NON PAPER

Φεβρουάριος 1982 – Φεβρουάριος 2024

Κάτι συμπτώσεις που «στήνει» όμως η Ιστορία. Χθες, πέρασε από τη Βουλή το πολυσυζητημένο νομοσχέδιο για τον γάμο μεταξύ ομόφυλων ζευγαριών. Μετά βαΐων, κλάδων, αφορισμών, καταρών, μην πω και εξορκισμών. Και σαν αύριο, στις 17 Φεβρουαρίου 1982, κατατέθηκε στη Βουλή το νομοσχέδιο για τον πολιτικό γάμο που αποτέλεσε μία από τις πρώτες μεγάλες αλλαγές τις οποίες έφερε το «ραντεβού με την Ιστορία» του ΠΑΣΟΚ και του Ανδρέα Παπανδρέου. Και τότε υπήρχαν αντιδράσεις από την Εκκλησία, αναθέματα και «προφητείες» για το τέλος της ελληνικής οικογένειας, για μεγάλη έκλυση ηθών και εξαχρείωση της κοινωνίας, απειλές για τιμωρίες των «βέβηλων» ζευγαριών και άλλα τέτοια γραφικά τα οποία «συμμαζεύτηκαν» – όσο ήταν δυνατόν – από την ψύχραιμη θέση του αρχιεπισκόπου Σεραφείμ. Τότε όμως δεν υπήρχε ούτε Διαδίκτυο ούτε gossip τηλεόραση. Η διακίνηση των αντιδράσεων, των απόψεων, των κραυγών, των ψιθύρων, της υστερίας ήταν περιορισμένη. Και έτσι, το αυτονόητο διασώθηκε από το να μετατραπεί σε πολιτικό σόου. Τελικά, ο πολιτικός γάμος – που δεν είχε ψηφιστεί από τους βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας – έγινε νόμος του κράτους τον Μάρτιο δίνοντας τέλος στο αδιέξοδο χιλιάδων ζευγαριών που δεν μπορούσαν να παντρευτούν λόγω διαφορετικού θρησκεύματος ή επειδή ένα από τα μέλη είχε, ήδη, κάνει τρεις γάμους.

Σαράντα δύο χρόνια μετά, η ιστορία επαναλαμβάνεται. «Απλωμένη» αυτήν τη φορά στα μπουγαδόσχοινα των σόσιαλ μίντια ανάμεσα σε πάσης φύσεως σωβρακοφανέλες. Με μία κοινωνία διχασμένη αν και θέλω να πιστεύω ότι το ποσοστό αυτών που λένε «ναι» στον γάμο μεταξύ ομόφυλων ζευγαριών είναι, τελικά, μεγαλύτερο από αυτό που καταγράφεται («Θέλε» μου λέει κάτι που με τραβάει από το μανίκι αλλά άσ’ το να λέει). Με δηλώσεις – επίσημες, ημιεπίσημες και εντελώς ανεπίσημες – που τσαλαβουτάνε σε αχαρτογράφητα νερά πιτσιλίζοντας λάσπες. Με φανατισμούς στους οποίους προβάλλονται άλλες εμμονές, φοβίες, συμπλέγματα.

Ψυχραιμία παιδιά. Τι άλλαξε με τον πολιτικό γάμο; Τίποτα πέρα από το ότι διευκολύνθηκαν κάποιοι άνθρωποι που για πολλούς λόγους (ακόμη και αισθητικούς) δεν ήθελαν να ντυθούν νύφες και γαμπροί. Και αν η κοινωνία μας πήγε προς το χειρότερο τα τελευταία σαράντα χρόνια (που, κατά τη γνώμη μου, δεν πήγε) ας έρθει κάποιος να μου πει ότι γι’ αυτό φταίει ο πολιτικός γάμος να γελάσουμε παρέα. Από ‘κει και πέρα, χρειάστηκε να περάσουν πάνω από είκοσι χρόνια για να έρθουν, στις αρχές της δεκαετίας του 2000, ο πολιτικός με τον θρησκευτικό γάμο ίσα βάρκα ίσα πανιά.

Κάτι ανάλογο θα γίνει και με τον γάμο μεταξύ ομόφυλων ζευγαριών. Θα δημιουργήσει νέα δεδομένα, θα διευκολύνει ανθρώπους να αποκατασταθούν όπως εκείνοι το εννοούν, θα ενταχθεί ως κανονικότητα, σε λίγο θα ξεχαστεί ο θόρυβος, ο σχετικός νόμος θα ορίζει το «πριν» και το «μετά». Η ζωή θα συνεχίζεται και θα υπάρχουν ζευγάρια ευτυχισμένα ή δυσλειτουργικά ανεξάρτητα από το φύλο τους. Γιατί; Διότι το καινούργιο δεν μπορεί ποτέ να είναι χειρότερο από το παλιό, το στοιχείο σύγκρισης δεν είναι εδώ, η «ποιότητα» αλλά η εξέλιξη και το πώς τη διαχειριζόμαστε. Και για κάτι ακόμη. Γι’ αυτό που γράφει ο Λαμπεντούζα στον «Γατόπαρδο»: «Για να μείνουν όλα ίδια, πρέπει να αλλάξουν τα πάντα».

Από το 1926

Για την ιστορία, ο πολιτικός γάμος είναι ένα από τα επιτεύγματα της Γαλλικής Επανάστασης, μια σημαντική, για πολλούς λόγους, εφαρμογή του διαχωρισμού της Εκκλησίας από το Κράτος. Στη χώρα μας, η πρώτη απόπειρα για τη θεσμοθέτησή του έγινε το 1926 από τον, τότε, υπουργό Δικαιοσύνης Ιωσήφ Κούνδουρο που απορρίφθηκε, περίπου ασυζητητί, από τον Θεόδωρο Πάγκαλο. Το θέμα τέθηκε ξανά τη δεκαετία του 1930, αυτή τη φορά από τη νομοπαρασκευαστική επιτροπή του Αστικού Κώδικα αλλά και πάλι ναυάγησε. Το πρώτο ζευγάρι που, τελικά, παντρεύτηκε με πολιτικό γάμο στην Ελλάδα, στις 18 Ιουλίου 1982 στην Ικαρία, ήταν η Σταματούλα Πλακίδα και ο Δημήτρης Μαύρος.