«Στην Αναγνωστάκη μας ορίζουν όσα χάσαμε»

Τις τελευταίες δύο σεζόν ήταν από τις πιο επιτυχημένες παραστάσεις της Θεσσαλονίκης. Κέντρισε το ενδιαφέρον του κοινού κι έλαβε εξαιρετικές κριτικές. Τώρα το «Σ’ εσάς που με ακούτε», η εξαιρετική δουλειά του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος, ετοιμάζει τις βαλίτσες του για την Αθήνα, όπου από σήμερα ανεβαίνει στο Αμφι-Θέατρο του Σπύρου Ευαγγελάτου σε συμπαραγωγή με τον πολιτιστικό οργανισμό Λυκόφως. Το επίκαιρο και βαθιά πολιτικό κείμενο της Λούλας Αναγνωστάκη επιστρέφει σε μια πρωτότυπη σκηνοθεσία του Χρήστου Θεοδωρίδη που χτίζει γέφυρες με το σήμερα.

«Ο τρόπος που δουλεύω έχει να κάνει πάρα πολύ με το τώρα και την απουσία κατασκευής. Δεν με ενδιαφέρει να κατασκευάζω πράγματα τα οποία μένουν ανεξίτηλα και επαναλαμβάνονται απλά. Προσπαθώ να φέρω μια ζωή σε αυτό που βλέπω. Οι ηθοποιοί έχουν πολύ συγκεκριμένες οδηγίες, αλλά είναι ελεύθεροι να ακούσουν τη στιγμή. Αυτό κάνει κάποιες φορές κι εμένα να στέκομαι λίγο έκπληκτος μπροστά σε κάποια πράγματα που βλέπω και δεν τα περιμένω. Υπήρχε πολύ περιθώριο για εξέλιξη στην παράσταση όσον αφορά τις σχέσεις και το τι λέμε κάθε φορά κι αυτό με τον καιρό και τις παραστάσεις έχει εξελιχθεί σε κάτι που πραγματικά ούτε εγώ πίστευα ότι θα μπορούσε να συμβεί» αναφέρει ο Χρήστος Θεοδωρίδης μιλώντας στα «Πρόσωπα».

ΑΠΩΛΕΙΑ. Ο σπόρος για το ανέβασμα του συγκεκριμένου έργου φυτεύτηκε όταν ο ίδιος ήρθε σε επαφή με το έργο της Αναγνωστάκη πριν από σχεδόν μία δεκαετία. Οι ιδέες του έδεσαν με την ανάγκη του να παρουσιάζει κάθε φορά δουλειές που να μιλάνε για ό,τι συμβαίνει τώρα και κατέληξαν σε μια παράσταση η οποία προκαλεί πάντα ενδιαφέρουσες συζητήσεις και θίγει ζητήματα διαχρονικά, βαθιά πολιτικά. «Το σύμπαν της Αναγνωστάκη έχει ως βασικό μέλημα την απώλεια και το πώς χάνουμε ως άνθρωποι μικρές καθημερινές μάχες. Μπορεί να κερδίζουμε και κάποιες άλλες βέβαια, αλλά αυτά που μας ορίζουν είναι κυρίως που χάσαμε. Αυτό το σύμπαν δεν μπορεί παρά να είναι πάντα σημερινό, γιατί είναι πολύ βαθιά φιλοσοφημένο πάνω στην ανθρώπινη υπόσταση και ύπαρξη» τονίζει ο σκηνοθέτης, συμπληρώνοντας πως στην επικαιρότητα του κειμένου συμβάλλει και η αναφορά στην άνοδο της Ακροδεξιάς.

Η ιστορία της παράστασης τοποθετείται στο Βερολίνο του 2001, όπου εν μέσω πολιτικής και κοινωνικής αναστάτωσης οι ήρωες, μετανάστες στην πλειοψηφία τους, καλούνται να δηλώσουν τη θέση τους στον νέο κόσμο, καταλήγοντας να μετρούν τα τραύματά τους σε ατομικό επίπεδο που διαμορφώνει το παναθρώπινο. Μαζί τους θεατές θα βαλθούν να ανακαλύψουν το πολιτικό επίπεδο που ορίζει τη ζωή του καθένα μας ξεχωριστά. «Κάπως έχει γίνει κλισέ, αλλά για εμένα είναι πάρα πολύ βασικό, έστω και τη μία μέρα που θα μπορέσεις να κάνεις κάτι απέναντι σε ό,τι συμβαίνει, να το κάνεις και να μην επιλέξεις να κάνεις κάτι άλλο. Αυτή η φτωχοποίηση που έχει γίνει ειδικά στην ελληνική κοινωνία σαν να μη σου αφήνει να σκεφτείς τίποτα άλλο πέρα από το πώς θα βγάλεις τη μέρα. Το καταλαβαίνω πολύ γιατί βρίσκομαι συχνά κι εγώ σε αυτήν την κατάσταση. Παρ’ όλα αυτά, θεωρώ εξαιρετικά πολύτιμο να μπορούμε να βρεθούμε κοινωνοί σ’ ένα συμβάν όπου να αναγνωρίζουμε ότι είναι κι άλλοι σαν κι εμάς, με την ίδια πάλη, τις ίδιες καθημερινές ήττες και την ίδια χασούρα αλλά με την ίδια ζέση. Δεν μπορώ, παρόλο που είμαι βαθιά πεσιμιστής τελικά και νομίζω ότι κάπως το πράγμα έχει φύγει προς μια κατεύθυνση η οποία δεν θα ελέγχεται πολιτικά και κοινωνικά, να μην κάνω κάτι για αυτό. Εστω καθημερινά, έστω κάτι πολύ μικρό. Οπότε αυτό θα ήθελα να πάρει ο θεατής. Να φύγει και να πει “ωραία, τι μπορώ να κάνω εγώ τώρα για αυτό;”. Γιατί αυτό που συμβαίνει στη σκηνή, όταν πετυχαίνει η παράσταση, είναι μια ορμή προς το θυμικό και στον ψυχικό κόσμο του θεατή» επισημαίνει ο Χρήστος Θεοδωρίδης.

ΣΥΝΘΗΜΑ. Αυτή η παρότρυνση σε κοινωνική δράση συνέπεσε την περσινή χρονιά με τις κινητοποιήσεις των σπουδαστών των καλλιτεχνικών σχολών εναντίον του προεδρικού διατάγματος 85/2022. Εκεί, το «Σ’ εσάς που με ακούτε» έγινε το κεντρικό σύνθημα, συνδέοντας με μια ιδιαίτερη συγκυρία την παράσταση του ΚΘΒΕ που τότε ακόμα ήταν στις πρόβες. «Δεν μπορώ παρά να σκεφτώ αυτό που είχε πει η Αναγνωστάκη σε ένα ερωτηματολόγιο του Προυστ. Στην ερώτηση “πώς θα θέλατε να επιστρέψετε μετά τον θάνατο” είχε απαντήσει “ως μια ιδεολογία με φανατισμένους οπαδούς”. Νομίζω ότι έγινε αυτό πέρυσι μπροστά στα μάτια μας» υπογραμμίζει ο σκηνοθέτης. Ο ίδιος άραγε, με αφορμή το έργο της Αναγνωστάκη, τι θα έλεγε σε όσους τον ακούν;

«Κατ’ αρχάς να ακούσουμε γιατί έχουμε ένα πολύ μεγάλο πάθος γενικά να καταθέτουμε γνώμες και να μιλάμε γενικά. Προτιμούμε να μιλάμε από το να ακούμε. Να δείχνουμε τον εαυτό μας από το να δεχόμαστε κάποιον άλλον. Οπότε θα έλεγα ας ξεκινήσουμε λίγο με το να ακούμε τον άλλον, να μπορούμε να συμπάσχουμε και να βοηθάμε. Και να είμαστε πάντα, όσο γίνεται, καθημερινά με τον αδύναμο. Με όποιον βρίσκεται σε αδύναμη θέση, να τον βοηθάμε. Γιατί οι ήρωες της Αναγνωστάκη είναι σαν τη χαμένη πλευρά της ιστορίας. Ανθρωποι οι οποίοι έχουν προσπαθήσει, αλλά δυστυχώς δεν είναι νικητές. Οπότε αυτό που τους ενδιαφέρει πραγματικά είναι πώς μπορούν να συνεχίσουν να τραγουδάνε, να χορεύουν και να ζούνε τη ζωή τους με αυτές τις καθημερινές ήττες» καταλήγει ο Χρήστος Θεοδωρίδης.