Πέτυχε πράγματα πολύ δύσκολα για έλληνες ηθοποιούς

Στα νιάτα του ξεπερνούσε σε ομορφιά τον Αλέν Ντελόν γιατί για όσους δεν το θυμούνται, ο ξένος Τύπος δεν αποθέωνε μόνο το ταλέντο του αλλά και την εντυπωσιακή, εξωτερική του εμφάνιση. Ο Σπύρος Φωκάς κατέκτησε το Χόλιγουντ και μάγεψε το κοινό όλου του κόσμου. Για έναν έλληνα ηθοποιό το να πρωταγωνιστήσει σε ξένες κινηματογραφικές παραγωγές, ευρωπαϊκές και αμερικανικές παίζοντας δίπλα σε διεθνούς φήμης καλλιτέχνες, ήταν κάτι σαν όνειρο διαρκείας, ιδιαίτερα την εποχή εκείνη, στα τέλη της δεκαετίας του 1950, όταν ο Σπύρος έκανε τα πρώτα βήματά του. Αλλά τα κατάφερε.

Πολύς κόσμος τον θυμάται από το «Διαμάντι του Νείλου» δίπλα στον Μάικλ Ντάγκλας, την Κάθλιν Τέρνερ και τον Ντάνι Ντε Βίτο, όπως και από τον «Ράμπο 3» με τον Σιλβέστερ Σταλόνε, όμως πολλά χρόνια πριν είχε προηγηθεί η συμμετοχή του και σε βασικό ρόλο στη σπουδαία ταινία του Λουκίνο Βισκόντι «Ο Ρόκο και τα αδέλφια του» με τον Αλέν Ντελόν, την Κατίνα Παξινού, την Κλάουντια Καρντινάλε και πολλούς άλλους μεγάλους ηθοποιούς. Ο Σπύρος έκανε καριέρα στην Ιταλία πριν πάει στην Αμερική και στην Ιταλία είχε παίξει επίσης στον «Θάνατο ενός φίλου» του Φράνκο Ρόσι, μία ταινία με διεθνή απήχηση. Πέτυχε πράγματα που πολύ δύσκολα και πολύ σπάνια έλληνες ηθοποιοί οι οποίοι έχουν κάνει αληθινή διεθνή καριέρα έχουν καταφέρει. Τονίζω τις λέξεις «αληθινή διεθνή καριέρα» διότι όπως πολύ καλά γνωρίζουμε υπάρχουν πολλοί που αυτοδιαφημίζονται λέγοντας ότι έχουν κάνει διεθνή καριέρα χωρίς αυτό να είναι αλήθεια.

Οχι ο Σπύρος. Αυτός έκανε στ’ αλήθεια καριέρα στο εξωτερικό, δούλεψε σε καλές ταινίες στην Αμερική και είχε μάλιστα την τιμή να παίξει μαζί με τη Λάιζα Μινέλι στην τελευταία ταινία του πατέρα της, πολύ καλού σκηνοθέτη Βινσέντε Μινέλι, την «Οταν η γυναίκα θέλει». Αλλά και σε πολλές άλλες ταινίες. Οταν πρωτοπήγε στην Ιταλία, στην πρώτη φάση της καριέρας του, είχε παίξει στην επική περιπέτεια «Μεσαλίνα» και αργότερα είχε υποδυθεί τον Ζορό στην ταινία «Ζορό ο μαύρος μασκοφόρος». Μιλάμε για ταινίες στις οποίες ήταν πρωταγωνιστής, όχι ένας ακόμα ηθοποιός στη διανομή τους.

Οταν πήγε στην Αμερική ο Σπύρος μπήκε για τα καλά μέσα στον εμπορικό κινηματογράφο αλλά δεν έμεινε καιρό εκεί. Δεν του άρεσε, δυστυχώς, η νοοτροπία ζωής στην Αμερική και γύρισε στην Ελλάδα. Γιατί του έλειπε η Ελλάδα, του έλειπε η πατρίδα του. Και είναι κρίμα που όταν γύρισε στην πατρίδα του δεν είχε την αντιμετώπιση που εδικαιούτο να έχει. Δεν του έκαναν προτάσεις όπως θα έπρεπε και μάλιστα πολύς κόσμος διέδιδε ότι έπαιρνε πολλά λεφτά άρα «δεν μπορούμε να έχουμε τον Φωκά». Ομως ο άνθρωπος ήταν πολύ συνεννοήσιμος, πολύ σεμνός, δεν ζήτησε ποτέ παράλογα λεφτά και ήταν πολύ καλός συνεργάτης. Ομως ναι, εδώ στην Ελλάδα, δέχθηκε μία περίεργη έχθρα από πολλούς. Δεν βρήκε καμία αναγνώριση από τους επαγγελματίες σκηνοθέτες και παραγωγούς. Ο Κώστας Καραγιάννης, με τον οποίο για ένα διάστημα έκανα παρέα, μου είχε πει ότι ο κομπλεξισμός είναι ένα πολύ έντονο ελληνικό φαινόμενο και μπορώ να πω ότι αυτό ένιωθα ότι ο Σπύρος εισέπραττε από πολλούς. Τον Σπύρο μού τον γνώρισε ο Κώστας Κακαβάς, φίλος μου τότε, με τον οποίο ετοιμάζαμε κάτι μαζί. Ο Κακαβάς ήταν παιδικός φίλος του Φωκά. Γίναμε φίλοι με τον Σπύρο, κάναμε παρέα, τρώγαμε μαζί στο «Αυτόφωρο», ένα στέκι κοντά στο σπίτι μου στη Λεωφόρο Αλεξάνδρας, κάναμε στ’ αλήθεια καθημερινή παρέα. Και έτσι ο Σπύρος έπαιξε σε τρεις δικές μου ταινίες φιλικά, το έκανε για να με βοηθήσει. Ο άνθρωπος πήρε συμβολικά χρήματα, το μόνο που ήθελε ήταν να βοηθήσει εμένα τον φίλο του. Αυτές οι ταινίες ήταν το «Σουβλίστε τους», η «Σαπουνόπετρα» και η «Σκιά του Λέμυ Κώσιον». Οποια ταινία και αν επρόκειτο να κάνω τότε, ο Σπύρος θα ερχόταν για να παίξει ρόλο γκεστ και να με στηρίξει με την παρουσία του. Με άλλα λόγια, αυτό που προσπαθώ να πω είναι ότι ο Σπύρος είχε πολύ καλή καρδιά, πολύ καλή ψυχή, πολύ καλές προθέσεις και ήταν κάθε άλλο παρά βεντέτα, ενώ εδικαιούτο να είναι βεντέτα. Γιατί ελάχιστοι Ελληνες έχουν καταφέρει να κάνουν την καριέρα που είχε κάνει εκείνος, όχι μόνο στο εξωτερικό αλλά και εδώ στην Ελλάδα, όταν έπαιξε στον «Εγωισμό» και στη «Στεφανία», επίσης πολύ καλές ταινίες του Γιάννη Δαλιανίδη. Καθώς επίσης στον «Φόβο» του Κώστα Μανουσάκη, στην «Ντάμα σπαθί» του Γιώργου Σκαλενάκη, στον «Δραπέτη» του Στέλιου Ζωγραφάκη, στο «Μπροστά στην αγχόνη» του Κώστα Ασημακόπουλου και αργότερα στη «Σόνια» του Τάκη Κανελλόπουλου.

Γι’ αυτό και κλείνοντας νομίζω ότι πρέπει επίσης να αναφερθεί ότι στην Ελλάδα ο Σπύρος ατύχησε για έναν ακόμα λόγο: λόγω της ευπιστίας, της καλοσύνης και της αθωότητάς του, έπεσε θύμα εκμετάλλευσης κοντινών ανθρώπων του, με αποτέλεσμα να χάσει κάθε τι που είχε αποκτήσει χάρη στα  δικαιώματα των ταινιών του αλλά όχι μόνο. Και αυτό υπήρξε μεγάλη ατυχία για έναν τόσο έντιμο και καλό άνθρωπο, ο οποίος βρέθηκε ξαφνικά άφραγκος παρά τη σημαντική περιουσία που είχε δημιουργήσει δουλεύοντας τόσα χρόνια και τόσο σκληρά στο εξωτερικό.

Ο Νίκος Ζερβός είναι σκηνοθέτης