Ηχο{LF}δύναμα

Εκδοση Hermann Abendroth: Εργα Μπαχ, Χάιντν, Μότσαρτ, Μπετόβεν, Σούμαν, Μπρούκνερ, Μπραμς, Ντβόρζακ, Τσαϊκόφσκι, Ρίχαρντ Στράους. Rundfunk Sinfonieorchester Leipzig, Rundfunkorchester Berlin, BERLIN CLASSICS

Ηταν μία ευχάριστη και σπάνια έκπληξη ότι η επτάτομη ειδική γερμανική έκδοση της Berlin Classics για τον μεγάλο μαέστρο Hermann Abendroth που είναι από το 2021/22 προορισμένη μόνον για την ιαπωνική αγορά έγινε διαθέσιμη και στην ευρωπαϊκή και, κυρίως, που εδώ μας αφορά, στην ελληνική. Αυτό το «υβρίδιο» το ακολουθούν αρκετές ευρωπαϊκές εταιρείες τα τελευταία χρόνια, προκειμένου να αποκτήσουν ισχυρότερη πρόσβαση στην πιο σοβαρή και δυναμική αγορά δίσκων κλασικής μουσικής του κόσμου: παράγουν στην Ευρώπη με «αποκλειστικότητα» την Ιαπωνία και με προδιαγραφές που πλησιάζουν, κατά το δυνατόν, αυτές της εκεί δισκογραφικής βιομηχανίας. Σε αυτή την έκδοση της Berlin ο όρος αυτός τηρείται ως προς το εξαίρετο remastering που γίνεται σε όλες τις ιστορικές σειρές της εταιρείας, όχι όμως ως προς τη μορφή παραγωγής που, σε αντίθεση με άλλες της ίδιας για την Ιαπωνία, παραμένει σε CD απλής επιφάνειας και όχι «πράσινης» όπως είναι πλέον η τυπική ιαπωνική μορφή αναβαθμισμένης ποιότητας. Αυτή η σειρά Abendroth της Berlin επαναφέρει τις ηχογραφήσεις ενός από τους σπουδαιότερους αρχιμουσικούς της Γερμανίας που δούλεψε και κατά την πρώτη μεταπολεμική δεκαετία. Και το κάνει σε επίπεδο ηχητικά σημαντικά αναβαθμισμένο σε σχέση με τις αρκετά παλιές πια, πάντως ήδη καλής ποιότητας από τότε, αρχικές εκδόσεις αυτών των ηχογραφήσεων της Berlin σε CD. Πρόκειται για υλικό ανατολικογερμανικής προέλευσης από το 1949 και για περίπου μία δεκαετία μετά, κάτι που σημαίνει ότι η ποιότητα του ήχου ποικίλλει. Καθόλου όμως σε βαθμό να αποθαρρύνει όποιον ενδιαφέρεται να ακούσει όχι μόνον τον ίδιο τον σπουδαίο Abendroth, αλλά και την κληρονομιά που η τέχνη του μετέφερε στην εποχή της, ενώ είχε ήδη αρχίσει σταδιακά να χάνεται. Ο λόγος γι’ αυτό ήταν ότι μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο δεν επικράτησαν μόνον νεότερες ιδέες στην ερμηνευτική, αλλά και μία καλπάζουσα διαδικασία παγκοσμιοποίησης στην κινητικότητα των μουσικών. Συνθήκες που, σταδιακά, αμφότερες συνέβαλαν καθοριστικά σε ένα είδος ομογενοποίησης του ορχηστρικού ήχου περισσότερο από ποτέ. Ασφαλώς οι διαφοροποιήσεις δεν αφανίστηκαν και οι μεγάλες μοναδικότητες δεν κινδύνευσαν καν. Ομως, για το ευρύ διεθνές κοινό, ο ορχηστρικός ήχος και η ερμηνευτική του αντίστοιχου ρεπερτορίου σιγά σιγά απώλεσαν τις ιδιαιτερότητές τους που άρχισαν να γίνονται όλο και λιγότερο κατανοητές, όσο και ζητούμενες. Αλλά όχι παντού.

Ενα από τα ελάχιστα «καλά» που βγήκαν από το σκληρότατο φασιστικό καθεστώς της Ανατολικής Γερμανίας, ήταν ότι μέσα από την πολιτική του να κλείσει ερμητικά και τα πνευματικά σύνορά του με τον κόσμο και τις εξελίξεις της Δύσης, κατέστη έτσι «κιβωτός» της παλιάς γερμανικής ερμηνευτικής και του μεσοπολεμικού ήχου της, που ενώ παντού υποχωρούσαν, εκεί κυριαρχούσαν. Και ο Abendroth, που παρέμεινε στην «Ανατολή» αλλά κατ’ ουσίαν ανήκε στην παλαιά προπολεμική μουσική Γερμανία της Λειψίας, της Δρέσδης και του Βερολίνου υπήρξε κεντρική μορφή σε αυτό. Ετσι λοιπόν, ο ακροατής αυτών των ηχογραφήσεων έχει τη σπάνια ευκαιρία να επιστρέψει σε αυτόν τον συναρπαστικό μουσικό και πνευματικό κόσμο που, πολύ περισσότερο τώρα πια, έχει χαθεί ολοκληρωτικά από καιρό. Καθοδηγούμενος από έναν μεγάλο δάσκαλο της μουσικής όχι σε εκτεταμένο, αλλά σε θεμελιώδες τμήμα του συμφωνικού ρεπερτορίου, με τρόπο βαθιά στοχαστικό, άφοβο στην έκφραση και αδιάφορο για σχεδόν όλα εκείνα που στις επόμενες δεκαετίες διαμόρφωσαν τις νέες μουσικές δογματικές. Οποιος πάντως πιθανώς δεν γνωρίζει το όνομα του Abendroth, ας μην ανησυχεί γι’ αυτό: αν αντί για τη ΛΔΓ είχε μείνει στην ΟΔΓ, αυτό θα ήταν στα χείλη όλου του κόσμου.