Γεια σου, Ντελόρ, με τα πακέτα σου!

Ο Ζακ Ντελόρ ήταν μια μεγάλη προσωπικότητα της σύγχρονης Ευρώπης, όπως ήταν και ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε με τον τρόπο του και, ασφαλώς, όχι στο ίδιο μέγεθος. Ο πρώτος έφτιαξε κάτι σπουδαίο και ιστορικό, το κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα, ο δεύτερος το διέσωσε από την πρώτη σοβαρή κρίση του. Το έκανε με τη λεπτότητα του γορίλλα, είναι αλήθεια· όμως το έκανε. Από την άλλη όμως και το ευρώ, το δημιούργημα του Ντελόρ, ήταν και αυτό στημένο εξαρχής σε προβληματική βάση: κοινό νόμισμα, χωρίς κοινό πορτοφόλι; Αυτό ήταν άλλωστε και η αιτία της κρίσης την οποία χειρίστηκε ο Σόιμπλε. Σημασία έχει ότι και οι δύο αντιμετώπισαν καταστάσεις πρωτόγνωρες, για τις οποίες δεν υπήρχε προηγούμενο. Ο ένας τη νομισματική ενοποίηση της Ευρώπης, ο άλλος τη διάσωση του κοινού νομίσματος από την κρίση του 2008. Αν σε κάτι υπερτερούσε προδήλως ο Ντελόρ ήταν στο όραμά του για την Ευρώπη και το γεγονός ότι, εν μέρει τουλάχιστον, το πραγματοποίησε. Αυτός ο σπάνιος συνδυασμός του οραματιστή πολιτικού και του πραγματοποιού (αυτό που λέμε «ντούερ» στην καθομιλουμένη) τον τοποθετεί στην κατηγορία των εξαιρετικών περιπτώσεων, ενώ ο Σόιμπλε ήταν διαχειριστής.

Το γεγονός ότι η τύχη το θέλησε να πεθάνουν και οι δύο με διαφορά μιας ημέρας έχει τη σημασία του για εμάς, διότι για τους περισσότερους Ελληνες αυτοί συμβόλιζαν ό,τι καλύτερο, αλλά και ό,τι χειρότερο μπορούσε να μας προσφέρει η Ευρώπη. Ηταν, κατά κάποιον τρόπο, τα δύο πρόσωπα του ευρωπαϊκού Ιανού. Ο Ντελόρ δοξάστηκε για τα περίφημα πακέτα του, που ως επί το πλείστον φαγώθηκαν στην κατανάλωση. Αν βοηθούσαν κιόλας η όψη και η προσωπικότητά του, αν δεν ήταν τόσο κρύος και αυστηρός, αν ήταν λίγο έξω καρδιά και πότε πότε τα έτσουζε, όπως ο αγαπημένος μας Γιούνκερ, θα τον είχαμε θεό και, τώρα που μιλάμε, θα ξεκινούσαν τα πούλμαν με τους προσκυνητές από τη Λάρισα για το μνήμα του. Με την αφορμή αυτή, πάντως, ας μου επιτραπεί να εκφράσω το παράπονό μου, διότι παρά τα τόσα δισεκατομμύρια που προσέφερε αυτός ο άνθρωπος στην Ελλάδα, δεν δόθηκε ποτέ το όνομά του σε καμία λαϊκή πίστα του κάμπου, ούτε καν της εθνικής. Ξέρω, φέρ’ ειπείν, ότι κάπου στον θεσσαλικό κάμπο υπήρχε το κέντρο «Βερσαλλίες», κανένα όμως δεν υπήρξε που να το λένε Ντελόρ. Ούτε καμία τραγουδίστρια, οι οποίες συχνά αλλάζουν τα επώνυμά τους όταν δεν είναι εύηχα, διάλεξε ποτέ το εύηχο και δισύλλαβο «Ντελόρ». Κρίμα! Δεν έφταιγε, ωστόσο, ο Ντελόρ επειδή εμείς σπαταλήσαμε στην κατανάλωση τους πόρους που προορίζονταν για ανάπτυξη. Πρωτίστως εμείς φταίμε, διότι, πέραν των πολιτικών σκοπιμοτήτων, έτσι αντιλαμβανόμασταν την ανάπτυξη. Το πόσο αγράμματοι οικονομικά ήμασταν στην πλειονότητά μας οι πολίτες αυτής της χώρας φάνηκε από τις τερατώδεις ανοησίες που πιστέψαμε ως πραγματικότητα, όταν χρεοκοπήσαμε, καθώς και από τις καταστροφικές πολιτικές επιλογές που κάναμε.

Οπως δεν έφταιγε, πρέπει να παραδεχθούμε, ούτε ο Σόιμπλε, που μας ήρθε ως συνέπεια του overdose αστακομακαρονάδας. Δεν λέω ότι δεν υπήρξε άδικα σκληρός ή υπερβολικός στον χειρισμό του θέματός μας. Λέω μόνο ότι ο Σόιμπλε αυτός ήταν πάντα. Το ίδιο και οι κανόνες του συστήματος, τους οποίους εμείς παραβιάζαμε. Δεν ήταν ο ενσυνειδήτως ανθέλληνας που παρουσίαζαν οι εγχώριοι λαϊκιστές – εκείνοι που είχαν και το μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης για την κατάντια μας τότε. Δεν προωθούσε την έξωση της Ελλάδας από το ευρώ επειδή μας μισούσε, αλλά επειδή έτσι νόμιζε ότι θα ήταν καλύτερα για το κοινό νόμισμα. Ο Σόιμπλε ήταν ο τοίχος επάνω στον οποίο σπάσαμε το κεφάλι μας για να μάθουμε, επιτέλους, τα όρια της πραγματικότητας. Ο Σόιμπλε ήταν μέρος του δυσάρεστου σοκ που χρειαζόμασταν για να συνέλθουμε. Στους επώδυνους συμβιβασμούς που μας επιβλήθηκαν λόγω της σκληρότητας του Σόιμπλε βρίσκονται οι ρίζες της πολιτικής ήττας του λαϊκισμού. Ακόμη και η διάλυση του ΣΥΡΙΖΑ σε αυτό οφείλεται: στους συμβιβασμούς που εκείνοι έκαναν και την ευθύνη των οποίων ουδέποτε ανέλαβαν. (Αν την είχαν αναλάβει, θα είχαν εξελιχθεί πολιτικά σε κάτι πιο σύγχρονο.) Ο Σόιμπλε κάποιες φορές ήταν ο καθρέφτης μας, γι’ αυτό και τον μισήσαμε όσο κανέναν άλλον. Ακόμη και η αναπηρία του έγινε στόχος λοιδοριών και χυδαίας σάτιρας. Πράγμα οπωσδήποτε αξιοσημείωτο για έναν λαό, που όχι μόνον είναι ο εξυπνότερος του κόσμου, αλλά και ο πιο ευαίσθητος…