Η χρονιά της πλάκας

Αν θέλουμε να είμαστε ειλικρινείς, η χρονιά που πέρασε δεν έκρυβε καμία έκπληξη.

Ο Μητσοτάκης κέρδισε όλες τις εκλογές, όπως το περιμέναμε. Κι έκανε κυβέρνηση για μια δεύτερη τετραετία, όπως το περιμέναμε.

Ηταν η απόλυτη υπερίσχυση της πραγματικότητας. Και η επιβεβαίωση πως την πολιτική ορίζει η σημασία των πραγμάτων, τα πραγματικά μεγέθη όπως μετρούν στη ζωή των ανθρώπων.

Εκδηλώθηκαν βεβαίως προσπάθειες κλονισμού τους με τις υποκλοπές και τα Τέμπη. Αδικος κόπος. Τα «γεγονότα» (παρά τα όσα έλεγε ο Χάρολντ ΜακΜίλαν) σπανίως θέτουν σε αμφισβήτηση ένα ευρύ και ισχυρό δημοκρατικό σύστημα εξουσίας.

Σε τελευταία ανάλυση τα δημοκρατικά συστήματα είναι ανθεκτικά δημιουργήματα και δεν κλονίζονται ούτε από συνταξιούχους δικαστικούς, ούτε από αλλόφρονες νομικούς που πολιτικολογούν ακατάσχετα. Ευτυχώς.

Η έκπληξη λοιπόν δεν ήλθε από εκεί που κάποιοι ήλπιζαν ή προέβλεπαν.

Ηλθε από εκεί που οι περισσότεροι δεν υπολόγιζαν. Από την αποδιάρθρωση της αντιπολίτευσης και κυρίως της Αριστεράς.

Ο ΣΥΡΙΖΑ οδηγήθηκε σε απροσδόκητα χαμηλά ποσοστά στις ήττες του Μαΐου και του Ιουνίου. Κατέληξε σε ένα ισχνό 17,8% και όπως ήταν φυσιολογικό άλλαξε αρχηγό.

Για πολλούς δεν ήταν αναμενόμενο. Είχαν σπεύσει να χαρακτηρίσουν τον ΣΥΡΙΖΑ «δεύτερο πόλο» της πολιτικής, έναν πόλο που ήλθε για να μείνει.

Λάθος τους. Τώρα τους έχει περάσει και ο Ανδρουλάκης.

Οχι μόνο δεν προέβλεψαν κάτι που οι ίδιοι είχαν σπεύσει να χαρακτηρίσουν απρόβλεπτο. Αλλά προσπέρασαν και το εύλογο πως ό,τι φουσκώνει χωρίς κόπο, ξεφουσκώνει χωρίς λόγο.

Ακόμη κι έτσι όμως η εξέλιξη δεν ήταν ίσως προδιαγεγραμμένη, αν δεν εμφανιζόταν ο Κασσελάκης. Για να είμαι ειλικρινής, δεν τον είχαμε φανταστεί ούτε στα καλύτερα όνειρά μας.

Κατ’ αρχήν ήταν το καινούργιο. Και πάντα το καινούργιο έχει μπόνους στην πολιτική. Το καινούργιο κι ίσως το διαφορετικό.

Ουρανοκατέβατος και καλοδεχούμενος, ευχάριστος και πολύχρωμος, ευειδής και παιδικός, επικεφαλής μιας στρατιάς αριστερόστροφων και κακομούτσουνων Μπρανκαλεόνε, ο Κασσελάκης μετέτρεψε τη μεγάλη ήττα σε μεγάλη πλάκα.

Δεν αμφιβάλλω ότι η Αριστερά έχει περάσει κι έχει υποστεί πολλά. Κι ότι ενδεχομένως θα περάσει και άλλα. Ποτέ όμως έως τώρα δεν έχει παρελάσει αγκαζέ με τη διάψευσή της.

Ο Αθ. Τσαλδάρης, πρόεδρος τότε της Βουλής, ευπατρίδης της πολιτικής, γόνος μεγάλης οικογένειας και (όπως είναι φυσιολογικό) ακραιφνής Παναθηναϊκός, μου εξηγούσε πριν από κάποιες δεκαετίες μια βαριά αλήθεια.

–      Στην πολιτική μπορείς να ξεπεράσεις πολλά. Ηττες, λάθη, αστοχίες, παραλείψεις, ατυχίες, στραβοπατήματα, ακόμη και ηλιθιότητες. Ενα πράγμα όμως δεν ξεπερνιέται ποτέ: η γελοιοποίηση.

Από τότε το έχω ονομάσει «δόγμα Τσαλδάρη» και το έχω ενεργοποιήσει με μεγάλη επιτυχία (μπορώ να πω…) σε διάφορες περιπτώσεις. Δεν χρειάζεται να τις αναφέρω.

Οταν ακούω λοιπόν από το στόμα του προέδρου του ΣΥΡΙΖΑ «πρέπει να γίνουμε καλύτερη χώρα» χαμογελάω (22/12).

Οταν μαθαίνω ότι η νίκη του ίδιου στις εκλογές «πρόκειται για κοινωνική αναγκαιότητα κι όχι για κομματική φιλοδοξία» κοιτάζω αν διάβασα καλά (14/12).

Οταν δηλώνει «με όλη την ειλικρίνεια και την ταπεινοφροσύνη» κουνάω το κεφάλι μου με κατανόηση (15/12).

Οταν ανακοινώνει πως «κάθε μέρα που ξυπνάμε επιλέγουμε τι Ελληνες είμαστε» κάνω τον σταυρό μου (16/12).

Κι όταν πλέον διαβάζω «σοβαρές ενστάσεις Κασσελάκη για τη φρεγάτα στην Ερυθρά Θάλασσα» βάζω τα γέλια («Εφ.Συν.», 21/12). Δεν είμαι καν βέβαιος ότι ο άνθρωπος ξέρει για ποιο πράγμα πρόκειται.

Δεν υπάρχει αμφιβολία όμως ότι έχει κάποιο ταλέντο. Ενα μείγμα άγνοιας, αφέλειας και παιδικότητας που αρέσει ίσως σε κάποια ακροατήρια αλλά δύσκολα μπορεί να οικοδομήσει κεφάλαιο πολιτικής αξιοπιστίας.

Γι’ αυτό κι οι επιδόσεις του στην επιλογή πρωθυπουργού κινούνται στο βάθος της θάλασσας (5%-6%, σύμφωνα με τη Metron Analysis).

Επιδόσεις που την ίδια στιγμή δεν τον εμποδίζουν να επιδεικνύει την ακατάβλητη αυταρέσκειά του περιγράφοντας τι θα κάνει και τι δεν θα κάνει «ως πρωθυπουργός» (Kontra, 14/12).

Από την άλλη πλευρά όμως να το σκεφτούμε λίγο. Τι θα κάναμε αν δεν υπήρχε και ο Κασσελάκης;

Πόση συγκίνηση μπορούσε άραγε να ξεσηκώσει ένας ΣΥΡΙΖΑ υπό την Αχτσιόγλου με την όρθια γροθιά και πόσοι συμπολίτες θα ήταν διατεθειμένοι να ακολουθήσουν τον Χαρίτση σε μια «σύγκρουση με τον ιδεολογικό πυρήνα της Δεξιάς» («Το Βήμα», 24/12);

Γι’ αυτό λοιπόν βγήκε ο Κασσελάκης. Διότι οι άλλοι δεν έλεγαν τίποτα σε κανέναν.

Στην πραγματικότητα εκπροσωπούν ένα είδος πολιτικής που εκπνέει, αν δεν έχει εκπνεύσει ήδη. Σε αντίθεση με εκείνους, ούτε ο Κασσελάκης εκπροσωπεί κάτι αλλά έχει μείον τη βαρεμάρα.

Θα παραταθεί λοιπόν η μεγάλη πλάκα;

Ειλικρινά δεν γνωρίζω. Από πείρα μπορώ να πω πως τα καλά θεατρικά νούμερα κρατούν συνήθως λίγο και γι’ αυτό είναι μικρά.

Ούτως ή άλλως όμως ούτε η παράσταση ενθουσιάζει πια.

Ολος ο θίασος που εμφανίστηκε μπροστά μας ξαφνικά κι από το πουθενά πριν από περίπου δέκα χρόνια, όλοι εκείνοι που ενθουσίασαν και σκόρπισαν ελπίδα μόνο κι από το νεαρό της ηλικίας τους, όλοι όσοι διακήρυξαν με έπαρση και αναπόδεικτη σιγουριά πως έστω χωρίς προσόντα ή προδιαγραφές μπορεί να αποτελούν το μέλλον της Ελλάδας, έχουν αποσυρθεί σιγά σιγά από το προσκήνιο.

Η ζωή τους ξεπέρασε.

Αυτό ήταν αναμενόμενο ή πάντως προβλέψιμο για όποιον παρακολουθούσε τα πράγματα από απόσταση και με κάποια ψυχραιμία.

Αυτό που κανείς δεν μπορούσε να μαντέψει είναι πως ένας Κασσελάκης αποδείχτηκε ικανός όχι μόνο να πάρει την παράσταση στα χέρια του αλλά και να τη μετατρέψει από τραγωδία σε κωμωδία.