Αλίμονο {CR}στους νέους{CR}

Τα αποτελέσματα του διαγωνισμού της PISA δεν εξέπληξαν κανέναν, γι’ αυτό άλλωστε και οι περισσότεροι τα προσπέρασαν. Σιγά μην περιμέναμε τον διεθνή διαγωνισμό για να μάθουμε ότι οι μαθητές αδυνατούν να κατανοήσουν κείμενο κι ότι είναι σκράπες στα Μαθηματικά και τη Φυσική – από τους χειρότερους στην Ευρώπη και τραγικά αδύναμοι ιδίως σε σύγκριση με μαθητές σε προοδευμένες χώρες της Ασίας, της Σιγκαπούρης, της Ιαπωνίας, της Νότιας Κορέας, του Χονγκ Κονγκ.

Ολοι ξέρουμε το χάλι της εκπαίδευσής μας, και όλοι κάνουμε ότι είμαστε σπουδαίοι και ανταγωνιστικοί. Ο λόγος είναι προφανής. Εδώ και μερικές γενιές, το χάλι αυτό διαιωνίζεται και αναπαράγεται, αλλά σημασία έχει να τη βολεύουμε – και εκ του αποτελέσματος, η κοινωνία την ψιλοβολεύει σε καθεστώς ήσσονος προσπάθειας, οπότε ποιος νοιάζεται;

Ποιοι να νοιαστούν; Πρακτικά, όλοι. Το πολιτικό σύστημα, που δεν άγγιξε την ουσία του προβλήματος, το είδος της γνώσης που παρέχεται και την ίδια τη λειτουργία των σχολείων, προσπάθησε για πολλοστή φορά να δημιουργήσει αξιόπιστους μηχανισμούς αξιολόγησης των εκπαιδευτικών – αλλά απέτυχε. Οι εκπαιδευτικοί, όλων των ιδεολογιών, δεν θέλουν καμία αλλαγή: μόνο επιπλέον θέσεις εργασίας και αυξήσεις ζητούν, αδιαφορώντας πού θα βρεθούν τα επιπλέον λεφτά αν η οικονομία, που συνδέεται με την εκπαίδευση, δεν είναι ανταγωνιστική – πότε ήταν; Υπάρχει πάντα και η μπίζνα των ιδιαίτερων, με απολύτως μαύρα έσοδα. Οι μαθητές ζουν σε περιβάλλοντα που τους μαθαίνουν είτε την αδιαφορία για τη γνώση, αφεαυτής ή σε συνδυασμό με το μέλλον τους, είτε τους εθίζουν στον κομφορμισμό των τυπικών προσόντων που αποκτιούνται διά της απομνημονεύσεως, που αποκοιμίζει όποια κριτική ικανότητα θα μπορούσαν να αποκτήσουν. Κι οι γονείς απλώς προστατεύουν τα βλαστάρια τους, παραδίδοντάς τα έρμαια σε μια λούμπεν, εκχυδαϊσμένη και βίαιη πραγματικότητα – την οποία κι οι ίδιοι συχνά υπερασπίζουν με τα ίδια μέσα. Τι ελπίδα να υπάρξει σε αυτό το χάλι;

Το βασικό συστατικό αυτής της αντίληψης για τα πράγματα είναι η μάζα, ο πολτός. Ολο το σύστημα ευνοεί την πολτοποιημένη ομοιομορφία. Η ιδιαιτερότητα σε αυτή είναι εξοβελισμένη: ο ξεχωριστός μαθητής, ο ξεχωριστός δάσκαλος, ο ξεχωριστός γονιός, ο ξεχωριστός πολιτικός είναι εχθροί. Ολοι πρέπει να είναι συστατικά αυτού του άμορφου πολτού της μετριότητας. Γι’ αυτό είναι μισητά τα σχολεία που προσπαθούν να ξεχωρίσουν (τα πρότυπα και τα πειραματικά, αλλά και ορισμένα ιδιωτικά ή τα επίσημα σχολεία ξένων κρατών στην Ελλάδα), γι’ αυτό βρίσκονται στο στόχαστρο εκπαιδευτικά ιδρύματα που επιδιώκουν να αλλάξουν τους κανόνες (π.χ. τα ιδιωτικά πανεπιστήμια).

Θα ξεφύγει ποτέ η εκπαίδευση από την ισοπέδωση; Δεν ξέρω. Προσωπικά, περιμένω να δω τα δείγματα γραφής του υπουργού Παιδείας, Κυριάκου Πιερρακάκη. Των κομμάτων τα έχω δει. Του συνδικαλισμού, επίσης. Ωσπου να γίνει οτιδήποτε, αν γίνει, δεν υπάρχει παρά η προσωπική εξαίρεση των δασκάλων, των μαθητών, των γονέων. Το πάθος για τη γνώση και η διάκριση. Αλίμονο στους νέους, αν δεν ξεχωρίσουν δεν θα ξεφύγουν από τον πολτό.