεύτερη προσπάθεια το 2021 σε εκλογές στις οποίες οι υποστηρικτές της αντιπολίτευσης δεν είχαν πάρει μέρος και από τότε που ανέλαβε τα καθήκοντά του επέβαλε αυστηρότερους νόμους περί ηθικής, επέβλεψε την αιματηρή καταστολή αντικυβερνητικών διαδηλώσεων και ήρθε σε αντιπαράθεση με τις δυτικές χώρες στις συνομιλίες για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.

Ο Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ

Βέβαια, σύμφωνα με το πολιτικό σύστημα του Ιράν, ο ανώτατος θρησκευτικός ηγέτης, δηλαδή ο Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, και όχι ο πρόεδρος, έχει τον τελευταίο λόγο για όλες τις σημαντικές πολιτικές αποφάσεις. Ο Ραϊσί όμως ήταν ευνοούμενος του Χαμενεΐ και πολλοί τον θεωρούσαν ισχυρό υποψήφιο για να διαδεχθεί τον 85χρονο μέντορά του. Χθες, ενώ εξελισσόταν το θρίλερ με την αναζήτηση του ελικοπτέρου, ο Χαμενεΐ συγκάλεσε έκτακτη συνεδρίαση του Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν.

Ο υπουργός Εσωτερικών Αχμέντ Βαχίντι δήλωσε στην κρατική τηλεόραση ότι ένα από τα τρία ελικόπτερα της αποστολής συνετρίβη και ότι οι αρχές αναμένουν περαιτέρω λεπτομέρειες. Στη φωτογραφία που δόθηκε, δυτικοί αναλυτές είδαν ένα παλαιό ελικόπτερο Bel2-12 και εξέφρασαν απορίες πώς θα μπορούσε να συντηρηθεί, καθώς είναι δύσκολο να βρεθούν ακόμα και τα ανταλλακτικά. Ο Ραϊσί βρισκόταν στα σύνορα του Αζερμπαϊτζάν, περίπου 600 χιλιόμετρα από την Τεχεράνη, προκειμένου να εγκαινιάσει το φράγμα Κιζ-Καλαΐσι, ένα κοινό έργο, μαζί με τον αζέρο πρόεδρο Ιλχάμ Αλίγιεφ, ο οποίος εξέφρασε τη βαθιά του θλίψη και πρόσφερε όποια βοήθεια χρειασθεί. Κάτι ανάλογο έκαναν και άλλες χώρες, ανάμεσά τους η Ρωσία, η Τουρκία, η Σαουδική Αραβία, το Ιράκ, τα ΗΑΕ και το Κατάρ.

Ο Λευκός Οίκος και ο Κοπέρνικος

Ο αμερικανός πρόεδρος Τζο Μπάιντεν ενημερώθηκε για τις αναφορές σε σχέση με τη συντριβή του ελικοπτέρου που μετέφερε τον πρόεδρο Ραϊσί, ανακοίνωσε ο Λευκός Οίκος. Παράλληλα εκπρόσωπος του αμερικανικού υπουργείου Εξωτερικών δήλωσε ότι το Στέιτ Ντιπάρτμεντ παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις. Η ΕΕ, από την πλευρά της, ενεργοποίησε το δορυφορικό σύστημα «Κοπέρνικος» σε μια προσπάθεια να συμβάλει στις έρευνες και τη διαπίστωση των αιτιών του δυστυχήματος.

Σημειώνεται ότι η επίσημη διαδικασία προβλέπει πως σε περίπτωση θανάτου του προέδρου του Ιράν τον αντικαθιστά ο πρώτος αντιπρόεδρος Μοχάμετ Μοχμπέρ – ο οποίος αμέσως ταξίδεψε προς την περιοχή του ατυχήματος – και κηρύσσονται εκλογές σε έξι μήνες.

Τι θα σημαίνει η απώλεια του Ραϊσί

Το μήνυμα το οποίο έσπευσε να στείλει ο ανώτατος θρησκευτικός ηγέτης του Ιράν, προτού υπάρξει επίσημη ενημέρωση για την τύχη του προέδρου της χώρας, Εμπραχίμ Ραϊσί, είναι ενδεικτικό των προτεραιοτήτων που θέτει πλέον το καθεστώς της Τεχεράνης μετά το χθεσινό σοκ: Οι πολίτες δεν πρέπει να ανησυχούν ούτε να έχουν αγωνία, καθώς «καμία διαταραχή δεν θα υπάρξει στα κρατικά ζητήματα του Ιράν», είπε χαρακτηριστικά ο Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, λίγο μετά τη συντριβή του ελικοπτέρου στο οποίο επέβαινε ο δεύτερος τη τάξει στην ιεραρχία του Ιράν, θέτοντας παράλληλα σε κατάσταση ύψιστης ετοιμότητας τις δυνάμεις ασφαλείας.

Δεδομένο πρώτο, λοιπόν: Αυτό που θα επιδιωχθεί να γίνει σαφές, τόσο στο εσωτερικό της χώρας όσο και εκτός συνόρων, προς συμμάχους και εχθρούς, είναι πως ό,τι και αν έχει συμβεί με τον Ραϊσί, δεν θα αλλάξει τίποτα όσον αφορά τη σταθερότητα και τη στάση του καθεστώτος. Ούτε, βεβαίως, θα υπάρξουν ρωγμές ή αστάθεια στις τάξεις του, σε τέτοιο βαθμό τουλάχιστον που να επιτρέπεται στους αντιπάλους του τρέφουν την αισιοδοξία ότι, επιτέλους, η κλεψύδρα θα αρχίσει να αδειάζει, επιτρέποντάς τους να το αποσταθεροποιήσουν και, τελικά, να το ανατρέψουν.

Τα μηνύματα

Δεν χωράει αμφιβολία δε ότι βασικός αποδέκτης μεγάλου μέρους των μηνυμάτων που εστάλησαν και πρόκειται να σταλούν είναι το Ισραήλ. Δεν έχουν περάσει, άλλωστε, παρά μερικές εβδομάδες από τις εκατέρωθεν επιθέσεις, που κυριολεκτικά «μύρισαν» γενικευμένο πόλεμο στη Μέση Ανατολή και άφησαν ακόμη περισσότερους άλυτους λογαριασμούς ανάμεσα στις δύο χώρες. Ετσι, πιθανότατα δεν μπορεί να θεωρηθεί τυχαίο το γεγονός ότι εξαρχής υπήρξαν διαρροές – ανεπίσημες φυσικά – που έθεταν ερωτήματα αναφορικά με το τι συνέβη στο ελικόπτερο του προέδρου, αφήνοντας να αιωρείται το σενάριο ενός «σαμποτάζ». «Αξιωματούχοι ασφαλείας του Ιράν συζητούν ήδη το ενδεχόμενο να πρόκειται για απόπειρα δολοφονίας, σημειώνοντας πως υπήρχαν τρία ελικόπτερα στη συγκεκριμένη αποστολή, με τα άλλα δύο να φτάνουν χωρίς πρόβλημα στον προορισμό τους», σημείωναν κάποια ισραηλινά Μέσα (που είχαν πολύ νωρίς μεταδώσει την είδηση ότι είναι νεκρός), επικαλούμενα – αορίστως – πηγές από το Ιράν.

Το «μακρύ χέρι»

Την ίδια στιγμή, ανάλογο σήμα επιχειρείται, προφανώς, να δοθεί και προς τις οργανώσεις οι οποίες έχουν χαρακτηριστεί ως «μακρύ χέρι» της Τεχεράνης στην ευρύτερη περιοχή, όπως είναι η Χεζμπολάχ του Λιβάνου, οι Χούθι της Υεμένης, αλλά και η Χαμάς. Ενα σήμα συνέχειας, σταθερότητας και συνέπειας στην πολιτική και υλική στήριξή τους απέναντι στον αποκαλούμενο «άξονα του διαβόλου», ο οποίος απαρτίζεται κυρίως από το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Σημειώνεται πως οι χθεσινές εξελίξεις έρχονται σε μια εξαιρετικά ευαίσθητη και λεπτή συγκυρία, καθώς ο πόλεμος στη Λωρίδα της Γάζας βρίσκεται σε πολύ κρίσιμο σημείο και πληθαίνουν οι ενδείξεις για πολλαπλασιασμό των ρωγμών στο εσωτερικό του Ισραήλ και την κυβέρνηση Νετανιάχου. Υπό αυτό το πρίσμα, η μετατόπιση (έστω και προσωρινά) της προσοχής σε ένα άλλο μέτωπο ίσως αποτελεί μια εξέλιξη που βολεύει ορισμένους.

Το σίγουρο, σε κάθε περίπτωση, είναι ότι τα πάντα αποτελούν, για την ώρα, σενάρια επί χάρτου, τα οποία η ζωή έχει αποδείξει ότι διαψεύδει συχνά – προς τη μία ή την άλλη κατεύθυνση.