Η πραγματικότητα στην Ουκρανία{CR}

Ο καθηγητής του Χάρβαρντ Γκρέιαμ Αλισον σχολίασε πρόσφατα ότι, ενώ η Κίνα «είναι και θα είναι ο σκληρότερος αντίπαλος που έχουμε αντιμετωπίσει ποτέ», η σημερινή «δαιμονοποίηση» της χώρας «προκαλεί περισσότερη σύγχυση παρά αποσαφήνιση». Προκειμένου να «δημιουργήσουν και να διατηρήσουν μια στρατηγική για την αντιμετώπιση της κινεζικής πρόκλησης», επιμένει ο Αλισον, οι ΗΠΑ «πρέπει να κατανοήσουν την Κίνα ως αυτό που είναι» – ούτε «άτρωτη» ούτε «στο χείλος της κατάρρευσης». Δεν το έκαναν ποτέ με τη μετασοβιετική Ρωσία.

Αντιθέτως, οι ΗΠΑ έχουν περάσει δεκαετίες παρουσιάζοντας τη Ρωσία ως καρικατούρα, τόσο ως το απόλυτο κακό όσο και ως μία ξοφλημένη δύναμη. Η απόφαση του Πούτιν να εισβάλει στην Ουκρανία τροφοδοτήθηκε από αυταπάτες. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η εκτίμηση της Δύσης για την κατάσταση ήταν συνετή. Αντιθέτως, οι περισσότεροι δυτικοί παρατηρητές φάνηκαν ικανοί να φανταστούν μόνο δύο σενάρια: είτε ο Πούτιν καταλαμβάνει το Κίεβο μέσα σε λίγες ημέρες, μετατρέποντας την Ουκρανία σε μαριονέτα του Κρεμλίνου, είτε η Ρωσία ηττάται γρήγορα, αναγκάζοντας τον Πούτιν να αποσύρει τα στρατεύματά του και να αναγνωρίσει την εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας. Κανείς δεν φαινόταν να φαντάζεται ότι η δαιμονοποίηση και η απόρριψη των περισσότερων ρωσικών πραγμάτων θα μπορούσε να συσπειρώσει τους Ρώσους εναντίον της Δύσης ή ότι η Ρωσία θα ήταν σε θέση να αντέξει έναν μακρύ πόλεμο.

Ωστόσο, αυτό ακριβώς συνέβη. Ο πόλεμος εξακολουθεί να μην είναι δημοφιλής στη Ρωσία: το 56% των Ρώσων που ρωτήθηκαν τον Οκτώβριο από το Κέντρο Levada εξέφρασε υποστήριξη για μια μετάβαση σε ειρηνευτικές συνομιλίες. Ταυτόχρονα, μόλις το 34% των ερωτηθέντων ανέφερε ότι θα υποστήριζε την απόσυρση των ρωσικών στρατευμάτων από την Ουκρανία και την επιστροφή των ελεγχόμενων από τη Ρωσία ουκρανικών εδαφών. Στο μεταξύ, η δημοτικότητα του Πούτιν παραμένει πάνω από το 80%. Πείτε το φαινόμενο του Στάλινγκραντ.

Ενώ οι Ρώσοι συσπειρώνονται γύρω από τον Πούτιν, οι δυτικοί υποστηρικτές της Ουκρανίας μοιάζει να χάνουν την αποφασιστικότητά τους. Πρόσφατα, οι ηγέτες της ΕΕ απέτυχαν να προωθήσουν ένα πακέτο οικονομικής βοήθειας ύψους 50 δισεκατομμυρίων ευρώ για την Ουκρανία, αν και συμφώνησαν να ξεκινήσουν ενταξιακές διαπραγματεύσεις με τη χώρα. Η αποτυχία αυτή ήρθε καθώς το αμερικανικό Κογκρέσο παραιτήθηκε από την έγκριση ενός νέου πακέτου στρατιωτικής βοήθειας για την Ουκρανία εντός του 2023.

Υπάρχουν τρία πιθανά σενάρια. Πρώτον, η Δύση θα ανανεώσει τη στήριξή της στην Ουκρανία. Ομως τα πολιτικά εμπόδια – η αντίθεση των Ρεπουμπλικανών στις ΗΠΑ και το βέτο της Ουγγαρίας (τώρα και της Σλοβακίας) στην ΕΕ – είναι μεγάλα. Ακόμη και αν ξεπεραστούν, η Ουκρανία θα δυσκολευτεί να στρατολογήσει αρκετούς νέους στρατιώτες.

Στο δεύτερο σενάριο, το ΝΑΤΟ τοποθετεί «μπότες στο έδαφος» στην Ουκρανία. Αν και ο Πούτιν δεν είχε ποτέ πρόθεση να εισβάλει σε χώρα μέλος του ΝΑΤΟ, το αφήγημα ότι μια ρωσική νίκη στην Ουκρανία θα οδηγούσε σε περισσότερες ρωσικές εισβολές θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για να δικαιολογήσει τη δέσμευση δυτικών στρατευμάτων. Ο κίνδυνος είναι ότι να ενισχυθεί το φαινόμενο του Στάλινγκραντ, να ξεσηκωθούν οι Ρώσοι για να υπερασπιστούν τη μητέρα πατρίδα και να κατακλύσει η αστάθεια την Ευρώπη.

Στο τρίτο σενάριο, η Δύση βρίσκει τρόπους επικοινωνίας με το Κρεμλίνο. Η Ρωσία απέχει πολύ από το να είναι άτρωτη, όμως δεν βρίσκεται στα πρόθυρα της κατάρρευσης και ο Πούτιν έχει πιθανότατα αρκετά χρόνια μπροστά του ως πρόεδρος. Ακόμη και αν απομακρυνθεί από την εξουσία, η βαθιά δυσπιστία των Ρώσων απέναντι στη Δύση θα εξακολουθήσει να υφίσταται. Με αυτά τα δεδομένα –και τη σκληρή πραγματικότητα ότι η Ουκρανία είναι απίθανο να ανακτήσει όλα τα εδάφη της– η Δύση θα πρέπει να επικεντρωθεί στην ενίσχυση της άμυνας της Ουκρανίας, προετοιμαζόμενη παράλληλα ώστε να αδράξει κάθε ευκαιρία για ρεαλιστικές συνομιλίες με το Κρεμλίνο.

Η Νίνα Χρούστσεβα, δισεγγονή του σοβιετικού ηγέτη Νικίτα Χρουστσόφ, είναι καθηγήτρια Διεθνών Υποθέσεων στη New School της Νέας Υόρκης.