Η ΕΕ θα χάσει τους περισσότερους πράσινους στόχους της για το 2030

Ενα από τα πράγματα που συμφώνησαν χθες οι αρμόδιοι ευρωπαίοι υπουργοί στο τελευταίο Συμβούλιο Ενέργειας της χρονιάς ήταν να παρατείνουν κατά 12 μήνες τον έκτακτο κανονισμό του Συμβουλίου που θεσπίζει πλαίσιο για την επιτάχυνση της ανάπτυξης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, με στόχο και την περαιτέρω προώθηση των κλιματικών στόχων της ΕΕ. Τόσο ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος όσο και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι ωστόσο ξεκάθαροι: η ΕΕ είναι «πιθανόν» ή «πολύ πιθανόν» να χάσει τους περισσότερους πράσινους στόχους της για το 2030.

Για να φτάσει, όπως ευελπιστεί, σε μηδενικές καθαρές εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου το 2050, η ΕΕ έχει συμφωνήσει να μειώσει μέχρι το 2030 κατά 55% τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990. Η Κομισιόν έχει διορία μέχρι την άνοιξη προκειμένου να προτείνει έναν νέο, ενδιάμεσο στόχο για το 2040, που θα πρέπει κανονικά να είναι πολύ φιλόδοξος: η Ευρωπαϊκή Επιστημονική Συμβουλευτική Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή δήλωσε τον Ιούνιο ότι το μπλοκ θα πρέπει να προσπαθήσει να μειώσει έως το 2040 τις εκπομπές κατά 90%-95%.

Θα είναι όμως πολύ δύσκολο να συμφωνηθούν περισσότερο φιλόδοξοι στόχοι τη στιγμή που τα κράτη – μέλη βρίσκονται πολύ πίσω όσον αφορά τους στόχους για το 2030 – τόσο λόγω των δισεκατομμυρίων ευρώ που προορίζονταν για την Πράσινη Συμφωνία και ανακατευθύνονται τώρα, λόγω του πολέμου στην Ουκρανία και των φόβων για την οικονομία, στην άμυνα, τη μετανάστευση και την ενεργειακή διαφοροποίηση, όσο και εξαιτίας των λαϊκών αντιδράσεων σε αρκετές χώρες κατά των πράσινων πολιτικών.

Αβεβαιότητες και α-πιθανότητες

Σύμφωνα με την έκθεση που έδωσε στη δημοσιότητα ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος (ΕΟΠ), είναι «πολύ απίθανο» να καταφέρει η ΕΕ να μειώσει έως το 2030 την κατανάλωση ενέργειας στο ποσοστό στο οποίο έχει δεσμευτεί, κατά 992,5 εκατομμύρια τόνους ισοδύναμου πετρελαίου. Είναι επίσης «μάλλον απίθανο» να καταφέρει να βασίζεται σε ποσοστό 42,5% στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας για τη συνολική της κατανάλωση. Επίσης «πολύ απίθανο», θεωρεί ο ΕΟΠ, το να καλλιεργείται μέχρι το 2030 το 25% των γεωργικών εκτάσεων στην ΕΕ με βάση τα κριτήρια της βιολογικής καλλιέργειας – όπως και το να λάβουν τέλος οι επιδοτήσεις στα ορυκτά καύσιμα. Αντιθέτως, ο ΕΟΠ θεωρεί «πιθανό αλλά αβέβαιο» το να επιτύχει η ΕΕ τον στόχο της μείωσης κατά 55%, έως το 2030, των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.

Η Κομισιόν, από την πλευρά της, εμφανίστηκε πιο απαισιόδοξη: με βάση την αξιολόγηση των εθνικών σχεδίων για το κλίμα, υπολόγισε πως η ΕΕ θα καταφέρει να μειώσει έως το 2030 τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου κατά 51%, όχι 55%.

Ολα τα ευρωπαϊκά κράτη έχουν αρχίσει να μειώνουν τη χρήση ορυκτών καυσίμων, επεσήμανε, κάποια όμως κινούνται υπερβολικά αργά και πολλά υπονομεύουν αυτή την «απομάκρυνση» (για να θυμηθούμε τη συμφωνία που επιτεύχθηκε κατά την πρόσφατη COP28 στο Ντουμπάι) εξακολουθώντας να επιδοτούν τα ορυκτά καύσιμα.

Οσο για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, παρά την «επιτάχυνση» που συμφωνείται και ξανασυμφωνείται, με βάση τα υπάρχοντα σχέδια, το 2030 η ΕΕ θα μπορεί να βασίζεται, σύμφωνα με την Κομισιόν, σε αυτές σε ποσοστό 39,3% για τη συνολική της κατανάλωση: μια σημαντική αύξηση σε σύγκριση με το 22,5% της περασμένης χρονιάς, που υπολείπεται όμως ξεκάθαρα του στόχου του 42,5%.