Το Πανεπιστήμιο και η αποστολή του

Η συζήτηση για την ίδρυση μη κρατικών Πανεπιστημίων στη χώρα μας είναι ασφαλώς ευρύτερου περιεχομένου από την ερμηνεία των άρθρων 16 και 28 του Συντάγματος. Είναι μια συζήτηση που οφείλει να συμπεριλαμβάνει ως πρόταγμα την ενίσχυση της ισότιμης και απρόσκοπτης πρόσβασης στη δημόσια δωρεάν τριτοβάθμια εκπαίδευση σε συνθήκες οξείας αύξησης των ανισοτήτων.

Είναι επίσης μια συζήτηση που οφείλει να μην παραγνωρίζει μια διαμορφωμένη πραγματικότητα την οποία συγκροτούν όχι μόνο ισχύουσες κανονιστικές ρυθμίσεις στο πεδίο των επαγγελματικών δικαιωμάτων, αλλά και η ολοένα αυξανόμενη ζήτηση για πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και απόκτηση τίτλων σπουδών, καθώς επίσης και η αναγκαστική μετανάστευση πολλών χιλιάδων ελλήνων φοιτητών στο εξωτερικό.

Χωρίς να είναι ακόμη γνωστό το περιεχόμενο του σχεδίου νόμου της κυβέρνησης, παρά μόνο ο  προβληματικός τίτλος του «Ελεύθερο Πανεπιστήμιο», οι παρακάτω επισημάνσεις είναι νομίζω ώριμες και αναγκαίες:

Γιατί μια σημαντική μεταρρύθμιση σχεδιάζεται με έμφαση στην υπέρβαση συνταγματικών προβλέψεων, ενώ είναι ώριμες και εφικτές οι αναγκαίες ευρύτερες συναινέσεις;

Γιατί ακολούθως τέτοια σπουδή, περιορισμένος χρόνος διαβούλευσης και διαδικασία fast track νομοθέτησης, όπως προαναγγέλλεται;

Καθώς τα παραρτήματα των ξένων Πανεπιστημίων στη χώρα μας θα θέτουν τα δικά τους κριτήρια εισαγωγής, πόσο δίκαιο και κυρίως σύμφωνο με το άρθρο 4 του Συντάγματος είναι να τους επιτρέπεται η εγγραφή φοιτητών χωρίς το κριτήριο της ελάχιστης βάσης εισαγωγής όταν αυτό εξακολουθεί να ισχύει για τα κρατικά ΑΕΙ;

Με δεδομένη τη στασιμότητα στις οικονομικές απολαβές των καθηγητών στα κρατικά ΑΕΙ, πώς θα διασφαλιστεί η παραμονή των αρίστων σε αυτά και η μη μεταγραφή τους με πολύ υψηλότερες απολαβές στα μη κρατικά παραρτήματα αλλοδαπών ΑΕΙ με αποτέλεσμα την αποδυνάμωση του δημόσιου Πανεπιστημίου;

Καθώς η κυβέρνηση δεν έχει να επιδείξει καμία πρωτοβουλία για την ενίσχυση του δημόσιου Πανεπιστήμιου, πώς εγγυάται την μη περαιτέρω απαξίωσή του απέναντι στο «Ελεύθερο Πανεπιστήμιο» που θα νομοθετήσει; Απαξίωση που αν συντελεστεί, θα οδηγήσει στη μεταφορά του αμερικανικού μοντέλου των φοιτητικών δανείων, προκειμένου να αποκτηθεί ένα «αναβαθμισμένο» πτυχίο από τα παραρτήματα των ξένων ΑΕΙ, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τις ζωές των οικονομικά αδύναμων φοιτητών;

Οι παρακάτω επισημάνσεις αντανακλούν ένα παράπλευρο ζήτημα: ένα ζήτημα  δικαιοσύνης σε έναν κόσμο αυξανόμενης ανισότητας. Το Δημόσιο Πανεπιστήμιο υπήρξε και εξακολουθεί με τις αγκυλώσεις και τα προβλήματά του να αποτελεί μοχλό ανοδικής κοινωνικής κινητικότητας. Η αριστεία ασφαλώς δεν είναι  ρετσινιά. Είναι ο δρόμος για την προκοπή και τη δημιουργία. Είναι το βέβαιο μονοπάτι για την πρόοδο και την εξέλιξη. Μόνο που δεν ξεκινάμε όλοι από την ίδια αφετηρία για την κατάκτησή της. Το νεοδημοκρατικό αφήγημα περί αριστείας πάσχει από την έλλειψη της ενσυναίσθησης, την παντελή αδιαφορία για εκείνους που δεν μπορούν όχι μόνο να σπουδάσουν σε ένα μη κρατικό Πανεπιστήμιο του εξωτερικού ή σε λίγο καιρό της χώρας μας, αλλά ούτε καν να δηλώσουν στο Μηχανογραφικό τους ένα ΑΕΙ της ελληνικής περιφέρειας. Δεν είναι λιγότερο ικανοί. Είναι απλώς οικονομικά αδύναμοι και είναι χρέος μας να διασφαλίσουμε ότι η οικονομική τους αδυναμία δεν θα τους στερήσει το δικαίωμά τους σε ένα καλύτερο μέλλον.

Στα μη κρατικά Πανεπιστήμια εδραιώνονται προνόμια. Είναι μια πραγματικότητα την οποία  οφείλουμε να οριοθετήσουμε στη χώρα μας με όρους υψηλής ακαδημαϊκής ποιότητας και βεβαίως να αξιοποιήσουμε ως κοινωνία την παραγόμενη προστιθέμενη αξία. Στο δημόσιο Πανεπιστήμιο γεννιούνται και επεκτείνονται ευκαιρίες για τους οικονομικά  αδύναμους. Αυτή την πραγματικότητα οφείλουμε να τη διασφαλίσουμε και να την ενισχύσουμε με όλες μας τις δυνάμεις.