Φοιτητικές ταραχές στις ΗΠΑ, Τότε και τώρα

Παρακολουθούμε αυτόν τον καιρό τις ειδήσεις για αναταραχές σε αρκετά αμερικάνικα πανεπιστήμια. Ο λόγος είναι η συνεχιζόμενη επίθεση του Ισραήλ στην Γάζα με συνέπεια πολλούς θανάτους Παλαιστινίων, κυρίως αμάχων συμπεριλαμβανομένων και πολλών παιδιών. Η απάντηση του Ισραήλ στην ξαφνική επίθεση της Χαμάς και τον φόνο αμάχων Ισραηλινών πριν από πολλούς μήνες μοιάζει να μην έχει τέλος. Σε πολλούς σχολιασμούς γίνεται σύνδεση της σημερινής αναταραχής με αυτήν του (όπως λένε) Μάη του ’68. Αυτό σηκώνει συζήτηση και – κατά τη γνώμη μου – διόρθωση.

Πρώτα – πρώτα τότε στις ΗΠΑ η αναταραχή στα πανεπιστήμια κράτησε περίπου δέκα χρόνια. Ξεκίνησε το 1964 και έσβησε περί το ’74. Δεν υπήρξε ιδιαίτερα Μάης του ’68 και δεν μεταφέρθηκε από τον γαλλικό Μάη. Βέβαια τον Απρίλιο του ’68 δολοφονήθηκε ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ και αρχές Ιουνίου ο Ρόμπερτ Κένεντι, φόνοι που επέτειναν την ένταση και τη διαμαρτυρία. Ομως πρωταρχικός λόγος για τη μακρόχρονη αναταραχή ήταν η πολεμική εισβολή της Αμερικής στο Βιετνάμ και η συνεπακόλουθη στράτευση νέων Αμερικανών – και οι πολλοί θάνατοι αυτών. Αλλά πέρα απ’ αυτό η αναταραχή στις ΗΠΑ είχε και άλλα σημαντικά στοιχεία. Ηταν ταυτόχρονα εκδήλωση ενάντια στον ρατσισμό. Ρατσισμό που κυριαρχούσε ιδίως στις ενδιάμεσες πολιτείες μεταξύ Ατλαντικού και Ειρηνικού αλλά και παρεισέφρυε παντού. Μάλιστα τον κατάλαβα άμεσα και εγώ όταν, το 1969, δέχθηκα σφοδρότατες παρατηρήσεις γιατί είχε έλθει στο διαμέρισμά μου σε συγκρότημα στο Palo Alto της Καλιφόρνιας μια μαύρη φίλη μου… Ακόμα, από τα βασικά στοιχεία της αναταραχής ήταν και η επιδίωξη της ισότητας των φύλων. Επιπρόσθετα η αναταραχή διεκδικούσε τη σεξουαλική απελευθέρωση ανδρών και γυναικών. Μα και υποστήριζε τους εργάτες γης (κυρίως Μεξικανούς στην Καλιφόρνια) που διεκδικούσαν τα εργατικά δικαιώματα που είχαν οι άλλοι.

Ολα αυτά συνυπήρχαν. Οι αναταραχές αφορούσαν συνήθως σε όλα αυτά και γενικότερα αποτελούσαν αντίδραση στον συντηρητισμό των παλαιότερων γενεών. Συνοδευόντουσαν δε συχνά με το ροκ, όχι ως μουσική επένδυση αλλά ως μέρος της αντίδρασης. Κορυφαία, ίσως, στιγμή για την αναταραχή των ’60 – ’70 ήταν στις αρχές Μαΐου του ’70. Είχε μόλις γίνει η αμερικανική εισβολή και στην Καμπότζη. Η εθνοφυλακή τότε σκότωσε τέσσερις διαδηλωτές στο Kent State University του Οχάιο. Αυτό προκάλεσε τη μοναδική παναμερικανική απεργία φοιτητών (απήργησαν εκατομμύρια φοιτητές). Ωστε τελικά, συνοψίζοντας, η αναταραχή παλιά κράτησε περίπου δέκα χρόνια. Είχε πολύ μικρή σχέση με τον Μάη του ’68 στη Γαλλία. Αναμειγνυόταν τότε η αντίθεση στον πόλεμο του Βιετνάμ με αιτήματα αντιρατσισμού, ισότητας των φύλων, απόρριψης της συντηρητικής κοινωνίας. Συμμετείχαν πολλές χιλιάδες, ίσως εκατομμύρια, φοιτητές μα και μεγάλο μέρος της εξωπανεπιστημιακής κοινωνίας.

Η σημερινή αναταραχή αφορά σε πολύ λιγότερους – άντε μερικές χιλιάδες – δεν προβάλλει γενικότερα αιτήματα, έχει εξαιρετικά μικρότερη συμμετοχή εκτός πανεπιστημίων. Τελικά αν σήμερα θεωρείς ότι είσαι προοδευτικός Αμερικανός φοιτητής τι υποστηρίζεις; Την ακροδεξιά ηγεσία του Ισραήλ ή την ισλαμική μαντίλα; Μάλλον τίποτα… Εύχεσαι βέβαια να τελειώσουν οι βομβαρδισμοί, να επικρατήσει ειρήνη. Και ζητάς από την κυβέρνησή σου να παρέμβει για να επιτευχθεί αυτή η ειρήνη. Οπως θα τραγουδούσαμε παλιότερα «Στο Βιετνάμ πυρπόλησαν το ρύζι». Τώρα οι Παλαιστίνιοι δεν έχουν ούτε ρύζι για να πυρποληθεί… Ας ευχηθούμε να αρχίσει να φτάνει στα μέρη τους.

Ο Σπύρος Καβουνίδης είναι πολιτικός μηχανικός ΕΜΠ, M.Sc και Ph.D Stanford University. Διετέλεσε (1969-70) πρόεδρος της Ενωσης Ξένων Φοιτητών του Stanford