Από κολέγια… πανεπιστήμια

Ανατροπή στη σύνταξη του νέου νόμου για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια φέρνουν οι τελευταίες ημέρες, με τις γενικές αρχές της νέας νομοθετικής πρωτοβουλίας της κυβέρνησης να παρουσιάζονται την Παρασκευή στην 104η Σύνοδο Πρυτάνεων ΑΕΙ και τις λεπτομέρειές τους στο Υπουργικό Συμβούλιο της ερχόμενης εβδομάδας.

Ετσι οι πληροφορίες αναφέρουν ότι η αρχική νομική προσέγγιση περί ίδρυσης μόνο παραρτημάτων ιδιωτικών ΑΕΙ άλλων ανώτατων ιδρυμάτων του εξωτερικού στη χώρα μας έχει πλέον υποχωρήσει.

Η νέα «ευέλικτη» ανάγνωση του άρθρου 16 του Συντάγματος που απαγόρευε την ίδρυση ανώτατων ιδρυμάτων στη χώρα μας από ιδιώτες φαίνεται να καταλήγει στο συμπέρασμα ότι στην πολλαπλότητα των σύγχρονων νομικών τάξεων δεν υφίσταται πραγματικός νομικός περιορισμός, αλλά υπερισχύει το ευρωπαϊκό δίκαιο της ελευθερίας εγκατάστασης επιχειρήσεων και διακίνησης αγαθών μεταξύ των κρατών-μελών της ΕΕ. Τι σημαίνει αυτό; Οτι σύντομα θα μπορούν να ιδρύουν ιδιωτικά πανεπιστήμια και επιχειρήσεις με έδρα την Ελλάδα, που δεν θα είναι υποχρεωτικά παραρτήματα ξένων ΑΕΙ (με την έννοια του στενού ελέγχου απο αυτά), αλλά θα έχουν έδρα, διαχείριση και μεθόδους αξιολόγησης στη χώρα μας.

Οι επιχειρήσεις αυτές θα πρέπει να έχουν βέβαια υποχρεωτικά μια συνεργασία με ξένα πανεπιστήμια, χωρίς να είναι ξεκάθαρη ακόμη η μορφή αυτής της συνεργασίας, η οποία και μπορεί να είναι πολύ πιο «ελαστική». Η δυνατότητα αυτή, όπως είναι φυσικό, μπορεί να καλύψει πολλά ιδιωτικά κολέγια που ήδη λειτουργούν στη Ελλάδα και αποτελούν επιχειρήσεις συνεργαζόμενες με ξένα πανεπιστήμια, ενώ από καιρό αναμένουν να «ενηλικιωθούν» σε… πανεπιστήμια.

Αυτό θα γίνεται με την προϋπόθεση ότι οι εκπαιδευτικές αυτές επιχειρήσεις θα ανταποκρίνονται στα κριτήρια που θα θέσει η Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ) και τα οποία θα είναι κυρίως κτιριολογικού περιεχομένου (εγκαταστάσεις, κάμπους), προσόντων των καθηγητών τους (θα πρέπει να έχουν διδακτορικούς τίτλους) και μιας βασικής αντιστοίχισης των προγραμμάτων σπουδών με τα δημόσια πανεπιστήμια της χώρας.

Στα παραπάνω αναφέρθηκε χθες και ο ίδιος ο υπουργός Παιδείας Κυριάκος Πιερρακάκης μιλώντας στο μεγάλο συνέδριο του «Οικονομικού Ταχυδρόμου» για την ελληνική επιχειρηματικότητα. Στην ερώτηση εάν τα κολέγια που λειτουργούν στη χώρα μας θα μπορέσουν να μετεξελιχθούν σε πανεπιστήμια ιδιωτικού δικαίου μη κερδοσκοπικά, ο υπουργός Παιδείας περιορίστηκε στο να παραπέμψει για απαντήσεις στο σχετικό νομοσχέδιο και ανέφερε: «Μας ενδιαφέρει η ουσία: το παρεχόμενο εκπαιδευτικό πρόγραμμα, οι δικλίδες ποιότητας που θα είναι αυστηρότατες».

Οι διατάξεις του νέου νόμου

Ο νέος νόμος για τα ιδιωτικά ΑΕΙ θα στηριχθεί σε μεγάλο βαθμό στη γνωμοδότηση του Ευάγγελου Βενιζέλου και του Βασίλειου Σκουρή, πρώην πρόεδρου του Δικαστηρίου της ΕΕ. Μέρος της γνωμοδότησης αυτής (που δημοσιεύθηκε στα «ΝΕΑ» του Σαββάτου, 9 Δεκεμβρίου) αναφέρει ότι: «Το άρθρο 16 παρ. 5 και 8 Σ., όπως ερμηνεύεται σε αρμονία προς το Δίκαιο της ΕΕ, δεν αντιτίθεται στην ίδρυση από ελληνικό νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου (εμπορικού ή μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα με στοιχεία διασυνοριακότητας που το εντάσσουν στο πεδίο της έννομης τάξης της ΕΕ) μη κρατικού / ιδιωτικού πανεπιστημίου. Η δε συμμόρφωση με την εθνική νομοθεσία για την άσκηση εποπτείας στη δραστηριότητά του μπορεί να διασφαλιστεί από εθνική εποπτική Αρχή αρμόδια να ελέγχει την τήρηση νομοθετικά προβλεπόμενων προδιαγραφών ακαδημαϊκής ποιότητας, οι οποίες πάντως θα σέβονται το Δίκαιο της ΕΕ, όπως αυτό έχει ερμηνευθεί από τη νομολογία του ΔΕΕ».