Ο κίνδυνος μιας χαμένης ευκαιρίας

Η εκδήλωση της περασμένης Τρίτης για το μέλλον της Κεντροαριστεράς με τη συμμετοχή των κ.κ. Τεμπονέρα, Χριστοδουλάκη και Αχτσιόγλου προκάλεσε υπονοούμενα στο εσωτερικό κομμάτων, έφερε απρόσκλητους επισκέπτες και γέμισε ασφυκτικά μια αίθουσα θεάτρου. Είναι όμως αυτά αρκετά για να κριθεί ως επιτυχημένη μια πολιτική εκδήλωση; Και αν ναι, ποιος ωφελήθηκε από αυτήν την επιτυχία της και ποια θα πρέπει να είναι η συνέχειά της;

Μια εκδήλωση είναι πρώτα από όλα ένα επικοινωνιακό γεγονός και συνεπώς κρίνεται πρωτίστως με όρους επικοινωνίας. Υπό αυτά τα κριτήρια, η εκδήλωση της Τρίτης ήταν επιτυχημένη γιατί κατέγραψε προθέσεις, ανέδειξε πρόσωπα, έθεσε ζητήματα. Την επιτυχία των οργανωτών επισκίασε ο επικοινωνιακός αιφνιδιασμός του Στέφανου Κασσελάκη, ο οποίος εμφανίστηκε στον χώρο και υποχρέωσε τους ομιλητές σε δύο διακοπές της εκδήλωσης – μία κατά την είσοδό του και μία κατά την έξοδό του.

Σε πρώτο επίπεδο, πρόκειται σαφώς για μια επιτυχημένη κίνηση, καθώς πράγματι ο αρχηγός του ΣΥΡΙΖΑ έστρεψε τους προβολείς από τους τρεις ομιλητές στον εαυτό του δίνοντας εμμέσως τη δική του απάντηση στο (ελκυστικό, αλλά μάλλον μη χρήσιμο σε αυτήν τη φάση των πολιτικών εξελίξεων) ερώτημα της εκδήλωσης «ποιος μπορεί να νικήσει τον Μητσοτάκη;». Δεν είμαι όμως βέβαιος ότι η χθεσινή επικοινωνιακή επιτυχία του κυρίου Κασσελάκη θα έχει χρονικό βάθος για δύο λόγους: (1) η διαρκής δημιουργία τέτοιων επικοινωνιακών γεγονότων μονοπωλεί την πολιτική παρουσία του και δημιουργεί από κάποια στιγμή και μετά κόπωση, (2) η δημοσιοποίηση ευρημάτων ερευνών κοινής γνώμης υπενθυμίζει περιοδικά και ηχηρά την αδυναμία του ΣΥΡΙΖΑ να κερδίσει τον ρόλο του βασικού αντιπάλου της ΝΔ.

Συνεπώς λοιπόν, σε βάθος χρόνου η επιτυχία της εκδήλωσης δεν θα πιστωθεί σε εκείνον που κέρδισε τις εφήμερες εντυπώσεις. Πιθανώς βέβαια να μην πιστωθεί σε κανέναν, αν δεν ακολουθήσει το επόμενο βήμα του εγχειρήματος της αναζήτησης της ισχυρής εναλλακτικής στη Νέα Δημοκρατία. Και το επόμενο βήμα δεν είναι η εύρεση του «ποιος θα νικήσει τον Μητσοτάκη», αλλά η εμπέδωση του «γιατί πρέπει να ηττηθεί ο Μητσοτάκης». Η δημιουργία ενός ισοδύναμου της ΝΔ πόλου προϋποθέτει την επιτυχή αποτύπωση ενός διλήμματος στο οποίο ο πόλος αυτός θα απαντά διαφορετικά από τη ΝΔ. Για παράδειγμα, θα προτείνει διαφορετική φορολόγηση και αναδιανομή μεταξύ στρωμάτων του πληθυσμού ή θα προτείνει διαφορετική θεσμική αρχιτεκτονική με περιορισμό της ισχύος του Πρωθυπουργού προς όφελος άλλων θεσμών, όπως το Κοινοβούλιο, η Δικαιοσύνη, οι Ανεξάρτητες Αρχές.

Οι ομιλητές της εκδήλωσης της Τρίτης έθεσαν το ερώτημα αυτό και υπήρξαν αναλυτικοί στις πολιτικές προτάσεις τους για την ανάγκη αλλαγής κυβέρνησης, διευκρινίζοντας σε όλους τους τόνους ότι στόχος τους δεν είναι ούτε να αυτοπροταθούν ως μεσσίες, ούτε να αναζητήσουν τον χαρισματικό αντίπαλο του Κυριάκου Μητσοτάκη. Και πάλι ωστόσο, η ποιοτική διαφοροποίηση στις πολιτικές δεν είναι επαρκές βήμα για τη δημιουργία του αντίπαλου πόλου της ΝΔ. Υπό τις συνθήκες του ισχύοντος εκλογικού συστήματος, ο πόλος αυτός θα πρέπει να έχει μονοκομματική δομή ώστε να μπορεί να εξασφαλίσει τον μέγιστο αριθμό εδρών στο Κοινοβούλιο. Και η δημιουργία ενός νέου κόμματος ενώ την ίδια στιγμή υπάρχουν τόσοι πολλοί κλειδοκράτορες κομμάτων στον χώρο φαντάζει σήμερα αδιανόητη.

Ο Γιάννης Κωνσταντινίδης είναι αναπληρωτής καθηγητής του Πανεπιστημίου Μακεδονίας