Μια αρπαγή και μια δημοπρασία

Κλοπιμαία έργα τέχνης – με κορυφαίο έναν πίνακα του Ιβάν Αϊβαζόφσκι – βγάζει στο σφυρί ρωσικός οίκος στη Μόσχα, σύμφωνα με καταγγελία του πρώην αναπληρωτή γενικού εισαγγελέα της Ουκρανίας και εισαγγελέα της Αυτόνομης Δημοκρατίας της Κριμαίας, Γκουντούζ Μαμέντοφ.

Η ελαιογραφία «Φεγγαρόφωτη νύχτα» (1878) του κορυφαίου ίσως θαλασσογράφου ανήκει στη συλλογή 52 έργων που είχαν μεταφερθεί παράνομα στο Μουσείο Τέχνης της Συμφερούπολης κατά την έναρξη της ρωσικής κατοχής της Κριμαίας το 2014, σύμφωνα με ανάρτηση του Μαμέντοφ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, υπενθυμίζοντας ότι για την αρπαγή είχε ενημερωθεί η βάση δεδομένων Κλεμμένων Εργων Τέχνης της Interpol κατόπιν αιτήματος της Εισαγγελίας της Κριμαίας το 2017.

Τα ρωσικά μέσα ενημέρωσης αναφέρουν πως η «Φεγγαρόφωτη νύχτα» κατέχει πρωταγωνιστικό ρόλο στην αυριανή δημοπρασία, στην οποία θα διατεθούν συνολικά 123 έργα που φιλοτεχνήθηκαν από τον 18ο έως τον 20ό αι., και ορίζουν την αρχική εκτίμηση σε περίπου 1 εκατ. δολάρια. Επισημαίνουν, δε, πως η διαδικασία θα είναι ανάλογη με εκείνη των δύο κορυφαίων οίκων δημοπρασιών Christie’s και Sotheby’s, οι οποίοι και αρνήθηκαν να εμπλακούν στην πώληση έργων που σχετίζονται με τη Ρωσία. Οι εκτός Ρωσίας συλλέκτες ωστόσο που ενδιαφέρονται να αγοράσουν κάποιο από τα προσφερόμενα έργα είναι ευπρόσδεκτοι, υπό την προϋπόθεση ότι θα συμπληρώσουν μια αίτηση με την οποία θα ζητούν να εξαχθεί το έργο που θα αγοράσουν εκτός ρωσικών συνόρων.

«Κατ’ αυτόν τον τρόπο η Ρωσία αγνοεί ανοιχτά το διεθνές δίκαιο, καθώς, σύμφωνα με τη Σύμβαση της UNESCO του 1970, απαγορεύεται η εξαγωγή πολιτιστικών αγαθών και η μεταβίβαση ιδιοκτησίας», τόνισε ο Μαμέντοφ.

Πώς όμως έφτασαν τα έργα στη Μόσχα προς δημοπρασία; Τον Φεβρουάριο του 2014 είχαν μεταφερθεί από τη Συμφερούπολη στη Μαριούπολη, στο πλαίσιο περιοδικής έκθεσης υπό τον τίτλο «Ρωσική και ουκρανική τέχνη από τον 18ο έως τις αρχές του 20ού αιώνα». Αν και η έκθεση επρόκειτο να είναι επισκέψιμη ως τα τέλη Μαΐου, έκλεισε νωρίτερα καθώς το μουσείο της Συμφερούπολης – στην κατεχόμενη πλέον Κριμαία – απαιτούσε την επιστροφή των δανεισμένων έργων. Οι πίνακες φέρεται να παραδόθηκαν σε εκπροσώπους του μουσείου της Συμφερούπολης. Τον Αύγουστο του 2017, ωστόσο, έγινε γνωστό μέσω του Τύπου ότι μια ομάδα συνταξιούχων στρατιωτικών από την Κριμαία είχε κλέψει τους πίνακες από το μουσείο της Μαριούπολης και τους μετέφερε στην κατεχόμενη χερσόνησο. Υστερα από παρέμβαση της ουκρανικής Εισαγγελίας τα 52 έργα τέχνης αναρτήθηκαν στην ιστοσελίδα της Interpol ως κλεμμένα.

Η ιστορία του έργου δεν φαίνεται να πτοεί τους δημοπράτες που ελπίζουν πως ο πίνακας του Αϊβαζόφσκι, αν και μπορεί να μην καταφέρει να αγγίξει τα 5,2 εκατ. δολάρια, τιμή στην οποία είχε πωληθεί η ελαιογραφία του «Αποψη της Κωνσταντινούπολης και του Βοσπόρου» το 2012, θα πλησιάσει εκείνη του έργου «Ο κόλπος της Νάπολι», το οποίο το 2020 άλλαξε χέρια για 2,9 εκατ., τιμή σχεδόν διπλάσια της αρχικής εκτίμησης.