Αντισημιτισμός: {LF}το «Ποτέ Ξανά» είναι τώρα

Μια συναγωγή πιάνει φωτιά. Ενα νεκροταφείο βεβηλώνεται. Σε κάποια μέχρι πρότινος ήσυχη συνοικία της πόλης, εβραίοι κάτοικοι βρίσκουν τις πόρτες των σπιτιών τους σημαδεμένες με το Αστρο του Δαβίδ, τις βιτρίνες των μαγαζιών τους κατεστραμμένες.

Οι εικόνες αυτές μοιάζουν βγαλμένες από τη Νύχτα των Κρυστάλλων, την εφιαλτική εκείνη νύχτα της 9ης Νοεμβρίου 1938, που σε Γερμανία και Αυστρία μαζικά πογκρόμ εις βάρος Εβραίων έγραψαν τον τραγικό πρόλογο του σκοτεινότερου κεφαλαίου της ευρωπαϊκής ιστορίας, του Ολοκαυτώματος.

Είναι όμως εικόνες από την Ευρώπη του 2023. Από το Βερολίνο μέχρι τη Βιέννη, από το Παρίσι και τη Μαδρίτη μέχρι τη Θεσσαλονίκη, τις τελευταίες εβδομάδες έχουν καταγραφεί δεκάδες αντισημιτικά περιστατικά: λεκτικές και σωματικές επιθέσεις εναντίων εβραίων συμπολιτών μας, βανδαλισμοί τόπων λατρείας και μνημείων, καταστροφές περιουσιών.

Ογδόντα πέντε χρόνια μετά, η Ευρώπη έχει γυρίσει σελίδα αλλά δεν έχει ξεχάσει. Η Ευρωπαϊκή Ενωση οικοδομήθηκε βήμα-βήμα πάνω στις στάχτες του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, με στόχο την ειρηνική συνύπαρξη και συνεργασία. Με βάση τις κοινές μας θεμελιώδεις αξίες της ισότητας, της δημοκρατίας και του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Με υπόσχεση το «Ποτέ Ξανά».

Ο συστημικός αντισημιτισμός έχει ηττηθεί. Αλλά τα γεγονότα των τελευταίων ημερών μάς θυμίζουν με τον πιο τραγικό τρόπο ότι παρά την πρόοδο που έχει σημειωθεί, ο αντισημιτισμός υποβόσκει. Στερεότυπα και προκαταλήψεις διαιωνίζονται τόσο στον αναλογικό, όσο και στον ψηφιακό κόσμο. Αυτός ο υφέρπων αντισημιτισμός μπορεί να είναι λιγότερο ορατός αλλά παραμένει επικίνδυνος. Και υπό συνθήκες πίεσης – όπως αυτές που διαμορφώνονται μετά τις πρόσφατες, τραγικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή – εκδηλώνεται με αγριότητα, απειλώντας όχι μόνο τις εβραϊκές κοινότητες, αλλά τη συνοχή των κοινωνιών μας συνολικά.

Οφείλουμε να καταδικάσουμε απερίφραστα την αντισημιτική βία. Χωρίς δικαιολογίες, χωρίς ελαφρυντικά. Η αμαύρωση της τοιχογραφίας για το Ολοκαύτωμα στη Θεσσαλονίκη πριν από λίγες μέρες προσβάλλει τη μνήμη των μαρτύρων, ξυπνά αβάσταχτες αναμνήσεις για τους – ελάχιστους πλέον – εναπομείναντες επιζώντες, και ένα αίσθημα απειλής για τους εβραίους συμπολίτες μας.

Ο ευρωπαϊκός τρόπος ζωής – τον οποίο έχω την τιμή να υπηρετώ ως αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής – τάσσεται αδιάλλακτα υπέρ της διαλλακτικότητας. Το μίσος, σε κάθε του μορφή, δεν έχει καμία θέση στην ενωμένη Ευρώπη.

Με κοινή δήλωση των 27 μελών της, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πήρε ξεκάθαρη θέση ενάντια στην πρόσφατη άνοδο των επεισοδίων αντισημιτισμού. Σε συνεργασία με τα κράτη – μέλη, δρομολογούμε απτά μέτρα και αξιοποιούμε νομικά, χρηματοδοτικά και κινητροδοτικά εργαλεία για την καταπολέμηση του αντισημιτισμού, αλλά και της ισλαμοφοβίας και όλων των διακρίσεων. Χρέος όλων μας, να εντείνουμε τις προσπάθειες για την ασφάλεια και ευμάρεια όλων των μελών της κοινωνίας ανεξαιρέτως.  

Προχωρούμε σε προσεκτικές μεν, γενναίες δε πολιτικές. Το ενωσιακό δίκαιο ποινικοποιεί τη δημόσια υποκίνηση μίσους και βίας και θέτει ένα κοινό πλαίσιο για την αντιμετώπιση της ρητορικής και των εγκλημάτων μίσους. Η αυστηρή εφαρμογή του είναι πιο κρίσιμη από ποτέ.

Νιώθω επίσης περήφανος για το γεγονός ότι, κατόπιν πρωτοβουλίας μου, η Ευρωπαϊκή Ενωση διαθέτει από το 2021 την πρώτη στην ιστορία της ολοκληρωμένη Στρατηγική για την Καταπολέμηση του Αντισημιτισμού και τη διαφύλαξη της εβραϊκής ζωής. Η Στρατηγική περιλαμβάνει εγκάρσια μέτρια – από την ενίσχυση της ασφάλειας, την εκπαίδευση και την έρευνα, μέχρι την καταπολέμηση του αντισημιτισμού στο ψηφιακό πεδίο, σε συνεργασία με τις διαδικτυακές πλατφόρμες.  

Για εμάς, το «Ποτέ Ξανά» δεν είναι ένα κενό σύνθημα. Το «Ποτέ Ξανά» είναι ένας φόρος τιμής στα θύματα του Ολοκαυτώματος, και μια δέσμευση προς τα παιδιά μας. Το «Ποτέ Ξανά» είναι ένας τρόπος να κρατήσουμε την ιστορική μνήμη ζωντανή, αλλά κι ένα κάλεσμα σε δράση κάθε φορά που ο αντισημιτισμός απειλεί ζωές, τις κοινωνίες και τις αξίες μας. Το «Ποτέ Ξανά» είναι τώρα.

Ο Μαργαρίτης Σχοινάς είναι αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Προώθηση του Ευρωπαϊκού Τρόπου Ζωής