Σχέδια εξουδετέρωσης πολιτικών αντιπάλων

Κάποιες κυβερνήσεις επιχειρούν να καταχραστούν τα συστήματα της Ιντερπόλ προκειμένου να εξουδετερώσουν πολιτικούς τους αντιπάλους, δήλωσε στα «ΝΕΑ» ο διευθυντής της διεθνούς αστυνομικής υπηρεσίας Στίβεν Κάβανα, «φωτογραφίζοντας» τη Ρωσία και την Κίνα. Παράλληλα, περιέγραψε τους νέους τύπους εγκλήματος που προκαλούν «πονοκέφαλο» στις διωκτικές αρχές, ενώ εξήρε τη συνεργασία της υπηρεσίας του με την Ελλάδα, χαρακτηρίζοντας το γραφείο της Ιντερπόλ στη χώρα μας «καίριας σημασίας» για την καταπολέμηση του διεθνούς εγκλήματος.

Τον συνάντησα στο κέντρο του Λονδίνου, στο ιστορικό κτίριο που στεγάζει το Φόρεϊν Οφις, το οποίο σχεδίασε τον 19ο αιώνα ο Τζορτζ Γκίλμπερτ Σκοτ. Ο βρετανός πολύπειρος αστυνομικός, Νο 2 της Ιντερπόλ σήμερα, θα διεκδικήσει τον προσεχή Ιούνιο την αρχηγία του Διεθνούς Οργανισμού Εγκληματολογικής Αστυνομίας, όπως είναι η επίσημη ονομασία της υπηρεσίας. Βασικός αντίπαλός του για τον θώκο του γενικού γραμματέα της Ιντερπόλ – το ανώτατο αξίωμα στον οργανισμό – είναι ο Βραζιλιάνος Βαλντεσί Ουρκίζα. Του ζητώ να σχολιάσει τις αναφορές ότι το Κρεμλίνο, το Πεκίνο, η Αγκυρα και άλλες κυβερνήσεις με αυταρχικά χαρακτηριστικά επιχειρούν κατά κόρον να εκμεταλλευθούν τον μηχανισμό των λεγόμενων Κόκκινων Ειδοποιήσεων (Red Notices) για να καταστείλουν αντιφρονούντες. Πρόκειται για σήματα που στέλνει η Ιντερπόλ προς τις αστυνομικές αρχές ανά τον κόσμο για τον εντοπισμό ή τη σύλληψη προσώπων που καταζητούνται από μια χώρα. «Ναι, υπάρχουν κράτη που προσπαθούν να χρησιμοποιήσουν τα συστήματα της Ιντερπόλ για αυτούς τους σκοπούς. Ας μην είμαστε αφελείς. Το εργαλείο αυτό έχει γίνει αντικείμενο κατάχρησης» παραδέχεται ο 57χρονος διευθυντής της Ιντερπόλ. «Κάθε φορά που συλλαμβάνεται ένα λάθος άτομο εξαιτίας μιας Κόκκινης Ειδοποίησης, η εμπιστοσύνη στην Ιντερπόλ μειώνεται. Πρέπει να κάνουμε τα πάντα για να διασφαλίσουμε ότι οι αθώοι προστατεύονται και ότι η Ιντερπόλ είναι ένας αξιόπιστος οργανισμός».

Οι αυξανόμενες γεωπολιτικές εντάσεις έχουν θέσει υπό αμφισβήτηση το μοντέλο λειτουργίας του οργανισμού, το οποίο βασίζεται στην εθελοντική ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των αστυνομικών δυνάμεων ανά την υφήλιο. Σε έκθεσή του, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επισήμανε το 2022 ότι η πολιτική χειραγώγηση των Κόκκινων Ειδοποιήσεων συνιστά «διαρκές πρόβλημα», μνημονεύοντας την περίπτωση ενός ουκρανού σκηνοθέτη της όπερας που συνελήφθη στην Ιταλία έπειτα από ειδοποίηση που εξέδωσε καταχρηστικά η Ρωσία. «Είμαι υπερήφανος για τον ρόλο μου στην Ιντερπόλ τα τελευταία τέσσερα χρόνια: προσπαθώ να εντοπίσω πού ακριβώς γίνονται αυτές οι καταχρήσεις και να διασφαλίσω ότι τίθενται σε εφαρμογή συστήματα που τις αποτρέπουν. Εάν εκλεγώ, θα ενισχύσουμε περαιτέρω τις δικλίδες ασφαλείας, έτσι ώστε όσοι φιλοδοξούν να χρησιμοποιήσουν το σύστημα για τέτοιους σκοπούς θα ξέρουν ότι θα αποτύχουν» σημειώνει ο Κάβανα. «Η Ιντερπόλ κάνει και θα συνεχίσει να κάνει λάθη. Δεν θα γίνει ποτέ ένας τέλειος οργανισμός. Αλλά αν κινούμαστε με γνώμονα τις αρχές της ακεραιότητας, της διαφάνειας, της προστασίας της ιδιωτικότητας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, νομίζω ότι ο κόσμος θα είναι πολύ πιο επιεικής μαζί μας. Ας μην ξεχνάμε ότι κάθε μέρα συλλαμβάνονται βιαστές, ληστές και έμποροι ναρκωτικών χάρη στις Κόκκινες Ειδοποιήσεις».

Ο Κάβανα, ο οποίος είναι γιος αστυνομικού και εντάχθηκε στη Σκότλαντ Γιαρντ στα 18 του, μιλά συχνά για την «καίρια σημασία» της υπηρεσίας του. «Σήμερα χρειαζόμαστε την Ιντερπόλ περισσότερο από ποτέ. Μπορεί να μη διαθέτουμε όπλα ή επιθετικά ελικόπτερα, κάνουμε όμως κάτι μακράν σπουδαιότερο: ενώνουμε τον κόσμο» λέει για τον οργανισμό που πέρυσι έκλεισε 100 χρόνια λειτουργίας. «Και όταν ενώνουμε τα 196 κράτη-μέλη μας, ενώνουμε ταυτόχρονα τα κομμάτια ενός παζλ που οδηγεί στην εξιχνίαση εγκλημάτων. Συλλέγουμε δεδομένα από πλοία που διακινούν ναρκωτικά, από τη χρήση WiFi και από τις λοιπές επικοινωνίες κακοποιών και ανακαλύπτουμε όσα συνδέουν τα καρτέλ της Νότιας Κολομβίας με τη μαφία ή τους διεφθαρμένους αξιωματούχους στην Ευρώπη με αυτούς που ξεπλένουν χρήμα στη Μέση Ανατολή. Δεν υπάρχει άλλος οργανισμός στον κόσμο που να μπορεί να το κάνει αυτό».

Ποια είναι, αλήθεια, τα είδη του εγκλήματος που «ανθούν» περισσότερο στις μέρες μας; «Ζούμε σε μια εποχή διαρκώς μεταβαλλόμενων απειλών. Διαπιστώνω έκρηξη των εγκλημάτων κατά των παιδιών στο Διαδίκτυο, ολοένα συχνότερη χρήση των κρυπτονομισμάτων για ξέπλυμα χρήματος, αλλά και ραγδαία εξάπλωση του ransomware (κακόβουλο λογισμικό που χρησιμοποιείται για εκβιασμούς). Επιπλέον, το Διαδίκτυο χρησιμοποιείται όλο και περισσότερο για πώληση όπλων και ναρκωτικών, εμπορία ανθρώπων και υποστήριξη τρομοκρατικών επιχειρήσεων» τονίζει ο διευθυντής της μεγαλύτερης αστυνομικής υπηρεσίας στον κόσμο. «Παρατηρώ, ακόμη, έξαρση των περιβαλλοντικών εγκλημάτων, είτε πρόκειται για παράνομη υλοτομία, είτε για παράνομες εξορυκτικές εργασίες, είτε για παράνομη αλιεία – εγκληματικές δραστηριότητες που αποφέρουν κέρδη πολλών δισεκατομμυρίων».