Πώς τα τέρατα άλλαξαν την ποπ κουλτούρα

Περισσότερα από 60 χρόνια μετά την πρώτη τους «συνάντηση» στην ταινία «Κινγκ Κονγκ εναντίον Γκοτζίλα» (1962), τα δύο διασημότερα τέρατα της ιστορίας του κινηματογράφου μονομαχούν και πάλι στη μεγάλη οθόνη στην ταινία «Γκοτζίλα x Κονγκ: Η Νέα Αυτοκρατορία» που από την περασμένη Πέμπτη προβάλλεται στις αίθουσες. Οπως όλες οι ταινίες που γυρίστηκαν από το 2014 και μετά όταν ο «Γκοτζίλα» επανήλθε με ανανεωμένη μορφή και σκηνοθέτη τον Γκάρετ Εντουαρντς, έτσι και το «Γκοτζίλα x Κονγκ: Η Νέα Αυτοκρατορία» είναι προϊόν της «MonsterVerse» όπως ονομάζεται το αμερικανικό franchise που επικεντρώνεται σε τέρατα της φαντασίας, με βασικούς πρωταγωνιστές τον Godzilla και τον King Kong. Στον κόσμο του «MonsterVerse» ανήκουν επίσης οι ταινίες «Κονγκ: Η νήσος του κρανίου» (2017), «Γκοτζίλα 2: Ο βασιλιάς των τεράτων» (2019) και «Γκοτζίλα vs Κονγκ» (2021). Βεβαίως, οι ρίζες και των δύο τεράτων βρίσκονται στο μακρινό παρελθόν, με τον Γκοτζίλα αρκετά νεότερο του Κινγκ Κονγκ καθώς γεννήθηκε το 1954, είκοσι ένα χρόνια μετά τη γέννηση του Κινγκ Κονγκ.

Και σε αυτές τις ρίζες επιστρέφουμε εδώ.

Ο Κινγκ Κονγκ

To «Ογδοο θαύμα του κόσμου» όπως επρόκειτο να γίνει το παρατσούκλι του θηριώδους γορίλα Κινγκ Κονγκ, έκανε για πρώτη φορά την εμφάνισή του στις κινηματογραφικές οθόνες το 1933. O Koνγκ υπήρξε «παιδί» των Μέριαν Σ. Κούπερ και Ερνεστ Μπ. Σόντσακ, δύο σκηνοθετών ντοκιμαντέρ (τύπου National Geographic) οι οποίοι είχαν φάει την περιπέτεια της ζωής με το κουτάλι. Ο Κούπερ έγραψε το σενάριο του «Κινγκ Κονγκ» σε συνεργασία με τον συγγραφέα αστυνομικών θρίλερ Εντγκαρ Γουάλας, ο οποίος, κατά τραγική ειρωνεία πέθανε το 1932 και δεν είδε ποτέ την ταινία. Σε εκείνο το σενάριο μια ομάδα κινηματογραφιστών καταλήγει στο μη χαρτογραφημένο Νησί της Νεκροκεφαλής όπου κατοικούν ιθαγενείς, προϊστορικά τέρατα και ένας τεράστιος γορίλας. Η πρωταγωνίστρια τής ταινίας (Φέι Ρέι) σαγηνεύει τον γορίλα, ο οποίος τελικά αιχμαλωτίζεται από τα εναπομείναντα μέλη της ομάδας, μεταφέρεται στη Νέα Υόρκη και γίνεται σόου εκατομμυρίων δολαρίων… Μόνο που ο γορίλας θα δώσει τελικά το δικό του σόου, η αυλαία του οποίου θα πέσει στην κορυφή του Empire State Building και ενώ έχουν χαθεί χιλιάδες ζωές.

Ο πρώτος «Κινγκ Κονγκ» γυρίστηκε εξ oλοκλήρου στα πλατό των στούντιο της RKO Pictures την άνοιξη και το καλοκαίρι του 1932 και τo κόστος του δεν ήταν μεγάλο καθότι η εταιρεία εκείνη την εποχή βρισκόταν σε κρίση. Οταν η ταινία διανεμήθηκε στις αίθουσες έσπασε κάθε προηγούμενο ρεκόρ εισπράξεων και παρότι αγνοήθηκε παντελώς από την Αμερικανική Ακαδημία Κινηματογράφου έγραψε κεφάλαιο στην ιστορία του σινεμά. Οχι μόνο έσωσε την RKO από τη χρεοκοπία αλλά υπήρξε η αφετηρία μιας νέας κατηγορίας στον κινηματογράφο του φανταστικού: είναι η πρώτη των ταινιών με γιγάντια τέρατα, είδος που άνθησε στη δεκαετία του 1950 με ταινίες ιαπωνικής κυρίως προελεύσεως, χαρακτηριστικότερη των οποίων είναι βεβαίως ο «Γκοτζίλα», με τον οποίο ο Κινγκ Κονγκ θα συναντιούνταν για πρώτη φορά το 1962 στην ταινία Κινγκ Κονγκ εναντίον Γκοτζίλα», ενώ θα ακολουθούσαν πολλές φτηνές ταινίες – «παιδιά» του Κινγκ Κονγκ. Θα έπρεπε να περάσουν περισσότερα από 40 χρόνια μέχρι την στιγμή που ένα εκσυγχρονισμένο, επίσημο ριμέικ της πρωτότυπης ταινίας θα γυριζόταν από τον Τζον Γκιλερμιν με την Τζέσικα Λανγκ στον ρόλο της Φέι Ρέι και τους Τζεφ Μπρίτζες, Τσαρλς Γκρόντιν δίπλα της.

Παρά τον θόρυβο που προκάλεσε, ο Κινγκ Κονγκ του 1976 δεν συνάντησε την ανάλογη επιτυχία και το σίκουελ του, «Κινγκ Κονγκ 2: Η επιστροφή» (1986) από τον ίδιο σκηνοθέτη και με τη Λίντα Χάμιλτον στον ίδιο ρόλο της «μοιραίας» γυναίκας, ήταν ακόμη χειρότερο. Ομως το 2005 ο σκηνοθέτης των ταινιών «Ο Αρχοντας των δαχτυλιδιών» Πίτερ Τζάκσον θα έδινε τη δική του, θαυμάσια εκδοχή με ένα αυτούσιο ριμέικ της ταινίας του 1933 και πρωταγωνιστές τους Εντριαν Μπρόντι, Ναόμι Γουότς και Τζακ Μπλακ.

Ο Γκοτζίλα

Αν και υπήρξαν αρκετές ανεξάρτητες ταινίες χαμηλού προϋπολογισμού που γυρίστηκαν στην Ιαπωνία μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο από αμερικανικές εταιρείες και με ιάπωνες ηθοποιούς στο καστ, ο «Γκοτζίλα» του 1954 υπήρξε η πρώτη που παρουσίασε τους Ιάπωνες σε πρωταγωνιστικούς ρόλους, είτε ως ήρωες είτε ως θύματα της καταστροφής που είχε προκαλέσει στην Ιαπωνία η ρίψη της ατομικής βόμβας και η καταστροφή της Χιροσίμα, του Ναγκασάκι και του Τόκιο. Ο ενορχηστρωτής του πρώτου, θρυλικού πλέον «Γκοτζίλα» που παρήχθη από τα περίφημα Toho Στούντιο της Ιαπωνίας ήταν ο σκηνοθέτης Ισίρο Χόντα (1911-1993) και η άμεση επιτυχία αυτής της ταινίας είχε ως αποτέλεσμα μια από τις μακροβιότερες κινηματογραφικές «σειρές» στην ιστορία του σινεμά.

Ως οπτική μεταφορά αυτής της καταστροφής, ο Χόντα χρησιμοποίησε έναν μεταλλαγμένο δεινόσαυρο ύψους 400 ποδιών, τον Gojira (όπως τον λένε οι Ιάπωνες), ο οποίος ύστερα από πειράματα ατομικής βόμβας, ξεπετάγεται από τα βάθη της θάλασσας όπου βρισκόταν επί εκατομμύρια χρόνια. Είναι ένας μανιώδης πυρηνικός εφιάλτης, γεμάτος λαμπερά ραχιαία πτερύγια και φλογερή, ραδιενεργή αναπνοή και στο πέρασμά του συνθλίβει πλοία, χωριά και κτίρια ενώ βαδίζει απειλητικά προς το Τόκιο. Φυσικά είναι ο «κακός» της ιστορίας οπότε πρέπει να καταστραφεί, κάτι που θα το καταφέρει μια… βόμβα ακόμα πιο τρομερή και πιο τρομαχτικής ισχύος από τον ίδιο, ικανή να ρουφήξει όλο το οξυγόνο από τη θάλασσα! Ετσι το τέρας θα σταλεί πίσω στον υδάτινο τάφο του.

Στην εποχή της, η αυθεντική ταινία Γκοτζίλα ήταν πραγματικά ανατριχιαστική, παρότι σήμερα τα ειδικά εφέ της δείχνουν εντελώς ξεπερασμένα. Γυρισμένος την εποχή του Ψυχρού Πολέμου, ο Γκοτζίλα έδωσε σάρκα και οστά στους χειρότερους εφιάλτες της χώρας μιλώντας συγχρόνως για τον κίνδυνο της πυρηνικής απειλής, τον οποίο η Ιαπωνία είχε ούτως ή άλλως βιώσει από πρώτο χέρι. Επίσης, δεν διακρίνεται σε αυτήν ο τύπος της «συναισθηματικής φόρτισης» που συναντάμε στις ανάλογες αμερικανικές ταινίες με τέρατα και αυτός, βεβαίως, ήταν ο λόγος για τον οποίο πολλές σκηνές της αφαιρέθηκαν για τη διανομή της στις Ηνωμένες Πολιτείες που καθυστέρησε δύο χρόνια.

Μάλιστα, για την αμερικανική εκδοχή, γυρίστηκαν νέες σκηνές τις οποίες σκηνοθέτησε ο Tέρι Μορς κάνοντας χρήση μιας κάκιστης μεταγλώττισης με κουραστικά πρόσθετα πλάνα όπου πρωταγωνιστεί ο Ρέιμοντ Μπαρ. Το αποτέλεσμα του μοντάζ της αμερικανικής εκδοχής ήταν απλώς μια ακόμη ταινία με τέρατα, είδος που εκείνη της εποχή είχε μεγάλη πέραση στις ΗΠΑ. Ωστόσο, η δημοτικότητα που ο Γκοτζίλα είχε στην Αμερική (όπως εξάλλου σε όλον τον κόσμο) ήταν αρκετή για να εξασφαλίσει διανομή στις μελλοντικές ταινίες με τέρατα από τα Toho Studios. Το «Gojira No Gyakushu» (1955) ήταν το επόμενο στη σειρά που όπως βλέπουμε δεν έχει ακόμη σταματήσει – και κατά τα φαινόμενα ούτε πρόκειται.