Αγορά εργασίας και τεχνολογία

Για πρώτη φορά, η προσφορά εργασίας είναι μικρότερη από τη ζήτηση. Δεν υπάρχουν διαθέσιμοι οι εργαζόμενοι με τις κατάλληλες δεξιότητες για τις υπάρχουσες θέσεις εργασίας αλλά και για τις νέες θέσεις εργασίας, είτε γιατί έχουν φύγει στο εξωτερικό, είτε γιατί πρέπει να καλλιεργήσουμε αυτές τις ειδικότητες και δεξιότητες. Από την άλλη, το εκπαιδευτικό σύστημα δεν «παράγει» το ανθρώπινο δυναμικό που χρειάζονται οι επιχειρήσεις. Παράλληλα, το υπάρχον ανθρώπινο δυναμικό δεν ανακατευθύνεται – μέσω της κατάρτισης – στις ειδικότητες που ζητάει η αγορά.

Σύμφωνα με το WEF, το 23% των θέσεων εργασίας θα αλλάξει έως το 2027, περίπου 70 εκατομμύρια νέες θέσεις εργασίας θα δημιουργηθούν έως το 2027, αλλά, ταυτόχρονα, θα χαθούν 83 εκατομμύρια τρέχουσες θέσεις εργασίας. Σημαντική τάση για τα επόμενα 10 χρόνια είναι η διευρυνόμενη ζήτηση για γνώση σε θέματα βιωσιμότητας και σχετιζόμενα με το κλίμα.

Στη βιομηχανία, η επίδραση των νέων τεχνολογιών είναι εντονότερη καθώς έχει μεγάλη αλληλεπίδραση με την υπόλοιπη οικονομία με σημαντικά πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα. Για κάθε 1 ευρώ άμεσης συνεισφοράς στο ΑΕΠ, προστίθενται συνολικά 2,8 ευρώ στο ΑΕΠ, ενώ για κάθε νέα θέση εργασίας, η απασχόληση συνολικά στη χώρα αυξάνεται κατά 3,5 θέσεις εργασίας.

Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, τα επαγγέλματα που αναμένεται να επηρεαστούν (ήδη επηρεάζονται) περισσότερο από την τεχνητή νοημοσύνη είναι κυρίως τα υψηλά αμειβόμενα, τα οποία απαιτούν υψηλότερη από του μέσου εκπαίδευση και κατάρτιση (π.χ. επιχειρηματικοί σύμβουλοι, νομικά και κοινωνικά επαγγέλματα), ενώ τα επαγγέλματα με τη λιγότερη επίδραση της τεχνητής νοημοσύνης είναι κυρίως οι ανειδίκευτοι εργάτες, οι εργάτες στη γεωργία, στη δασοκομία, στην ιχθυοκαλλιέργεια, στον καθαρισμό. Αντίστροφα είναι τα αποτελέσματα σχετικά με τα επαγγέλματα τα οποία επηρεάζονται από την αυτοματοποίηση από αυτά που εκτίθενται στην τεχνητή νοημοσύνη. Μέγιστη επιρροή ασκείται στη μεταποίηση, στις κατασκευές, στις μεταφορές, στη γεωργία, στην αλιεία και στη δασοκομία.

Στην Ελλάδα σχεδόν το 28% της απασχόλησης είναι σε επαγγέλματα που επηρεάζονται κυρίως από την αυτοματοποίηση. Τα επαγγέλματα που αντιμετωπίζουν μικρότερο κίνδυνο από τον αυτοματισμό είναι οι επιχειρηματικές και οικονομικές λειτουργίες, τα νομικά επαγγέλματα, η εκπαίδευση και οι κοινωνικές υπηρεσίες.

Εχουμε υψηλό ποσοστό (28,7%) αποφοίτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης με πτυχίο STEM. Αντίθετα βρισκόμαστε στην 38η θέση ανάμεσα σε 45 χώρες-μέλη του ΟΟΣΑ ως προς το ποσοστό των απασχολουμένων σε τομείς υψηλής ψηφιακής έντασης. Σήμερα υφίστανται περίπου 90.000 κενές θέσεις εργασίας στη Βιομηχανία σε τεχνικές ειδικότητες (16η θέση στις χώρες της ΕΕ), αποτέλεσμα του χαμηλού βαθμού διείσδυσης νέων ψηφιακών τεχνολογιών στην παραγωγή και στην αδυναμία των συστημάτων επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης να προσαρμόσουν τα προγράμματα σπουδών τους. Παρόμοια εικόνα υφίσταται στον τομέα των τεχνολογιών πληροφορικής με πολυάριθμες κενές θέσεις εργασίας (περίπου 10.000 ετησίως για τα επόμενα 3-5 χρόνια).

Για την επίτευξη των δύο παραπάνω στόχων που έθεσε ο ΣΕΒ, όλα αυτά προϋποθέτουν ουσιαστικό και ειλικρινή κοινωνικό διάλογο μεταξύ των κοινωνικών εταίρων και της πολιτείας, αντίστοιχο με εκείνον που πραγματοποιήθηκε πρόσφατα στην Ισπανία, σχετικά με τα θέματα της αγοράς εργασίας και της ανάπτυξης. Μόνο έτσι θα ανταποκριθούμε με τον μέγιστο δυνατό τρόπο στις προκλήσεις των σύγχρονων τεχνολογιών και της τεχνητής νοημοσύνης.

Η Κατερίνα Δασκαλάκη είναι διευθύντρια Τομέα Εργασιακών Σχέσεων του ΣΕΒ