Ο Καζαμίας της… Ντάουνινγκ Στριτ

Τέσσερα χρόνια από τότε που το Brexit πήρε σάρκα και οστά, δύο εκλογικές αναμετρήσεις και πέντε πρωθυπουργούς μετά, η Βρετανία ετοιμάζεται φέτος – είτε την άνοιξη, είτε το φθινόπωρο – να στήσει τις πιο ενδιαφέρουσες κάλπες της τελευταίας δεκαετίας: αυτές που, εκτός απροόπτου, θα ανατρέψουν την πλειοψηφία 80 εδρών που εξασφάλισε ο Μπόρις Τζόνσον στις τελευταίες εκλογές και θα χαρίσουν στο Εργατικό Κόμμα τα κλειδιά της Ντάουνινγκ Στριτ, για πρώτη φορά από το 2010. Κι αυτό, ενώ το βρετανικό Εθνικό Σύστημα Υγείας διέρχεται τη χειρότερη κρίση στην ιστορία του και η χώρα «φλερτάρει» με την ύφεση, αλλά και… με την επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα στην Ελλάδα.

1      Πολιτική

Επειτα από σχεδόν 14 χρόνια διακυβέρνησης των Συντηρητικών, ο «άχρωμος» και «βαρετός» (όπως τον αποκαλούν αρκετοί πολίτες στις δημοσκοπήσεις) σερ Κιρ Στάρμερ ετοιμάζεται, σύμφωνα με όλες τις εκτιμήσεις, να γίνει ο δεύτερος -μετά τον Τόνι Μπλερ – πρωθυπουργός των Εργατικών του 21ου αιώνα. Εκμεταλλευόμενος την κατάσταση περίπου διάλυσης στην οποία έχουν περιέλθει οι Τόρις (εξαιτίας της φθοράς που έχουν υποστεί από την πολυετή παραμονή τους στην εξουσία, των σκανδάλων και της αδυναμίας επίλυσης κρίσιμων προβλημάτων), ο 61χρονος ηγέτης του Εργατικού Κόμματος εστιάζει την προσοχή του απλώς στο να μη διαπράξει κάποιο σοβαρό ολίσθημα που θα τον έκανε να χάσει από… τον εαυτό του και καλεί τα στελέχη του να μην εφησυχάζουν. Εχοντας δημοσκοπικό «αέρα» νικητή (το κόμμα του προηγείται των Συντηρητικών με 20% κατά μέσον όρο), ο κεντρώος Στάρμερ αυτοπαρουσιάζεται ως ο «υποψήφιος της αλλαγής» και υποστηρίζει ότι ύστερα από μια μακρά περίοδο «εθνικής παρακμής», ήρθε η ώρα για μια δεκαετία «εθνικής ανανέωσης» (ναι, ορέγεται από τώρα δύο κυβερνητικές θητείες).

Στον αντίποδα, ο σημερινός πρωθυπουργός Ρίσι Σούνακ επιχειρεί να αυτοπροβληθεί ως ο ηγέτης που επανέφερε τη χώρα στην οικονομική σταθερότητα μετά το «μακελειό» στις αγορές που προκάλεσε η (ομογάλακτή του) Λιζ Τρας, η πιο βραχύβια πρωθυπουργός στη βρετανική ιστορία. Ωστόσο, δεν πείθει πολλούς. Οι πολιτικοί αναλυτές αναμένουν ότι, τους μήνες που θα ακολουθήσουν, ο αρχηγός των Τόρις θα αναλωθεί σε μπαράζ προσωπικών επιθέσεων εναντίον του Στάρμερ, σκληραίνοντας ταυτόχρονα τη ρητορική του για το Μεταναστευτικό, σε μια απέλπιδα προσπάθεια να κρατήσει κοντά του τους «σκληρούς» δεξιούς εντός και εκτός κόμματος. Πολλά θα εξαρτηθούν και από την έκβαση του εξαιρετικά αμφιλεγόμενου σχεδίου «μετατόπισης» στη Ρουάντα των παράτυπων μεταναστών και των αιτούντων άσυλο που εισέρχονται στη χώρα, το οποίο δεν έχει ακόμη υλοποιηθεί (ελέω δικαστικών περιπετειών) σχεδόν δύο χρόνια μετά την εξαγγελία του.

ην Τρίτη, ο Σούνακ βρέθηκε αντιμέτωπος με τη μεγαλύτερη έως τώρα ανταρσία στελεχών του κόμματός του στους 15 μήνες της πρωθυπουργίας του: 60 βουλευτές των Συντηρητικών αψήφησαν την κυβερνητική γραμμή και υποστήριξαν τροπολογίες επί του νομοσχεδίου για τη Ρουάντα, ενώ δύο αντιπρόεδροι του κόμματος παραιτήθηκαν. Την επομένη, το νομοσχέδιο πέρασε από τη Βουλή των Κοινοτήτων χωρίς σημαντικές απώλειες για τον Σούνακ. Τα βάσανά του όμως δεν πρόκειται να τελειώσουν…

2      Οικονομία

Οι φόβοι ότι φέτος η χώρα θα εισέλθει σε περίοδο ύφεσης πληθαίνουν. Το ΑΕΠ συρρικνώθηκε κατά 0,1% το τρίτο τρίμηνο του 2023, η παραγωγή αυξήθηκε κατά μόλις 0,3%, ενώ η Τράπεζα της Αγγλίας αναμένει μηδενική ανάπτυξη για το 2024. Παράλληλα, ο πληθωρισμός σκαρφάλωσε στο 4% τον περασμένο Δεκέμβριο, παρά τις αντίθετες προβλέψεις των οικονομολόγων. O Σούνακ εξετάζει δύο σημαντικές φοροελαφρύνσεις για τον εαρινό προϋπολογισμό: τη μείωση του βασικού συντελεστή του φόρου εισοδήματος και την κατάργηση του φόρου κληρονομιάς. Οι Εργατικοί υποστηρίζουν ότι οι Συντηρητικοί έπληξαν καίρια την οικονομία και ότι οι πολίτες βρίσκονται σε δυσχερέστερη θέση από ό,τι πριν από 14 χρόνια.

Ωστόσο, το κόμμα του Στάρμερ δεν έχει πείσει – σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις – ότι είναι σε θέση να ρίξει τον πληθωρισμό και να τονώσει την εθνική οικονομία. Οι οικονομολόγοι προειδοποιούν ότι η οικονομία θα αποτελέσει τεράστια πρόκληση για την επόμενη κυβέρνηση. Η δημοσιονομική εξισορρόπηση είναι πιθανό να σημάνει μεγάλες περικοπές στις δημόσιες δαπάνες και σημαντικές αυξήσεις φόρων τα επόμενα χρόνια.

3      Υγεία

Το Εθνικό Σύστημα Υγείας (NHS) έχει εξελιχθεί στην αχίλλειο πτέρνα της κυβέρνησης, με τις τεράστιες λίστες αναμονής να μακραίνουν συνεχώς και τις απεργιακές κινητοποιήσεις να επιτείνουν τα προβλήματα. Οι χαμηλοί μισθοί, οι ψαλιδισμένοι προϋπολογισμοί και οι ελλείψεις προσωπικού έχουν οδηγήσει το NHS σε βαθιά κρίση, με τους χρόνους αναμονής εκατομμυρίων πολιτών για διάγνωση και θεραπεία να βρίσκονται σε επίπεδα ρεκόρ.

Ο Σούνακ δεν πέτυχε ούτε τους βασικούς στόχους που είχε θέσει πέρυσι για τη βελτίωση των υπηρεσιών επείγουσας ιατρικής βοήθειας. Αυτό το εκρηκτικό μείγμα τροφοδοτεί αύξηση της ζήτησης για ιδιωτική περίθαλψη και αναμένεται να κοστίσει στους Τόρις πολλές ψήφους.

4      Γλυπτά

Η αρχισυντάκτρια Πολιτιστικού Ρεπορτάζ των «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς» Τζαν Ντάλι «προέβλεψε» ότι φέτος η Βρετανία θα επιστρέψει τα Γλυπτά του Παρθενώνα στην Ελλάδα, «αν και είναι σχεδόν βέβαιο ότι αυτό θα γίνει μέσω μιας συμφωνίας δανεισμού και όχι με πλήρη επιστροφή» που θα απαιτούσε αλλαγή της βρετανικής νομοθεσίας. Μέσα στο έτος, θα μάθουμε και ποιος θα είναι ο νέος διευθυντής (ή διευθύντρια) του Βρετανικού Μουσείου.

Σύμφωνα με τους «Τάιμς», ο επικεφαλής του λονδρέζικου ιδρύματος θα κληθεί να ανακτήσει τα εκατοντάδες αντικείμενα που εκλάπησαν από τις αποθήκες του και, «αν υπάρξει αλλαγή κυβέρνησης (δηλαδή, αν εκλεγεί ο Στάρμερ), να προετοιμάσει το έδαφος για την επιστροφή κάποιων από τα Μάρμαρα στην Ελλάδα».