Η παρεξήγηση για το ψήφισμα κατά της Ελλάδας

Στη βαριά σκιά που φαίνεται να αφήνει το ψήφισμα του Ευρωκοινοβουλίου για την κατάσταση του κράτους δικαίου, προστέθηκε τις τελευταίες μέρες η μομφή της κυβέρνησης προς ευρωβουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ ότι συνέβαλε στη συμπερίληψη στο ψήφισμα διάταξης, η οποία, έτσι όπως την ερμήνευσε η κυβέρνηση, διασύρει τη χώρα προβλέποντας την αναστολή των ευρωπαϊκών κονδυλίων στην Ελλάδα.

Η διάταξη είναι η προτελευταία του ψηφίσματος, με την οποία ζητείται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ερευνήσει αν συντρέχουν οι προϋποθέσεις εφαρμογής των δύο κανονισμών της ΕΕ, οι οποίοι καθιερώνουν τη δυνατότητα αναστολής της χρηματοδότησης του κράτους-μέλους που παραβιάζει τις αρχές του κράτους δικαίου. Το ψήφισμα εγκαλεί την κυβέρνηση για δύο «σκάνδαλα»: της «λίστας Πέτσα» και την κατάχρηση των επιδοτήσεων δισεκατομμυρίων ευρώ για το σύστημα ασφάλειας των σιδηροδρόμων.

Είναι απορίας άξιο το πόσο ελλιπή επίγνωση των πολιτικών συνθηκών υπό τις οποίες πράγματι εφαρμόστηκε ο κανονισμός της αιρεσιμότητας είχαν οι ιθύνοντες των πολιτικών ομάδων του Ευρωκοινοβουλίου, όταν επέλεξαν να προτείνουν, με το ψήφισμα της 7ης Φεβρουαρίου, την ενεργοποίηση του κανονισμού σε βάρος της Ελλάδας, που κυβερνάται από μια πολιτική δύναμη στην οποία το μόνο αρνητικό γνώρισμα που δεν μπορεί να της προσαφθεί είναι ο αντιευρωπαϊσμός.

Οπως και για όλα τα υπόλοιπα κράτη-μέλη, έτσι και για την Ελλάδα, από το 2020 όταν θεσπίστηκε η διαδικασία των ευρωπαϊκών εκθέσεων για το κράτος δικαίου, εκδόθηκαν τέσσερις εκθέσεις, οι οποίες αναδεικνύουν ανάγλυφα και πειστικά υστερήσεις και επιτεύγματα σε τέσσερις τομείς της δημόσιας ζωής που στεγάζονται κάτω από τις αρχές του κράτους δικαίου: την ανεξαρτησία και την ποιότητα της δικαιοσύνης, την καταπολέμηση της διαφθοράς, την πολυφωνία των μέσων ενημέρωσης και τα θεσμικά αντίβαρα στην κυβερνητική εξουσία (ανεξάρτητες Αρχές, οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών). Εστιάζοντας στις ελληνικές εκθέσεις, η αξιοπιστία του αποδεικτικού υλικού και ο αμιγώς τεχνοκρατικός τους λόγος αφόπλισαν κάθε μικροκομματική ή στενόκαρδα εθνικιστική αμφισβήτηση των πορισμάτων και των συστάσεων.

Ούτε η σύνδεση της προσήλωσης στις αρχές του κράτους δικαίου με οικονομικά ανταλλάγματα ούτε οι ήπιες παρεμβάσεις, στις εθνικές κυβερνήσεις, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις εκτροπές από το κράτος δικαίου με σκοπό την εξάλειψή τους αρκούν για να περιβάλλουν με θετικό πρόσημο την εμπλοκή της Ενωσης στην προστασία του κράτους δικαίου στο εσωτερικό των κρατών-μελών.

Υπό τις συνθήκες αυτές, διατηρεί την αξία της η διαπίστωση επιφανούς ευρωπαίου νομικού, που διετέλεσε επικεφαλής της Νομικής Υπηρεσίας του Συμβουλίου της Ενωσης, ότι η απαράμιλλα υψηλή κανονιστική ισχύς της ψήφου των πολιτών είναι η επαρκέστερη και συνεπέστερη δύναμη επαναφοράς σε κανονικότητα της τήρησης του κράτους δικαίου εντός των συστημάτων δημοκρατικής διακυβέρνησης των κρατών-μελών. Στις μέρες μας, μόνον οι πολίτες, με τη στράτευση και με την ψήφο τους σε ιδεολογίες και πολιτικές οργανώσεις που αταλάντευτα στηρίζουν τη δικαιοκρατική αρχή ως θεμέλιο του δημοκρατικού πολιτεύματος, μπορούν να θέσουν τέρμα είτε σε χρόνιες παθογένειες της διά του δικαίου δημοκρατικής διακυβέρνησης όπως είναι αυτές που σοβούν στην Ελλάδα, είτε σε μονοπωλήσεις της εξουσίας από τις δυνάμεις του άκρατου λαϊκισμού και του εγωπαθούς εθνικισμού, από τις οποίες πηγάζουν οι σοβαρότερες υπονομεύσεις του κράτους δικαίου στη Γηραιά Ηπειρο.

Ο Πέτρος Στάγκος είναι oμότιμος καθηγητής Ευρωπαϊκού Δικαίου της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ. Διετέλεσε αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Κοινωνικών Δικαιωμάτων στο Συμβούλιο της Ευρώπης.