«Τόσο κοντά. Δέκα εκατοστά από την αιωνιότητα»

«Ηταν τόσο κοντά» λέει ο Ρουντ Κρολ και κάνει εκείνη τη χαρακτηριστική κίνηση με τον αντίχειρα και τον δείκτη που δείχνουν την απόσταση ενός εκατοστού. «Οχι, λιγότερο». Η απόσταση μικραίνει σε χιλιοστά. «Αν έμπαινε, όλα τελείωναν». Μπουένος Αϊρες. Στο γήπεδο της Ρίβερ Πλέιτ. 25 Ιουνίου 1978. Λίγο μετά τις 5 το απόγευμα. Ηταν το τελευταίο λεπτό ενός ξέφρενου και στιγματισμένου, από πολλά αρνητικά στοιχεία, τελικού Παγκοσμίου Κυπέλλου ανάμεσα στην Αργεντινή και την Ολλανδία και το σκορ ήταν 1-1. Οι γηπεδούχοι (των οποίων το δικτατορικό καθεστώς θα αποκαλυφθεί αργότερα, σχεδόν σίγουρα, ότι δωροδόκησε τον τελευταίο αντίπαλο της ομάδας, το Περού, για να διασφαλίσει την ευκολότερη πρόκριση της Αργεντινής στον τελικό) προηγήθηκε στο πρώτο ημίχρονο με τον Μάριο Κέμπες.

Ολο εκείνο το απόγευµα οι Ολλανδοί έπρεπε να ανεχθούν χτυπήματα στο πρόσωπο, αντιαθλητικό παιχνίδι, σκανδαλώδη διαιτησία κι ίσως το πιο εχθρικό και φρενιασμένο κοινό στην ιστορία του ποδοσφαίρου. Επιτίθονταν συνεχώς σε όλη τη διάρκεια του δευτέρου ημιχρόνου. Τελικά, επτά λεπτά πριν απ’ τη λήξη ισοφάρισαν με τον ψιλόλιγνο αναπληρωματικό τους σέντερ φορ, Ντικ Νανίγκα, που είχε μπει αλλαγή. Τώρα, o λίμπερο και αρχηγός της Ολλανδίας Ρουντ Κρολ, γνωστός για την ακρίβεια της μακρινής του μπαλιάς, κοντά στο ημικύκλιο της σέντρας όπου βρίσκεται, κάνει μια εξηντάρα μπαλιά που τρυπάει την αργεντίνικη άμυνα. Η πάσα φθάνει στον γκολτζή και αριστερό εξτρέμ Ρόμπι Ρέζεμπρινκ, τον καλύτερο παίκτη της Ολλανδίας στη διοργάνωση, που βρισκόταν λίγο πλάι από την αργεντίνικη εστία προς τα αριστερά κοντά στη γραμμή του άουτ. O Φιλιόλ, o τερματοφύλακας της Αργεντινής κάνει έξοδο.

O Ρέζεµπρινκ απλώνει το μακρύ αριστερό του πόδι, πλασάρει, προλαβαίνοντας την έξοδο του Φιλιόλ, η μπάλα περνά δίπλα του και κατευθύνεται προς την κενή εστία, αναπηδά στο έδαφος, φαίνεται να αλλάζει κατεύθυνση, πηγαίνει προς τα αριστερά και χτυπάει στο δοκάρι. Στη συνέχεια απομακρύνεται και η ευκαιρία της Ολλανδίας χάνεται. Το παιχνίδι πηγαίνει στην παράταση και η Αργεντινή, τελικά, κερδίζει με 3-1 με τον Κέμπες να πετυχαίνει το δεύτερο γκολ με μια κούρσα από το κέντρο και τον Μπερτόνι να σημειώνει το τρίτο αφού πρώτα έκανε κοντρόλ με το χέρι. «Τόσο κοντά». Η διαφορά ανάμεσα στη δικαιοσύνη και την απόγνωση. Ανάμεσα σε εκείνους που περνούν στην αθανασία και εκείνους που βυθίζονται στη λήθη. Υπάρχουν πολλοί στην Ολλανδία που πιστεύουν ότι ακόμη και αν σημείωνε το γκολ ο Ρέζεμπρινκ, η Ολλανδία δεν θα νικούσε. Δεν θα την άφηναν, με κάποιο τρόπο.

Ο ιταλός διαιτητής Σέρτζιο Γκονέλα –τον ορισμό του οποίου φέρεται ότι είχαν απαιτήσει οι Αργεντινοί στη θέση του γενικότερα αποδεκτού Ισραηλινού Αβραάμ Κλάιν (απαίτηση την οποία η FIFA, απρόσμενα, αποδέχθηκε)– θα κρατούσε όση καθυστέρηση χρειαζόταν προκειμένου να δώσει ένα πέναλτι στους Αργεντινούς. Ή θα μπορούσε απλώς, να ακυρώσει το γκολ του Ρέζεμπρινκ. Ή θα μπορούσαν να εισβάλουν οπαδοί μέσα στον αγωνιστικό χώρο. Ή θα μπορούσε να είχε συμβεί κάτι χειρότερο. Στην Ολλανδία υπάρχει η υποψία ότι δεν υπήρχε περίπτωση να κερδίσει η ομάδα τους και οι παίκτες να φύγουν από το γήπεδο ζωντανοί. Ο Κρολ, όμως, λέει: «Δεν είχα τέτοια εντύπωση μέσα στον αγωνιστικό χώρο. Βέβαια, καταλαβαίναμε ότι ο διαιτητής ήταν εναντίον μας. Σίγουρα. Ολοι το αντιλαμβανόμασταν μέσα στον αγωνιστικό χώρο. Το συζητήσαμε στο ημίχρονο. “Αυτός ο γαμ….νος ο διαιτητής παίζει με τους Αργεντινούς;”. Αυτή είναι μια φυσιολογική αντίδραση των ποδοσφαιριστών εκείνη τη στιγμή. Το αν είναι σωστή ή λάθος, μπορείς να το κρίνεις μετά».

Ο Κρολ επιμένει πως οι Αργεντινοί προσπαθούσαν να κλέψουν, κραυγαλέα, σε κάθε τι. «Μέναμε σε ένα ξενοδοχείο έξω από το Μπουένος Αϊρες και μας έκαναν έναν πολύ μεγάλο γύρο, στον δρόμο προς το γήπεδο. Το πούλμαν σταμάτησε σε ένα χωριό και οι άνθρωποι περικύκλωσαν το λεωφορείο και άρχισαν να χτυπάνε τα παράθυρα, φωνάζοντας “Αργεντινή! Αργεντινή! Αργεντινή!” Δεν μπορούσαμε να πάμε ούτε μπρος ούτε πίσω. Είχαμε παγιδευτεί. Για είκοσι λεπτά ήμασταν σ’ αυτή την κατάσταση στο χωριό και κάποιοι ποδοσφαιριστές άρχισαν να φοβούνται, γιατί το πλήθος συνέχισε να χτυπάει με ένταση τα παράθυρα και το λεωφορείο». Στο γήπεδο οι ομάδες δεν μπήκαν μαζί στον αγωνιστικό χώρο. Η Ολλανδία μπήκε πρώτη και οι Αργεντινοί άργησαν ένα πεντάλεπτο, αφήνοντας τους Ολλανδούς να περιμένουν, περιτριγυρισμένοι από τη στρατιωτική αστυνομία και ένα τείχος ενοχλητικού θορύβου.

Οταν τελικά εμφανίστηκαν, o αρχηγός της Αργεντινής Ντανιέλ Πασαρέλα, ζήτησε να απαγορευθεί η συμμετοχή του δεξιού εξτρέμ της Ολλανδίας Ρενέ Φαν ντε Κέρκοφ, εξαιτίας ενός μικρού πλαστικού προστατευτικού νάρθηκα που φορούσε σε πέντε παιχνίδια συνεχώς, καθώς είχε τραυματιστεί στο πρώτο παιχνίδι της Ολλανδίας στη διοργάνωση. «Είμαι σίγουρος ότι όλα τα είχαν προσχεδιάσει» λέει ο Κρολ. «Μας έκαναν να περιμένουμε και o διαιτητής δεν έκανε τίποτε. Και, φυσικά υπήρχε όλη εκείνη η συζήτηση για τον διαιτητή πριν απ’ το παιχνίδι, γιατί η FIFA ήθελε τον Ισραηλινό Κλάιν για τον τελικό. Η Αργεντινή, όμως, είχε χάσει από την Ιταλία, παιχνίδι που σφύριξε ο Κλάιν και γι’ αυτό ήθελε τον Γκονέλα. Πώς ήταν δυνατόν; Μετά είχαμε τη συζήτηση για τον νάρθηκα του Φαν ντε Κέρκοφ. Μετά από δεκαπέντε λεπτά είπα “Εντάξει. Μέχρι εδώ! Αν δεν μπορούμε να παίξουμε, φεύγουμε”».

Τόσο κοντά. Αν ο Ρέζεμπρινκ είχε σκοράρει, η Ολλανδία δεν θα είχε μόνο στεφθεί παγκόσμια πρωταθλήτρια. Θα ήταν ο λαμπερός και χαμηλών τόνων Ρέζεμπρινκ –και όχι o Μάριο Κέμπες– που θα περνούσε στην ιστορία ως o κορυφαίος ποδοσφαιριστής της διοργάνωσης. Ο Ρέζεμπρινκ σημείωσε πέντε γκολ στη διοργάνωση. Αν σημείωνε γκολ και στον τελικό θα ξεπερνούσε τα πέντε του Κέμπες, θα έβγαινε πρώτος σκόρερ και θα έπαιρνε το χρυσό παπούτσι. Δρόμοι στην Ολλανδία θα έπαιρναν το όνομά του. Αντί γι’ αυτό τον θυμούνται σαν τον αντι-ήρωα που είχε το δοκάρι.

Το γεγονός ότι υπήρξε ένας από τους μεγαλύτερους παίκτες όλων των εποχών έχει ξεχαστεί. Ακόμη και κατά τη διάρκεια της καριέρας του τον έβλεπαν σαν έναν απόμακρο, έναν ξένο και τον είχαν υποτιμήσει στην Ολλανδία. Αυτό συνέβη κυρίως γιατί, αν και έμαθε ποδόσφαιρο στους δρόμους των λαϊκών πολυκατοικιών του δυτικού Αμστερνταμ και ξεκίνησε την καριέρα του με την ολλανδική DWS, τα καλύτερα χρόνια του τα πέρασε στο Βέλγιο, πρώτα με την Μπριζ και αργότερα με τη μεγάλη ομάδα της Αντερλεχτ, της οποίας υπήρξε ηγετική μορφή και με την οποία έφθασε σε τρεις τελικούς του Κυπέλλου Κυπελλούχων από το 1976 ως το 1978 και κέρδισε τους δύο. Στο μεγαλύτερο μέρος της Ολλανδίας δεν μπορούσαν τότε να παρακολουθήσουν βελγική τηλεόραση, έτσι πολλοί λίγοι ολλανδοί φίλαθλοι ήξεραν πόσο καλός ήταν.