Ολλανδία: «Η ΕΕ αντιμετωπίζει εξωτερικό και εσωτερικό κίνδυνο»

Ως μία «περίπλοκη και συναρπαστική διαδικασία» περιγράφονται στον ιστότοπο του ολλανδικού κοινοβουλίου οι διαπραγματεύσεις για τον σχηματισμό κυβέρνησης στη χώρα. «Περίπλοκη» σίγουρα είναι: την προηγούμενη φορά χρειάστηκαν 299 ημέρες. «Συναρπαστική», όμως, μάλλον δεν θα είναι αυτή τη φορά για το περίπου 75% των Ολλανδών που δεν ψήφισε τον θριαμβευτή των εκλογών, τον ακροδεξιό Γκέερτ Βίλντερς – ούτε για τις Βρυξέλλες που παρακολουθούν με αγωνία. Σχεδόν 20 χρόνια αφότου πρωτοδήλωσε πως ήθελε να γίνει πρωθυπουργός της Ολλανδίας, ο «ολλανδός Ντόναλντ Τραμπ», που ξεχωρίζει τόσο για την κόμη του όσο και για την πύρινη ρητορική του κατά του Ισλάμ, της μετανάστευσης και της ΕΕ, βρίσκεται πιο κοντά στον στόχο του από ποτέ. Δεν είναι σαφές, βέβαια, αν θα εξασφαλίσει αρκετή στήριξη ώστε να συγκροτήσει κυβέρνηση συνασπισμού. Ούτε, όμως, αν τα άλλα κόμματα μπορούν να αποκλείσουν το Κόμμα Ελευθερίας (PVV) του, όπως έκαναν όταν αυτό ερχόταν δεύτερο ή τρίτο στις εκλογές.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα, σε κάθε περίπτωση, είναι πως οι ευρωεκλογές του Ιουνίου θα κριθούν κατά πάσα πιθανότητα από τα ίδια ζητήματα που έκριναν και τις ολλανδικές εκλογές: μετανάστευση, κόστος ζωής, κλιματική αλλαγή. Και είναι ορατός ο κίνδυνος να θελήσουν και οι ευρωπαίοι ψηφοφόροι να «δείξουν το μεσαίο τους δάχτυλο στο κατεστημένο», όπως έκαναν την Τετάρτη οι Ολλανδοί, σύμφωνα με τον Ρενέ Κούπερους, ερευνητή στο Clingendael Institute. Η ΕΕ αντιμετωπίζει «εξωτερικό και εσωτερικό κίνδυνο», προειδοποίησε ο γάλλος σοσιαλιστής ευρωβουλευτής Ραφαέλ Γκλουκσμάν, αναφερόμενος στις διαδοχικές επιτυχίες της Ακροδεξιάς καθώς και στον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία. Οι κεντρώες ευρωομάδες, προειδοποίησε από την πλευρά του ο Στεφάν Σεζουρνέ, ο επικεφαλής των Ευρωπαίων Φιλελευθέρων, αναφερόμενος στο κεντροδεξιό ΕΛΚ, τους Σοσιαλιστές, τους Πράσινους και το Renew Europe, κινδυνεύουν να χάσουν στις ευρωεκλογές την «απόλυτη φιλευρωπαϊκή πλειοψηφία». Μάλλον δεν είναι τυχαίο που οι περισσότερες προειδοποιήσεις έρχονται από τη Γαλλία, τη χώρα όπου η ακροδεξιά Μαρίν Λεπέν θα διεκδικήσει το 2027 με περισσότερες αξιώσεις από ποτέ την προεδρία.

Στις εκλογές της Ολλανδίας, το PVV εξασφάλισε 37 έδρες έναντι 25 εδρών της Συμμαχίας Εργατικών και Πρασίνων του πρώην αντιπροέδρου της Κομισιόν Φρανς Τίμερμανς, 24 εδρών του Λαϊκού Κόμματος για την Ελευθερία και τη Δημοκρατία (VVD) τού επί 13ετία πρωθυπουργού Μαρκ Ρούτε, και 20 εδρών του νεοεμφανιζόμενου Νέου Κοινωνικού Συμβολαίου (NSC) του Πίτερ Ομτσινγκ. Οι διαπραγματεύσεις για τον σχηματισμό κυβέρνησης ξεκίνησαν χθες με τον διορισμό ενός «εξερευνητή», ο οποίος θα ακούσει τώρα από κάθε κόμμα τα ενδεχόμενα που βλέπει και προτιμάει. Ο Τίμερμανς έχει αποκλείσει κάθε συνεργασία με τον Βίλντερς. Η διάδοχος του Ρούτε στην ηγεσία του VVD, η τουρκικής και κουρδικής καταγωγής Ντιλάν Γεσιλγκιόζ – Ζεγκέριους, είχε ανοίξει την πόρτα προεκλογικά, τότε που ήλπιζε ακόμα να γίνει η ίδια πρωθυπουργός, σε μια πιθανή συμμαχία μαζί του, βοηθώντας έτσι σημαντικά στην αποδαιμονοποίησή του χθες όμως το κόμμα της απέκλεισε αυτό το σενάριο. Ο Πίτερ Ομτσινγκ, πάλι, απέκλειε προεκλογικά αυτό το ενδεχόμενο, τώρα όμως δηλώνει «διαθέσιμοι να κυβερνήσουμε».

Μία συμμαχία PVV – VVD – NSC θα ήλεγχε 81 από τις 150 έδρες του κοινοβουλίου, απόλυτη πλειοψηφία, πιθανόν μάλιστα να ανέβαινε στις 88 έδρες χάρη στη στήριξη του Κινήματος Αγροτών – Πολιτών. «Φαντάζει δύσκολο», σχολίασε το Politico, «αλλά έχουν συμβεί και πιο τρελά πράγματα. Ο πρόεδρος Τραμπ σάς λέει κάτι;».

Ο Βίλντερς θα αναγκαζόταν πιθανότατα να εγκαταλείψει κάποιες από τις πιο ακραίες ιδέες του, όπως η έξοδος της Ολλανδίας από την ΕΕ ή η απαγόρευση του Κορανίου, στο Μεταναστευτικό ωστόσο έχει ξεκαθαρίσει ότι θα είναι άτεγκτος, και τόσο η πράσινη μετάβαση όσο και η στήριξη της ΕΕ στο Κίεβο θα υπονομεύονταν σημαντικά.

Υπάρχει βέβαια και η εναλλακτική. Μία κεντρώα κυβέρνηση συνασπισμού, υπό τον Τίμερμανς, με τη συμμετοχή της Συμμαχίας Εργατικών και Πρασίνων του, του VVD, του NSC και του φιλελεύθερου D66: θα ήλεγχε 78 έδρες, μία οριακή πλειοψηφία, η οποία θα ήταν εύθραυστη και πιθανόν να κατέρρεε σύντομα. Μπορεί όμως πάντα κανείς να ελπίζει.