«Σταγόνα στον ωκεανό» τα επιδοτούμενα προγράμματα μπροστά στη στεγαστική κρίση

Φιλοδοξία της κυβέρνησης είναι η «Κοινωνική Αντιπαροχή» και το «Ανακαινίζω-Ενοικιάζω», σε συνδυασμό με τα προγράμματα «Κάλυψη» και «Σπίτι μου» που ήδη υλοποιούνται, να απαλύνουν τη στεγαστική κρίση που λαμβάνει εκρηκτικές διαστάσεις. Είναι ενδεικτικό ότι, σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για το 2023, το 47,3% του πληθυσμού (έναντι 29,1% το 2022) δυσκολεύεται να πληρώσει το ενοίκιο ή τη δόση στεγαστικού δανείου, καθώς και να καλύψει πάγιους λογαριασμούς και καταναλωτικά δάνεια. Στην περίπτωση, μάλιστα, των ευάλωτων νοικοκυριών το ποσοστό αυτό εκτινάσσεται στο 79,1%. Οσον αφορά συγκεκριμένα το κόστος στέγασης, το ποσοστό του πληθυσμού που δηλώνει επιβάρυνση ανέρχεται σε 28,5%, ενώ στην περίπτωση των ευάλωτων νοικοκυριών εκτοξεύεται στο 86,3%. Σημαντική παράμετρος είναι και η στενότητα χώρου, καθώς σε μικρά διαμερίσματα διαβιοί το 26,9% του γενικού και το 39,6% του φτωχού πληθυσμού.

Παράγοντες της αγοράς, ωστόσο, εμφανίζονται επιφυλακτικοί ως προς την αποτελεσματικότητα των εν λόγω παρεμβάσεων. «Το “Ανακαινίζω-Ενοικιάζω” και η “Κοινωνική Αντιπαροχή” είναι προγράμματα βραδείας αποδόσεως και δεν ανταποκρίνονται στο αίτημα της κοινωνίας να υπάρξουν σήμερα, εδώ και τώρα, σπίτια στην αγορά ώστε να σταθεροποιηθούν οι τιμές» υποστηρίζει μιλώντας στα «ΝΕΑ» ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ιδιοκτητών Ακινήτων (ΠΟΜΙΔΑ) Στράτος Παραδιάς. Την ίδια στιγμή, αποτιμά θετικά το γεγονός ότι «για πρώτη φορά ύστερα από πολλά χρόνια η κυβέρνηση ασχολείται με το στεγαστικό», τονίζει ωστόσο ότι τα προγράμματα που έχουν εξαγγελθεί έχουν «πολύ περιορισμένο ορίζοντα». «Οι προδιαγραφές τους έχουν στόχο κυρίως να αποκλείουν συμμετέχοντες προκειμένου να φτάσουν τα λεφτά» σημειώνει. Και αυτό γιατί «τα κονδύλια είναι πολύ περιορισμένα ενώ οι ανάγκες χαώδεις».

Η πρόταση της ΠΟΜΙΔΑ

Ο ίδιος επαναφέρει την πρόταση της Ομοσπονδίας για «τριετή φορολογική απαλλαγή από τον αντίστοιχο φόρο εισοδήματος όσων ιδιοκτητών κατοικιών τις εκμισθώσουν ως κύρια κατοικία, για μια τουλάχιστον τριετία, εφόσον οι κατοικίες αυτές ήταν κενές καθ’ όλο το 2023 ή έχουν διατεθεί για βραχυχρόνια μίσθωση». Οπως υποστηρίζει η ΠΟΜΙΔΑ, η μεταβατική αυτή φορολογική παρέμβαση, χωρίς να δημιουργήσει δημοσιονομικό πρόβλημα στο υπουργείο Οικονομικών, θα μπορούσε να φέρει άμεσα στην αγορά δεκάδες χιλιάδες σπίτια, «λόγω της ομαδικής επανένταξης στην αγορά των μισθώσεων κύριας κατοικίας πολλών χιλιάδων παλαιών και κενών κατοικιών, αλλά και κάποιων ανακαινισμένων κατοικιών που έχουν διατεθεί για βραχυχρόνια μίσθωση χωρίς η απόδοσή τους να δικαιώσει τις προσδοκίες τους».

Πολύ μικρό το ποσό της επιδότησης

Οσον αφορά συγκεκριμένα το πρόγραμμα «Ανακαινίζω-Νοικιάζω», ο Στράτος Παραδιάς επισημαίνει ότι δεν είναι θελκτικό «γιατί το ποσοστό της επιδότησης είναι πάρα πολύ μικρό», σε σημείο που να μη λειτουργεί αποτρεπτικά προς την εκτεταμένη «μαύρη» οικονομία στον χώρο των κατασκευών και ανακαινίσεων. «Αν το 40% γίνει 60%, το πρόγραμμα θα είναι εξαιρετικό» σημειώνει. Οσο για την «Κοινωνική Αντιπαροχή», ο ίδιος εμφανίζεται σκεπτικός ως προς το «πόσες εταιρείες θα θελήσουν να μπλέξουν με τη γραφειοκρατία».

Με σκεπτικισμό στέκεται έναντι των εν λόγω προγραμμάτων και ο πρόεδρος του Συλλόγου Μεσιτών Αστικών Συμβάσεων Αθηνών-Αττικής, Λευτέρης Ποταμιάνος. «Το “Ανακαινίζω-Ενοικιάζω” είναι καλό ως σκέψη, αλλά το ποσό που καλύπτεται είναι μικρό δεδομένων των αυξήσεων στα δομικά υλικά, καθώς για να πραγματοποιήσεις μια σοβαρή ανακαίνιση σε ένα σπίτι χρειάζεσαι 300-400 ευρώ το μέτρο». Σημειώνει ότι η κυβέρνηση κοιτά μεν τα δημοσιονομικά της περιθώρια, όμως η εν λόγω παρέμβαση δεν αποτελεί ένα θελκτικό πρόγραμμα στο οποίο θα σπεύσουν να ενταχθούν οι ιδιοκτήτες. «Το αντίθετο, δεν ρωτά κανείς γι’ αυτό» λέει. Οσο για την «Κοινωνική Αντιπαροχή», ο Λευτέρης Ποταμιάνος υπογραμμίζει ότι ως σκέψη είναι πολύ ενδιαφέρουσα, «αλλά το θέμα είναι να υλοποιηθεί». Ο ίδιος, πάντως, ξεκαθαρίζει ότι «σίγουρα η αγορά χρειάζεται και τα δύο προγράμματα» και ως εκ τούτου «δεν τα απορρίπτουμε».

Τα κρίσιμα σημεία της στεγαστικής πολιτικής

• Περίπου 1.600 ακίνητα σε όλη την επικράτεια εξετάζονται προς αξιοποίηση στο πλαίσιο της «Κοινωνικής Αντιπαροχής»
• 580 ακίνητα της ΔΥΠΑ κρίνονται κατάλληλα προς αξιοποίηση, σύμφωνα με το υπουργείο Εργασίας (2022)
• 50 εκατ. ευρώ είναι ο προϋπολογισμός του «Ανακαινίζω-Ενοικιάζω»
• Στόχος του «Ανακαινίζω-Ενοικιάζω» είναι να πέσουν στην αγορά 12.500 κλειστά ακίνητα
• Στο 40% ανέρχεται η επιδότηση, υπό όρους
• Το 47,3% του πληθυσμού (έναντι 29,1% το 2022) δυσκολεύεται να πληρώσει το ενοίκιο ή τη δόση στεγαστικού δανείου, καθώς και να καλύψει πάγιους λογαριασμούς και καταναλωτικά δάνεια
• Το 28,5% του πληθυσμού δηλώνει επιβάρυνση από το κόστος στέγασης (ΕΛΣΤΑΤ)
• Σε μικρά διαμερίσματα διαβιοί το 26,9% του γενικού πληθυσμού
• 168 νοικοκυριά έχουν στεγαστεί μέσω του προγράμματος «Κάλυψη»

Δάνεια ύψους 505,8 εκατ. ευρώ έχουν χορηγηθεί στο πλαίσιο του προγράμματος «Σπίτι μου»