Η πολιτική βία δεν είναι ανεκτή

I Η απόφαση του Αρείου Πάγου να μην ανακηρύξει τον συνδυασμό πολιτικού κόμματος στις ευρωεκλογές είναι ιδιαίτερα σημαντική. Αποτυπώνει τη σαφή θέση της Δικαιοσύνης ότι η πολιτική βία δεν είναι ανεκτή στη λειτουργία των δημοκρατικών μας θεσμών. Οτι η άσκηση διοίκησης επί κομμάτων από υποκρυπτόμενα πρόσωπα που έχουν καταδικαστεί για εγκληματική οργάνωση δεν παγιδεύει, ούτε αδρανοποιεί τους θεσμούς.

Η απόφαση είναι ιδιαίτερα σημαντική και για τον λόγο ότι το Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο έχει κληθεί να αποφανθεί αν το κώλυμα συνέτρεχε για το εν λόγω κόμμα στις εκλογές του Ιουνίου 2023, οπότε θα κηρυχθεί άκυρη η ανακήρυξη των βουλευτών του. Διότι το κώλυμα κόμματος συνεπάγεται και κώλυμα ανακήρυξης των βουλευτών του. Σε τέτοια περίπτωση, έχουμε υποστηρίξει την άποψη ότι ορθότερη συνέπεια είναι να χωρήσει ανακαθορισμός των εδρών σε επίπεδο επικράτειας μεταξύ των δικαιούμενων συνδυασμών (άρθρο 99) και στη συνέχεια ανακατανομή (μόνο) των κενών εδρών στα εν λόγω κόμματα (άρθρο 100 παρ. 8 εδ. β’ ΠΔ 26/2012). Ετσι αποφεύγονται και οι καραμπόλες και η άσκοπη διατάραξη της ασφάλειας δικαίου.

Δεν μπορούμε πάντως επιστημονικώς να αποκλείσουμε και την εκδοχή, αν θεωρηθεί ότι υπάρχει κενό δικαίου, οι έδρες να παραμείνουν κενές. Φυσικά, ούτε εμείς ούτε ο Αρειος Πάγος γνωρίζουμε τι θα μπορούσε να ενορχηστρώνεται στο παρασκήνιο. Αν συντρέξει αντίστοιχο κώλυμα σε άλλον συνδυασμό και δεν υπάρχει προθεσμία ανακλήσεως, τον λόγο και πάλι έχει το Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο (Εκλογοδικείο). Αυτό δεν είναι αστοχία του νόμου, αλλά δικλίδα αποτελεσματικής εφαρμογής του. Και είναι ειρωνεία όσοι μέμφονται τον νόμο ως αναποτελεσματικό μετά να αρνούνται και τον έλεγχο του Εκλογοδικείου.

ΙΙ Η απόφαση εκδόθηκε την ίδια ημέρα που εκδηλώθηκε, έστω μεμονωμένα, πράξη πολιτικής βίας στο Κοινοβούλιο. Και εδώ η έννομη τάξη έχει τα μέσα αντιμετώπισης. Οπως εξήγησε ο Πρόεδρος της Βουλής, για τα αυτόφωρα κακουργήματα δεν υπάρχει βουλευτική ασυλία. Από εκεί και πέρα, υπάρχει επίσης πειθαρχική διαδικασία και κανόνες δεοντολογίας. Και είναι ευκαιρία να επισημάνουμε ότι ο Κώδικας Δεοντολογίας βουλευτών, ο οποίος περιλαμβάνει απειλή πειθαρχικών μέτρων, έχει εφαρμογή όχι μόνο στη Βουλή, αλλά και στην εν γένει παρουσία των βουλευτών στην κοινωνία.

Και ενόψει άγιων ημέρων, είναι σκόπιμο να υπενθυμίσουμε ότι ο Κώδικας επιβάλλει ρητά στους βουλευτές την αποτροπή εκδηλώσεων μίσους κατά προσώπων λόγω της φυλετικής καταγωγής, των θρησκευτικών πεποιθήσεων, του φύλου ή του σεξουαλικού τους προσανατολισμού.

Τέλος, δεν παραβλέπουµε τη µεγάλη εικόνα. Ούτε η βία ούτε η οργή ούτε ο πολιτικός εκφοβισμός συνάδουν με τη λειτουργία μιας ευημερούσας πολιτικής κοινωνίας. Ευσταθείς είναι οι πολιτείες που εξημερώνουν και ενσωματώνουν εξουσία και αντιπολίτευση, που η δημόσια αντιπαράθεση είναι θεσμική και υπεύθυνη, με την προοπτική όχι της κραυγής ή του εντυπωσιασμού (αμφότερα τα βλέπουμε), αλλά της δημοκρατικής εναλλαγής στην εξουσία.

Ο Νίκος Παπασπύρου είναι αναπληρωτής καθηγητής στη Νομική Σχολή του ΕΚΠΑ