Τεχνητή νοημοσύνη εναντίον μοναξιάς

Τριάντα οκτώ ετών σήμερα, η Νίμποργκ είναι μισή Νορβηγίδα και μισή Ολλανδή. Οταν έπιασε δουλειά στο Tinder, το 2020, είχαν περάσει επτά χρόνια από τότε που γνώρισε τον σύντροφό της (στο Tinder). Ηταν το πρώτο και το τελευταίο της ραντεβού μέσω της εφαρμογής. Με άλλα λόγια ήταν τυχερή (άσχετο αν κάποια στιγμή χώρισε). Πολλοί από τους πελάτες, και κυρίως αυτοί που χαρακτηρίζονται «απίστευτα μόνοι», παθαίνουν εθισμό. Κλείνουν το ένα ραντεβού μετά το άλλο. Και κάποια στιγμή αισθάνονται ότι πετάνε τα λεφτά τους. Η Νίμποργκ άργησε να καταλάβει γιατί. Και όταν συνειδητοποίησε ότι αυτό που φταίει είναι η ίδια η φιλοσοφία της εφαρμογής, η αναζήτηση ενός συντρόφου δηλαδή αντί για την επένδυση σε ένα δίκτυο ισχυρών σχέσεων στους κόλπους μιας κοινότητας, τα βρόντηξε κι έφυγε. «Θα στήσετε μια άλλη dating app;» τη ρωτούσαν τότε διάφοροι επενδυτές. «Οχι», τους απαντούσε. «Θα ασχοληθώ με τη μοναξιά».

Πριν από το Tinder, η Νίμποργκ είχε περάσει τόσο από την Apple όσο και από μια εφαρμογή πνευματικής ευεξίας που λέγεται Headspace. Εκεί έμαθε πολλά για την ανθρώπινη συμπεριφορά. Και τα χρησιμοποίησε για να στήσει τη Meeno, μια θεωρητικά αντιφατική εφαρμογή, αφού αποσκοπεί στην κοινωνικοποίηση μέσω της τεχνητής νοημοσύνης μοναχικών ενηλίκων που έχουν απογοητευθεί από τους περιορισμούς ενός κόσμου διαδικτυακής επικοινωνίας.

Το Meeno δεν παίζει τον ψηφιακό φίλο ή τον ρομαντικό σύντροφο, γράφει στους «Financial Times» η αρχισυντάκτρια τεχνολογίας Madhumita Murgia. Δεν διαθέτει κάποια περσόνα. Δεν προσφέρει απλές λύσεις. Ενα chatbot είναι, που θέτει στον χρήστη μια σειρά από ερωτήματα και τον βοηθά να σκεφτεί. «Είναι κάτι τελείως διαφορετικό από την ψυχοθεραπεία, δεν πιστεύω ότι η ΑΙ πρέπει να υποκαταστήσει τους ψυχοθεραπευτές», λέει η Νίμποργκ. «Ο στόχος είναι η ανάπτυξη των κοινωνικών δεξιοτήτων».

Η εφαρμογή εγκαινιάστηκε τον περασμένο Δεκέμβριο στην Αυστραλία, τη Νέα Ζηλανδία, τις σκανδιναβικές χώρες και την Ολλανδία. Λίγους μήνες νωρίτερα, ο επικεφαλής επενδυτής Ρούλοφ Μπότα είχε γράψει στο Twitter ότι η Νίμποργκ συμβάλλει στην καταπολέμηση της επιδημίας της μοναξιάς. Την ώρα που ανέβηκε το σχόλιό του, ένας από τους πλέον ειδικούς παγκοσμίως για τη μοναξιά που διδάσκει στο Χάρβαρντ και λέγεται Ρον Αϊβι οργάνωνε μια ημερίδα για τους τρόπους οικοδόμησης κοινοτήτων με γνώμονα την εμπιστοσύνη. Αφησε στη μέση τη δουλειά και απάντησε στο Twitter: «Ερευνώ τη μοναξιά και βρίσκω εντελώς παράλογο αυτό που προτείνετε». Αυτό που έβρισκε παράλογο, αν όχι δυστοπικό, ήταν ότι οι ίδιοι άνθρωποι που στην αρχή της δεκαετίας του 2010 είχαν επενδύσει στις τεχνολογίες των social media επέστρεφαν τώρα για να πουλήσουν chatbots σε μοναχικούς ανθρώπους. Με άλλα λόγια, αντιμετώπιζαν το πρόβλημα που είχαν δημιουργήσει ως μια ακόμη επιχειρηματική ευκαιρία.

H Nίμποργκ είδε την αντιπαράθεση στο Twitter. Γνώριζε τον Αϊβι από τις έρευνές της για τη μοναξιά. Και ζήτησε να τον συναντήσει. Εκείνος δίστασε, αλλά τελικά δέχθηκε να πιουν ένα ποτήρι κρασί στις όχθες του Σηκουάνα. Πέρασαν όλο το βράδυ διαφωνώντας για τον ρόλο που μπορεί να παίξει η τεχνολογία στις ανθρώπινες σχέσεις. Ο Αϊβι είπε στη Νίμποργκ ότι θεωρεί εξαιρετικά επικίνδυνο να συστήνεις κάτι που μοιάζει με άνθρωπο σε έναν άνθρωπο που νιώθει αφόρητη μοναξιά. Η Νίμποργκ συμμερίστηκε την ανησυχία του. Επισήμανε ότι ένα γυναικείο chatbot στην Κίνα, η Xiaoice, έχει 500 εκατομμύρια φίλους και ότι πολλοί άνδρες είναι απρόθυμοι να γνωρίζουν γυναίκες επειδή οι εικονικές τους φίλες τούς λένε αυτό ακριβώς που θέλουν να ακούσουν. Επέμεινε όμως ότι το Meeno μπορεί να λειτουργήσει ως αντίδοτο.

Ο Αρον Τζόουνς, ένας 30χρονος σχεδιαστής προϊόντων που αποφάσισε πέρυσι να δοκιμάσει την εφαρμογή, εξιστορεί στη δημοσιογράφο των «Financial Times» τι ακριβώς βρήκε χρήσιμο: «Μου άρεσε ότι κάποιος με άκουγε, χωρίς να με κρίνει. Με την Τεχνητή Νοημοσύνη μπορείς να μιλήσεις οποιαδήποτε στιγμή, όπου κι αν είσαι, ενώ οι άνθρωποι έχουν τα προβλήματά τους, έχουν τη ζωή τους, και δεν είναι πάντα έτοιμοι να ανταποκριθούν στις ανάγκες σου». Η εφαρμογή τον βοήθησε να ξεπεράσει καβγάδες με τους φίλους του και να αντιμετωπίσει δύσκολες καταστάσεις στη δουλειά. «Νιώθω τώρα ότι είμαι πιο έντιμος, πιο αυθεντικός», λέει. Η αλήθεια είναι πως ακούγεται λίγο ανατριχιαστικό. Αλλά οι καιροί αλλάζουν.

Ρενάτε Νίμποργκ (1986 – )

Το επίκεντρο είσαι εσύ

Η μοναξιά αντιμετωπίζεται πλέον παγκοσμίως ως θέμα δημόσιας υγείας, αφού συνδέεται με μεγαλύτερο κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων, άνοιας, εγκεφαλικού, κατάθλιψης, άγχους και πρόωρου θανάτου. Το πρόβλημα είναι πιο μεγάλο στην Αμερική (όπου σχεδόν οι μισοί ενήλικοι δηλώνουν ότι νιώθουν μοναξιά), ενώ στην Ευρώπη πιο μόνοι δηλώνουν οι Ιρλανδοί, ακολουθούμενοι από τους Λουξεμβούργιους, τους Βούλγαρους και τους Ελληνες. Μπορεί να αντιμετωπίσει το πρόβλημα ένα chatbot; Σε έναν βαθμό, ίσως. Η Νίμποργκ εξεπλάγη με τη διαπίστωση ότι, αντίθετα με άλλες εφαρμογές πνευματικής υγείας, οι περισσότεροι χρήστες του Meeno είναι άνδρες. Και ότι το χρησιμοποιούν όχι τόσο για να ζητήσουν συμβουλές όσο για να μάθουν να σκέπτονται διαφορετικά. Παρά τις πιέσεις που δέχθηκε, αρνήθηκε να χρησιμοποιήσει ένα γυναικείο άβαταρ και επέμεινε στο ουδέτερο γένος. Δεν πρόκειται άλλωστε για ένα πρόσωπο ή έναν φίλο, λέει. «Το επίκεντρο είσαι εσύ».