Μια κρίση που μας απειλεί όλους

Οι πύραυλοι και τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη που εξαπέλυσε το Ιράν εναντίον του Ισραήλ τις πρώτες πρωινές ώρες της Κυριακής έδωσαν στον ισραηλινό πρωθυπουργό, Μπενιαμίν Νετανιάχου, αυτό που πάντα ποθούσε – μια εντολή και μια δικαιολογία για να επιτεθεί ανοιχτά στο Ιράν, μια χώρα που εδώ και καιρό θεωρεί ως αρχιεχθρό και πιθανή νέμεση του Ισραήλ. Το πιεστικό ερώτημα, το οποίο μπορεί να απαντηθεί άμεσα, είναι ποια μορφή θα πάρει η υποσχεθείσα «σθεναρή απάντηση» του Ισραήλ και αν το Ιράν, με τη σειρά του, θα ξαναχτυπήσει.

Με βάση το παρελθόν, δεν είναι ρεαλιστικό να περιμένουμε από τον Νετανιάχου να γυρίσει και το άλλο μάγουλο. Η δράση της Τεχεράνης του έδωσε μια μοναδική ευκαιρία να απομακρύνει την παγκόσμια προσοχή από τις τρομακτικές λεηλασίες της κυβέρνησής του στη Γάζα και την αποτυχία του να νικήσει τη Χαμάς. Μπορεί να πει ότι ο πόλεμος εναντίον της Χαμάς έχει μετατραπεί σε υπαρξιακό πόλεμο εναντίον εκείνων που κινούν τα νήματά της στην Τεχεράνη και ότι οι καλοπροαίρετοι άνθρωποι, στο εσωτερικό και στο εξωτερικό, πρέπει να συσπειρωθούν γύρω από την ηγεσία του ώστε να εξασφαλιστεί η απαραίτητη νίκη.

Το γεγονός ότι ο Νετανιάχου και το πολεμικό υπουργικό συμβούλιο του μοιάζει να προκάλεσαν σκόπιμα και απερίσκεπτα αυτή τη σύγκρουση δεν πρέπει να ξεχαστεί καθώς η κρίση εξελίσσεται. Η επίθεση στην πρεσβεία της Δαμασκού, την 1η Απριλίου, μοιάζει με μια προμελετημένη κλιμάκωση που σχεδιάστηκε ώστε να οχυρώσει την εσωτερική πολιτική θέση του Νετανιάχου, να σταματήσει την κριτική από τους Αμερικανούς και να εκτρέψει τη διεθνή πίεση για διακοπή της προμήθειας όπλων στο Ισραήλ.

Αυτή η άνευ προηγουμένου, άμεση αντιπαράθεση μεταξύ Ισραήλ και Ιράν, που χτίζεται εδώ και χρόνια, έχει φέρει τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Τζο Μπάιντεν, σε μια σχεδόν αδύνατη θέση. Ο Μπάιντεν ανέλαβε καθήκοντα το 2021 ελπίζοντας να αναβιώσει την πυρηνική συμφωνία-ορόσημο του 2015 μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης με το Ιράν, την οποία ο Ντόναλντ Τραμπ ηλιθιωδώς αχρήστεψε. Τώρα, η πολιτική του έχει γίνει συντρίμμια. Ο Μπάιντεν βρίσκεται στα πρόθυρα μιας κλιμακούμενης ένοπλης σύγκρουσης με το Ιράν, πολεμώντας στο πλευρό μιας ισραηλινής κυβέρνησης, της οποίας τις ενέργειες στη Γάζα έχει καταδικάσει καθυστερημένα αλλά έντονα, και οι οποίες μπορεί να του κοστίσουν ακριβά στις αμερικανικές εκλογές του Νοεμβρίου.

Ο Μπάιντεν δεν μπορεί να εγκαταλείψει το Ισραήλ, έστω και αν πιστεύει ότι ο Νετανιάχου τον έχει ξεγελάσει ξανά (όπως πιστεύει ότι συνέβη στην αρχή του πολέμου με τη Χαμάς). Ωστόσο, δεν μπορεί να ζητήσει εύλογα από τους αμερικανούς ψηφοφόρους, η υπομονή των οποίων απέναντι στις δαπανηρές ξένες εμπλοκές έχει εξαντληθεί προ πολλού, να υποστηρίξουν έναν ακόμη πόλεμο στη Μέση Ανατολή. Ο Τραμπ, ο φίλος του Νετανιάχου, πρέπει να πιστεύει ελάχιστα την τύχη του.

Ολα αυτά –οι κυνικές μηχανορραφίες του Νετανιάχου, οι βίαιοι λανθασμένοι υπολογισμοί της Τεχεράνης, το σκληρό δίλημμα του Μπάιντεν– δείχνουν προς μία μόνο κατεύθυνση: την ανάγκη για επείγουσα, συντονισμένη διεθνή δράση ώστε να σταματήσουν περαιτέρω μάχες και να αποτραπεί μια κλιμάκωση σε όλη τη Μέση Ανατολή που θα απορροφήσει τη Συρία, τον Λίβανο και τις περιοχές του Κόλπου και της Ερυθράς Θάλασσας. Από τα μέρη αυτής της σύγκρουσης, καμία χώρα ή ηγέτης δεν έχει δίκιο. Στην πραγματικότητα, όλοι, σε διαφορετικό βαθμό, έχουν άδικο. Ολοι χρειάζονται σωτηρία από τον εαυτό τους. Η εναλλακτική λύση είναι περισσότερη αιματοχυσία, περισσότερη ατέρμονη, άσκοπη, εξαπλούμενη δυστυχία.