Tο ντουέτο που οδηγεί την ΕΕ προς τα δεξιά

Είναι σπάνιο ένας ιταλός πρωθυπουργός να βρίσκεται στην κορυφή στην Ευρώπη. Ομως, με τον Γερμανό Ολαφ Σολτς και τον Γάλλο Εμανουέλ Μακρόν να αντιμετωπίζουν κόκκινες κάρτες στην έδρα τους, τον Ισπανό Πέδρο Σάντσεθ που βγήκε με φορείο, τον υποβιβασμένο Ρίσι Σουνάκ βουρκωμένο στον πάγκο, η Τζόρτζια Μελόνι – η μεταφασίστρια που έγινε σταρ σέντερ-φορ της νέας Δεξιάς – σουτάρει σε ανοιχτό τέρμα.

Είναι η στιγμή της Μελόνι. Οπως θα έλεγε ένας συντηρητικός σχολιαστής, έχει γίνει «η ουσιαστική ηγέτις της Ευρώπης». Και η επιρροή της πρόκειται να επεκταθεί τον επόμενο μήνα, όταν έως και 450 εκατομμύρια ψηφοφόροι σε 27 χώρες θα επιλέξουν ένα νέο κοινοβούλιο της ΕΕ. Ακροδεξιά και ακραία εθνικιστικά-λαϊκιστικά κόμματα, συμπεριλαμβανομένου του κόμματος Αδέλφια της Ιταλίας της Μελόνι, ετοιμάζονται για σαρωτικά κέρδη εις βάρος της Αριστεράς και των Πρασίνων.

Η Μελόνι έχει εκπλήξει τους αντιπάλους της από την ανάδειξή της στην πρωθυπουργία το 2022. Αντί να διαταράξει ή να εγκαταλείψει την ΕΕ, φαίνεται πρόθυμη να τη διευθύνει. Το πιο χαρακτηριστικό είναι η συνεργασία της με την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που επιθυμεί μια δεύτερη πενταετή θητεία. Η Φον ντερ Λάιεν έχει αρχίσει να ακολουθεί τη Μελόνι τριγύρω, επισκεπτόμενη συχνά την Ιταλία.

Αυτό συμβαίνει επειδή η υποστήριξη της Μελόνι θα μπορούσε να είναι καθοριστική όταν οι εθνικοί ηγέτες (όχι οι ψηφοφόροι) θα επιλέξουν τον επόμενο επικεφαλής της Επιτροπής. Συμβαίνει επίσης επειδή η Μελόνι έχει κομβικό ρόλο στη διαμόρφωση της ατζέντας της Ευρώπης – ιδίως για τη μετανάστευση και το κλίμα – και τη διαχείριση ταραχοποιών όπως ο Ούγγρος Βίκτορ Ορμπαν.

Μιλώντας στο ντιμπέιτ των υποψηφίων, η Φον ντερ Λάιεν κατηγόρησε την ακροδεξιά ομάδα του Κοινοβουλίου «Ταυτότητα και Δημοκρατία», η οποία περιλαμβάνει τη γερμανική Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD), την Εθνική Συσπείρωση της Γαλλίας (RN) και την Ιταλική Λέγκα. Η Μαρίν Λεπέν, ηγέτις της Εθνικής Συσπείρωσης, κατηγόρησε τη Μελόνι και τη Φον ντερ Λάιεν ότι συνωμότησαν για να εξασφαλίσουν τον επαναδιορισμό της τελευταίας.

Το φαινόμενο δύο ισχυρών γυναικών που διευθύνουν τις ευρωπαϊκές υποθέσεις (κάποτε ήταν μόνο μία, η Ανγκελα Μέρκελ) εμφανίστηκε πέρυσι όταν η Μελόνι βοήθησε τη Φον ντερ Λάιεν να συνάψει μια αμφιλεγόμενη συμφωνία για τη μετανάστευση με την Τυνησία. Ηταν ξανά σε ετοιμότητα τον Μάρτιο, όταν η ΕΕ έδωσε 7,4 δισεκατομμύρια ευρώ στον δικτάτορα της Αιγύπτου Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι, εν μέρει για να περιορίσει τις μεταναστευτικές ροές. Η ιδέα της Μελόνι, που υιοθετήθηκε από τη Φον ντερ Λάιεν, είναι να κρατήσει τους μετανάστες μακριά από τα σύνορα της Ευρώπης – μια ριζική ρήξη με τις προηγούμενες πολιτικές ασύλου και εγκατάστασης προσφύγων της ΕΕ.

Η Μελόνι άσκησε επίσης επιτυχώς πιέσεις στις Βρυξέλλες για να αποδυναμώσει την πράσινη συμφωνία της ΕΕ.

Αν αφήσουμε στην άκρη τα εν δυνάμει ευεργετικά σχίσματα της Δεξιάς, ο μακροπρόθεσμος συνδυασμός μιας φιλόδοξης, αφερέγγυας Μελόνι και μιας εξαρτημένης, αδύναμης Φον ντερ Λάιεν είναι δυνητικά επικίνδυνος για την Ευρώπη. Αυτό το οπορτουνιστικό ντουέτο θα μπορούσε να παρασύρει την ΕΕ σε έναν ιδεολογικό βάλτο, χωρίς συναινετικές απαντήσεις σε επείγουσες προκλήσεις.