Κλιματική αλλαγή και έντονα καιρικά φαινόμενα – τι κάνουμε;

Είναι πλέον φανερό σε όλους ότι η κλιματική αλλαγή είναι μια υπαρκτή κατάσταση η οποία όλο και συχνότερα δείχνει το αποτύπωμά της στη χώρα μας. Ο χειμώνας που πέρασε (Δεκέμβριος 2023 – Φεβρουάριος 2024) ήταν ο θερμότερος που έχει καταγραφεί ποτέ, ο Μάρτιος του 2024 ήταν ο ένατος συνεχόμενος μήνας με θερμοκρασίες πάνω από τις κανονικές τιμές σε όλη τη χώρα, ενώ στις αρχές του Απριλίου του 2024 βιώνουμε εξαιρετικά υψηλές για την εποχή θερμοκρασίες.

Ταυτόχρονα, τα έντονα καιρικά φαινόμενα στη χώρα μας γίνονται συχνότερα και βιαιότερα. Παρ’ όλο που στη χώρα μας έντονα και ακραία καιρικά φαινόμενα πάντα υπήρχαν, η συχνότητα και η έντασή τους αυξάνεται σημαντικά με τον χρόνο. Η συστηματική καταγραφή των έντονων καιρικών επεισοδίων (αυτά τα οποία προκαλούν σημαντικές οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις) από το 2000 και μετά, παρουσιάζει μια σαφή αυξητική τάση. Αν εξετάσουμε τον αριθμό των ισχυρότερων επεισοδίων μέσα σε δύο δεκαετίες (2000-2009 και 2010-2019), την πρώτη δεκαετία καταγράφηκαν 60 καιρικά επεισόδια

και τη δεύτερη 90 καιρικά επεισόδια (50% αύξηση). Η αυξητική αυτή τάση δυστυχώς συνεχίζεται και από το 2020 και μετά.

Το εύλογο ερώτημα που προκύπτει είναι επομένως: τι κάνουμε; Πώς μπορούμε να σχεδιάσουμε και να υλοποιήσουμε διαδικασίες καλύτερης ενημέρωσης και προειδοποίησης;

Ακολουθώντας τις πρόσφατες οδηγίες τόσο του Παγκόσμιου Μετεωρολογικού Οργανισμού όσο και του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, είναι πλέον επιτακτική η ανάγκη δημιουργίας και λειτουργίας συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης, τόσο σε κεντρικό αλλά κυρίως σε περιφερειακό επίπεδο. Σχετικά με τον σχεδιασμό, την υλοποίηση και λειτουργία αυτών των συστημάτων οι προτάσεις μας κωδικοποιούνται στα ακόλουθα πέντε σημεία:

1. Επενδύσεις σε μετρητικά δίκτυα (μετεωρολογικοί σταθμοί) για την πληρέστερη παρακολούθηση των έντονων και ακραίων καιρικών φαινομένων. Οι μετρήσεις, πέραν της αναγκαιότητάς τους για την παρακολούθηση των καιρικών φαινομένων είναι χρήσιμες και για πολλές άλλες εφαρμογές, όπως για παράδειγμα, η υποστήριξη του αγροτικού τομέα.

2. Ενσωμάτωση της καινοτομίας. Ακολουθώντας την επιστημονική πρόοδο στον τομέα της παρακολούθησης και πρόγνωσης καιρού είμαστε πλέον σε θέση να παρέχουμε όσο το δυνατόν εγκυρότερες προγνώσεις καιρού και εκτίμηση των συνοδών φαινομένων (π.χ. πλημμύρες, κίνδυνος κατολισθήσεων).

3. Διαμόρφωση και προσαρμογή των συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης σε περιφερειακό επίπεδο. Είναι πλέον απαραίτητη η ολοκληρωμένη, συνεχής και άμεση ενημέρωση των περιφερειακών και τοπικών Αρχών, με ταυτόχρονη διασύνδεσή τους με τη ροή των πληροφοριών (παρατηρήσεις και προγνώσεις).

4. Δημιουργία μόνιμης διεπιστημονικής ομάδας εργασίας για την υποστήριξη, σε διαρκή βάση, των αναγκών πολιτικής προστασίας σε περιφερειακό επίπεδο. Η επιστημονική αυτή ομάδα θα βρίσκεται σε μόνιμη συνεργασία με τους επιστημονικούς φορείς για την ανάπτυξη νέων εργαλείων παρατήρησης και πρόγνωσης του καιρού και θα υποστηρίζει τις τοπικές Αρχές πριν και κατά τη διάρκεια εξέλιξης ενός έντονου καιρικού φαινομένου.

5. Εκπαίδευση των τοπικών στελεχών πολιτικής προστασίας αλλά και των εθελοντικών ομάδων στη χρήση των συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης.

Η κλιματική αλλαγή είναι εδώ και μας δείχνει, συχνά με δραματικό τρόπο, την επίπτωσή της στη συχνότητα και την ένταση των ακραίων καιρικών φαινομένων. Επομένως πρέπει να δράσουμε άμεσα, συντονισμένα και συνεργατικά ώστε να προστατεύσουμε τις ζωές και τις περιουσίες των πολιτών με τον  καλύτερο τρόπο.

Ο Κωνσταντίνος Λαγουβάρδος είναι μετεωρολόγος – διευθυντής Ερευνών στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών