Πράσινο φως αλλά με αμφιβολίες για την εφαρμογή του

Υστερα από οκτώ χρόνια πολιτικού αδιεξόδου, σκαμπανεβάσματα και αναβολές, η Ευρωπαϊκή Ενωση έγραψε χθες Ιστορία εγκρίνοντας το πολυσυζητημένο Σύμφωνο Μετανάστευσης και Ασύλου. Η Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ενέκρινε ένα αναθεωρημένο σύστημα, που το φιλοευρωπαϊκό πολιτικό κέντρο ελπίζει ότι θα μειώσει τις παράτυπες εισροές και θα αποτελέσει αντίδοτο στην ακροδεξιά προπαγάνδα. Οι αντιρρήσεις που εκφράστηκαν, όμως, εγείρουν αμφιβολίες για το κατά πόσο το Σύμφωνο θα εφαρμοστεί.

Οι εντάσεις στο τεράστιο αμφιθέατρο καθώς ξεκινούσε η ψηφοφορία πρόδωσαν τη διχαστική φύση των αλλαγών που εγκρίθηκαν. Μάλιστα οι διαδικασίες διακόπηκαν από διαδηλωτές που φώναζαν στους ευρωβουλευτές: «Αυτή η συμφωνία σκοτώνει! Ψηφίστε Οχι!» ενώ πετούσαν χάρτινες σαΐτες στην αίθουσα. Τελικά πάντως οι διάφορες διατάξεις ψηφίστηκαν με αρκετά μεγάλη διαφορά. H διάταξη για τη διαχείριση της μετανάστευσης και του ασύλου, για παράδειγμα, πέρασε με 322 ψήφους υπέρ, 266 κατά και 31 αποχές.

«Η Ευρώπη θα διαχειριστεί τη μετανάστευση με ομαλό τρόπο και με τους δικούς μας όρους» ανέφερε ο αντιπρόεδρος της Επιτροπής Μαργαρίτης Σχοινάς. Από την πλευρά της, η επίτροπος Εσωτερικών Υποθέσεων Ιλβα Γιόχανσον σημείωσε ότι η ψήφος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου είναι ένα μεγάλο επίτευγμα. «Θα μπορέσουμε να προστατεύσουμε καλύτερα τα εξωτερικά μας σύνορα, τους ευάλωτους και τους πρόσφυγες, θα επιστρέφονται γρήγορα όσοι δεν δικαιούνται παραμονή, με υποχρεωτική αλληλεγγύη μεταξύ των κρατών-μελών».

Ωστόσο, ο πολωνός πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ έσπευσε να δηλώσει ότι δεν πρόκειται να συμφωνήσει για τον μηχανισμό μετεγκατάστασης προσφύγων παρά την έγκριση του Συμφώνου.  Οι αντιρρήσεις και οι ενστάσεις, ξεκινώντας από διαφορετικές αφετηρίες, κατέληγαν παραδόξως σε κοινή αντίδραση. Η συμφωνία επικρίθηκε έντονα από ΜΚΟ και πρωτοβουλίες που θεωρούν πως οι νόμοι είναι οπισθοδρομικοί και καταπιεστικοί και από δεξιούς πολιτικούς που τους έκριναν ανεπαρκείς. Μεταξύ αυτών που καταψήφισαν μέρη του Συμφώνου ήταν τα γαλλικά και ισπανικά ακροδεξιά κόμματα, οι πολωνοί εθνικιστές και το Fidesz του Βίκτορ Ορμπαν. Οι Πράσινοι δήλωσαν πως «η έλλειψη αλληλεγγύης προς τους αιτούντες άσυλο και μεταξύ των κρατών-μελών θα επιδεινωθεί». «Σήμερα είναι μια μαύρη μέρα για τα ανθρώπινα δικαιώματα, αλλά ο αγώνας για μια ανθρώπινη μεταναστευτική πολιτική δεν τελειώνει εδώ» ανέφερε εκπρόσωπος της Αριστεράς.

Η αναμόρφωση του πλαισίου της Ευρωπαϊκής Ενωσης προτάθηκε για πρώτη φορά το 2016, αφού περισσότεροι από 2 εκατομμύρια άνθρωποι που διέφυγαν από τον εμφύλιο πόλεμο της Συρίας ζήτησαν άσυλο σε ευρωπαϊκό έδαφος. Η πορεία επομένως ήταν μακρά και για πρώτη φορά κράτη-μέλη και Κοινοβούλιο συμφώνησαν τον περασμένο Δεκέμβριο να προχωρήσουν σε μεταρρυθμίσεις. Αυτό βέβαια δεν θα μπορούσε να σημαίνει σε κανέναν βαθμό ότι εξαφανίστηκαν διά μαγείας οι διαφορές και δεν υπήρξαν αντιδράσεις. Ενόψει της χθεσινής ψηφοφορίας η κινητικότητα ήταν έντονη σε όλα τα επίπεδα. Οπως έγραψε το «Politico», ο γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν τηλεφωνούσε την τελευταία στιγμή στον Ντόναλντ Τουσκ σε μια ύστατη προσπάθεια να πείσει τον πολωνό ηγέτη να οδηγήσει τους κεντροδεξιούς ευρωβουλευτές του να απέχουν τουλάχιστον από την ψηφοφορία. Αλλά και σε επίπεδο αξιωματούχων, πολλοί «μετρούσαν κουκιά», άνοιγαν διαύλους επικοινωνίας εκεί που είχαν πρόσβαση και προσπαθούσαν να εξασφαλίσουν τη μεγαλύτερη δυνατή στήριξη.

Τι προβλέπει το νέο Σύμφωνο

• Αλλαγές στον Κανονισμό για τη διαχείριση του Ασύλου και της Μετανάστευσης – νέοι κανόνες για την αντιμετώπιση ατόμων που φθάνουν στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ, την ταυτοποίησή τους και τη διεκπεραίωση αιτημάτων ασύλου
• Πλαίσιο για την αντιμετώπιση καταστάσεων κρίσεων και μαζικών εισροών – ευελιξία στην καταγραφή των αιτήσεων ασύλου ή τη διαδικασία ασύλου στα σύνορα
• Ενημέρωση, επικαιροποίηση της βάσης δεδομένων δακτυλικών αποτυπωμάτων της ΕΕ
• Αλληλεγγύη για τις χώρες που βρίσκονται υπό μεταναστευτική πίεση
• Νέο κανονισμού ελέγχου
• Κοινή διαδικασία ασύλου
• Βελτίωση των συνθηκών υποδοχής
• Νέο πλαίσιο επανεγκατάστασης