Ηχο{CR}Δύναμα

Ευγένιος Ορμαντι, Ορχήστρα της Φιλαδέλφειας: Οι στερεοφωνικές ηχογραφήσεις στην COLUMBIA, 1958-1963, SONY 88 CD

Ο Ευγένιος Ορμαντι υπήρξε ίσως ο πιο ηχογραφημένος μαέστρος στην ιστορία της δισκογραφίας – και πάντως, με βεβαιότητα, ο περισσότερο από κάθε άλλον στην αμερικανική πλευρά του Ατλαντικού Ωκεανού. Και, όπως πάντοτε συμβαίνει, υπήρχε λόγος γι’ αυτό. Και εν προκειμένω, ο λόγος ήταν σοβαρός και έφερε την «κωδική» ονομασία «Ηχος της Φιλαδέλφειας»: ένας μοναδικός ήχος, διακριτός από εκείνον κάθε άλλης κορυφαίας ορχήστρας στον κόσμο, για τον οποίο ο Ορμαντι χαιρόταν να παραφράζει τον Λουδοβίκο: «Ο ήχος της Φιλαδέλφειας είμαι εγώ!». Και να εξηγεί ότι θα ήταν αδύνατον να τον επετύγχανε εάν δεν ήταν ο ίδιος βιολονίστας.

Το αμερικανικό και το διεθνές κοινό λάτρεψαν τον καθαρό, τέλειο, ευέλικτο, ασταμάτητο από οποιαδήποτε τεχνική δυσκολία αυτό ήχο, ικανό να βγάλει πέρα με εντυπωσιακό τρόπο κάθε μουσική γραφή: από τους συναισθηματικούς, ενίοτε καθ’ υπερβολή, Ρώσους που άρεσαν στον Ορμαντι και… ακόμα περισσότερο στη δισκογραφική βιομηχανία καθώς ήταν πολύ αγαπητοί στο «πλατύ» κοινό, τον Τσαϊκόφσκι και τον Ραχμάνινοφ, μέχρι τον Ρέγκερ, που το Κοντσέρτο του για πιάνο, ηχογραφημένο εδώ με τον ισόβιο συνεργάτη του Ορμαντι, τον Ρούντολφ Σέρκιν, βρίσκεται από πολλές απόψεις στον αντίποδα: μία μουσική πάρα πολύ απαιτητική σε εγκεφαλική επένδυση και αβάσταχτα δυσπρόσιτη για όποιον δεν είναι έτοιμος να… ματώσει για χάρη της, κάτι που όμως ασφαλώς και το αξίζει.

Αυτή είναι η τρίτη κατά σειρά έκδοση της SONY με ηχογραφήσεις του Ευγένιου Ορμαντι, που είναι τόσες στο σύνολό τους, ώστε αν η εταιρεία τις εξέδιδε μαζεμένες, θα ήταν μία τεράστια έκδοση και μία εξίσου μεγάλη εμπορική αποτυχία, καθώς το κόστος της θα ήταν εντελώς απαγορευτικό. Είχε προηγηθεί η συναρπαστική αντίστοιχη έκδοση με τις μονοφωνικές ηχογραφήσεις του στη Φιλαδέλφεια (120 CD), καθώς και εκείνη με τις ακόμα παλιότερες στη Μινεάπολη (11 CD). Και οι δύο απέσπασαν παγκοσμίως θριαμβικές κριτικές. Και ως εκ τούτου, είναι φυσικό να αναμένονται άλλες δύο: η επόμενη με τις υπόλοιπες στερεοφωνικές της παλιάς CBS στη Φιλαδέλφεια (1964-1968) και έπειτα μία ακόμα με εκείνες, τις μεταγενέστερες, στην RCA, και πάλι με την ορχήστρα του, που ήταν επικεφαλής της σχεδόν επί μισό αιώνα! Και αυτά, χωρίς να υπολογίσει κανείς και τις, λίγες έστω, τελευταίες του ηχογραφήσεις στην τότε ΕΜΙ ή στην DELOS κ.ο.κ.

Ο Ορμαντι και η Φιλαδέλφεια είχαν αποκλειστικό δισκογραφικό συμβόλαιο με την τότε COLUMBIA / CBS από το 1944 έως το 1968 και έπειτα με την RCA που σήμερα επίσης ανήκει στη SONY. Και το γεγονός αυτό σημαίνει, μεταξύ άλλων, ότι οι ηχογραφήσεις τους περίπου… τριπλασιάστηκαν μόνο και μόνο από τις τεχνολογικές εξελίξεις: ξεκίνησαν από τους δίσκους 78 στροφών για να ξαναρχίσουν με την είσοδο του δίσκου βινυλίου των 33 στροφών πρώτα και, έπειτα, ακόμα μία φορά, με την επανάσταση της στερεοφωνίας. Και οι πωλήσεις τους, αντί να πέφτουν, ανέβαιναν. Σε αυτά τα πλαίσια, είναι λογικό ότι πολλές ηχογραφήσεις τους, ιδίως μονοφωνικές, είχαν μείνει για δεκαετίες εκτός μεταφοράς σε CD μέχρι την πρόσφατη προαναφερθείσα έκδοση. Τα πολύ καλά νέα είναι ότι τώρα εμφανίζονται για πρώτη φορά σε αυτή τη μορφή και κάποιες ακόμα από τα στερεοφωνικά χρόνια, που είχαν επίσης ξεχαστεί: κυριότερες όλων, η Λειτουργία του Μπαχ και το Ρέκβιεμ του Μπραμς, αλλά όχι μόνον. Η Τέταρτη Συμφωνία του Σοστακόβιτς, κάποιες συμφωνίες του Χάιντν και ορισμένα ορχηστρικά έργα του Γκλίνκα, του Βάγκνερ ή του Καζέλα εμφανίζονται εδώ για πρώτη φορά, δίπλα σε εξαιρετικά, ή λιγότερο, διάσημες μα πάντοτε πάρα πολύ ενδιαφέρουσες αναγνώσεις του Ορμαντι, εδώ με τον καλύτερο ήχο που αποδόθηκαν ποτέ στο κοινό, το οποίο του επεφύλασσε πάντοτε θερμότατα αισθήματα, κάτι που όμως δεν μοιράστηκε κάθε φορά εξίσου απλόχερα η αμερικανική κριτική. Ε, και λοιπόν;