Σε έναν ρευστό και φοβισμένο κόσμο η Τουρκία χαίρεται

Οι συγκρούσεις στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή συνεχίζονται σε διαρκή, παράλληλη και τόσο επικίνδυνη εξέλιξη, ώστε τίποτα πια δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένο σε ένα εξαιρετικά ευρύ, κρίσιμο γεωγραφικό πεδίο, της Ευρώπης περιλαμβανομένης, όπου σχεδόν παντού κυριαρχεί πια ο φόβος. Σχεδόν, επειδή υπάρχει και κάποιος που… τρίβει τα χέρια του: η χώρα που απλώνεται περίπου από τον χώρο της μίας σύγκρουσης έως εκείνον της άλλης: η Τουρκία. Και που έτσι βρίσκεται ξανά σε εξαιρετικά πλεονεκτική θέση: η περιφερειακή αστάθεια έγινε ξαφνικά τόσο δραματική και απλώθηκε τόσο πολύ, ώστε αντί να περιορίζει τον ρόλο και τις φιλοδοξίες της, όπως αρχικά φαινόταν μετά την έναρξη της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, τώρα κάνει το ακριβώς αντίθετο: τα τρέφει.

Αυτή είναι μία μοναδική τουρκική κεφαλαιοποίηση των κρίσεων προκειμένου η χώρα να μην πάρει κάποια πραγματικά τελεσίδικη θέση που θα δυσχεράνει περισσότερο την ισορροπία για τη Δύση. Επειδή στα μάτια των δυτικών δυνάμεων που αντιμετωπίζουν έναν εχθρό χωρίς όρια και λογική, το κρίσιμο ζήτημα πλέον δεν είναι απλώς να συγκρατηθεί ο αναθεωρητισμός όπως αρχικά συνέβαινε. Τώρα το ζητούμενο είναι να μην εκραγούν μαζί τα πάντα και με τον (πάντοτε κυρίαρχο στη Ρωσία) Πούτιν νικητή. Και η Αγκυρα ξέρει να εκτοξεύει αριστοτεχνικά τη μετοχή της σε έναν κόσμο τόσο ρευστό και φοβισμένο.

Ετσι ήταν που η ανεκτικότητα της Δύσης έναντι της Τουρκίας έφτασε σε πρωτοφανή επίπεδα στη διεύρυνση του ΝΑΤΟ. Ο Ερντογάν έπαιξε σκληρά και κέρδισε. Κάτι όμως που δεν έχει παρατηρηθεί επαρκώς, είναι ότι από τότε που έγινε η αμερικανική στροφή στις σχέσεις με την Αγκυρα, η Τουρκία έχει ρίξει κάθετα τους τόνους έναντι της Δύσης, όπως και σχετικά με τη Χαμάς, αν και όχι τόσο έναντι του Ισραήλ. Πόσο θα διαρκέσει αυτό είναι άγνωστο. Προδίδει όμως ένα πλαίσιο «συμφωνίας», αν βεβαίως μπορεί ποτέ να υπάρξει τέτοια με τους Τούρκους. Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει και με τη Ρωσία, με τις αποστάσεις να έχουν γίνει πια ξεκάθαρες – και πάλι, υπό την αίρεση του χρόνου.

Η διεθνής κατάσταση όμως κάθε άλλο παρά εξομαλύνεται απλώς και μόνον επειδή η Τουρκία έμεινε, προς στιγμή τουλάχιστον, με τον πλειοδότη, εν προκειμένω τις ΗΠΑ. Αντίθετα, τα πράγματα δυσκολεύουν διαρκώς, ιδίως στον «ξεχασμένο» πόλεμο στην Ουκρανία, για τον οποίο η Ευρώπη έχει αρχίσει να έχει τώρα πολύ πιο μεγάλη ανησυχία, βλέποντας ότι η νίκη των Ρώσων μοιάζει εκ νέου νομοτελειακή σε βάθος χρόνου παρ’ όλη την (αμερικανική και αγγλική πρωτίστως) βοήθεια. Ετσι η Γερμανία, η Γαλλία και η Πολωνία συστήνουν μία ad hoc συμμαχία απροσδιόριστου τύπου, ο πρόεδρος της Γαλλίας ζητά αποστολή ευρωπαϊκών στρατευμάτων στην Ουκρανία, αν και μάλλον κυρίως λόγω εκλογών, ενώ ο πιο μεγάλος φόβος που πλανάται πάνω από τα κεφάλια όλων δεν είναι μόνον ο Πούτιν, αλλά σχεδόν εξίσου και ο Τραμπ: το ενδεχόμενο επανεκλογής του κάνει τους Ευρωπαίους να τρέμουν σύγκορμοι. Και εκείνος επαναλαμβάνει ότι εάν αυτοί δεν πληρώνουν όσα οφείλουν στο ΝΑΤΟ, τότε ναι, μπορεί οι ΗΠΑ να φύγουν από αυτό, εάν βεβαίως εκλεγεί.

Αναμφίβολα ο Τραμπ συνιστά τη μέγιστη απειλή για τη δημοκρατία που γνώρισαν ποτέ οι ΗΠΑ με ό,τι αυτό συνεπάγεται εσωτερικά και διεθνώς. Ομως, αυτό δεν σημαίνει ότι πάντα έχει άδικο. Και εν προκειμένω δεν έχει: σειρά χωρών έχουν παράδοση να μην τηρούν τις υποχρεώσεις τους έναντι του ΝΑΤΟ, με πρώτη την πιο πλούσια όλων, τη Γερμανία. Τη χώρα που επέβαλε και τη Ρωσία ως μονοπωλιακό ενεργειακό προμηθευτή της Ευρώπης για δύο και πλέον δεκαετίες. Οι συμφωνίες πρέπει να τηρούνται: όχι απ’ όλους… Μα και αυτός ο φόβος είναι των πολλών, όχι όλων: υπάρχει και εκείνος που όχι απλώς δεν ανησυχεί, αλλά χαίρεται. Το χάος δουλεύει γι’ αυτόν…