Το ζητούμενο είναι ένα «αντίπαλον δέος»

Η σημερινή πολιτική συγκυρία, με την κατάρρευση του ΣΥΡΙΖΑ και τη σταθερή αλλά αργή άνοδο του ΠΑΣΟΚ, δημιουργεί μια αίσθηση παντοδυναμίας στην κυβέρνηση, που δεν αισθάνεται να απειλείται η πρωτοκαθεδρία της Νέας Δημοκρατίας. Αυτή ακριβώς η αίσθηση είναι όμως μακροπρόθεσμα επικίνδυνη για τη χώρα, διότι υποδαυλίζει την αυθαιρεσία της εξουσίας.

Αυθαιρεσία συνιστά, μεταξύ άλλων, ο κυβερνητικός χειρισμός του ζητήματος των μη κρατικών πανεπιστημίων, όπου αντί να δρομολογηθεί η ενδεδειγμένη αναθεώρηση του άρθρου 16 του Συντάγματος επιλέχθηκε η παραβίασή του, με την επικείμενη ψήφιση του νομοσχεδίου περί «νομικών προσώπων πανεπιστημιακής εκπαίδευσης». Οι δικαιολογίες περί «σύμφωνης με το ενωσιακό δίκαιο ερμηνείας» του άρθρου 16 δεν ευσταθούν, αφενός επειδή η συνταγματική απαγόρευση της σύστασης ανώτατων σχολών από ιδιώτες και η επιταγή για παροχή ανώτατης εκπαίδευσης αποκλειστικά από νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου είναι σαφείς και δεν επιδέχονται καν ερμηνείες και αφετέρου επειδή πάντως η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, δηλαδή ο φρουρός της ενωσιακής νομιμότητας, δεν έθεσε τέτοιο ζήτημα στην Ελλάδα ούτε κίνησε διαδικασία παράβασης ενώπιον του Δικαστηρίου της Eνωσης.

Ακόμα χειρότερα, το κυβερνητικό νομοσχέδιο δεν προδιαγράφει καν τη λειτουργία, ιδιωτικών έστω, πανεπιστημίων, αφού δεν διασφαλίζει ούτε το εργασιακό καθεστώς των διδασκόντων σε αυτά, ούτε τα προσόντα τους, ούτε ένα στοιχειώδες επίπεδο των αυριανών φοιτητών σε σχέση με την επίδοσή τους στις πανελλαδικές εξετάσεις, ούτε γενικά περιέχει στοιχεία τα οποία θα στοιχειοθετούσαν κατά σοβαρό τρόπο την έννοια του «πανεπιστημίου». Κατ’ ουσία πρόκειται για μετονομασία απλώς των σήμερα λειτουργούντων ΙΕΚ, προς τον σκοπό της ενίσχυσης των κερδών των ιδιοκτητών τους.

Αυθαιρεσία συνιστά εξάλλου η αντιμετώπιση από την κυβέρνηση του Ψηφίσματος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την κατάσταση του κράτους δικαίου στην Ελλάδα, με χαρακτηρισμούς («ανθελληνικό» κ.λπ.) αντίστοιχους εκείνων που χρησιμοποιούσε η στρατιωτική δικτατορία το 1967-1974 απέναντι στη διεθνή κατακραυγή για τα πεπραγμένα της. Αν υπήρχε στοιχειώδης σοβαρότητα, η κυβέρνηση θα όφειλε αντιθέτως να δρομολογήσει την ανταπόκριση της χώρας στις απολύτως δικαιολογημένες απαιτήσεις του Ψηφίσματος, όπως η παύση των τηλεφωνικών υποκλοπών, η καταπολέμηση της διαφθοράς στον κρατικό μηχανισμό, η εφαρμογή των αποφάσεων του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, η ενίσχυση της δικαστικής ανεξαρτησίας με τη συμμετοχή των ίδιων των δικαστών στην επιλογή της ηγεσίας των ανώτατων δικαστηρίων κ.λπ.

Τα παραδείγματα των κυβερνητικών αυθαιρεσιών θα μπορούσε να τα πολλαπλασιάσει κανείς με αναφορές και σε πολλά άλλα, όπως η απαξίωση και έμμεση ιδιωτικοποίηση του ΕΣΥ με τα «απογευματινά χειρουργεία», η γενικότερη υποβάθμιση του κοινωνικού κράτους κ.ο.κ.

Το ζητούμενο είναι να προκύψει μέσα από το αποτέλεσμα των επικείμενων ευρωεκλογών ένα «αντίπαλον δέος» για την κυβέρνηση και αυτό, με δεδομένη την προϊούσα αποσύνθεση του ΣΥΡΙΖΑ, δεν μπορεί να είναι άλλο από το ΠΑΣΟΚ. Εφόσον το ΠΑΣΟΚ καταλάβει τον Ιούνιο τη δεύτερη θέση με ένα ποσοστό σημαντικά αυξημένο σε σχέση με τις εκλογές του 2023, θα ανοίξει ο δρόμος για την επιστροφή σε αυτό του μεγάλου όγκου των δημοκρατικών και προοδευτικών ψηφοφόρων που το εγκατέλειψαν στα χρόνια της μεγάλης οικονομικής κρίσης, έτσι ώστε στις επόμενες εθνικές εκλογές του 2027 να δοθεί ένα τέλος στη νεοφιλελεύθερη αυθαιρεσία.

Ο Κώστας Χρυσόγονος είναι δικηγόρος – καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου ΑΠΘ