Η διεθνοποίηση των ελληνικών ΑΕΙ

Η γνώση, η καινοτομία, οι νέες τεχνολογίες δεν γνώρισαν ποτέ σύνορα. Ειδικά στον χώρο των πανεπιστημίων. Διαχρονικά οι υπηρέτες τους, φοιτητές και ακαδημαϊκό προσωπικό, σε μια διαρκή αναζήτηση νέων εμπειριών και προόδου, μετακινούνταν και συνεργάζονταν με ιδρύματα του εξωτερικού. Αρα ο όρος διεθνοποίηση των πανεπιστημίων δεν είναι κάτι καινούργιο. Αποτελεί όμως ιδιαίτερα σήμερα, αδήριτη ανάγκη ανάπτυξής τους, ορθότερα δε επιβίωσής τους. Ο διεθνοποιημένος κόσμος της γνώσης, των ψηφιακών εφαρμογών, της τεχνητής νοημοσύνης, επιβάλλει ανταλλαγές φοιτητών, ακαδημαϊκού προσωπικού και ερευνητών, τεχνογνωσίας καθώς επίσης και μορφές συνεργασίας όπως η εκπόνηση κοινών προγραμμάτων σπουδών και η ίδρυση ξενόγλωσσων προγραμμάτων σπουδών.

Η πρώτη συστηματική προσπάθεια διεθνοποίησης των ελληνικών πανεπιστημίων τρεις και πλέον δεκαετίες πριν, συμπίπτει με τη συμμετοχή της χώρας μας στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα ανταλλαγών φοιτητών και κινητικότητας μελών ΔΕΠ, το πολύ γνωστό μας Erasmus. Σήμερα ως μετεξέλιξη του Erasmus θα μπορούσε να χαρακτηριστεί και η δημιουργία των «ευρωπαϊκών πανεπιστημίων», όπως για παράδειγμα το Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Πολιτών CIVIS, ένα σύνολο από οκτώ κορυφαία ευρωπαϊκά πανεπιστήμια, το ΕΚΠΑ είναι ένα από αυτά, που έχουν τη δυνατότητα να διοργανώνουν πέρα από ανταλλαγές φοιτητών και ακαδημαϊκού προσωπικού, κοινά ακαδημαϊκά προγράμματα. Τα τελευταία χρόνια πέρα από τις προσπάθειες για τη διεθνοποίηση των ίδιων των ελληνικών ΑΕΙ, η διεθνοποίηση των ελληνικών πανεπιστημίων αποτελεί, ορθά, και κεντρική πολιτική του υπουργείου Παιδείας.

Αλλά πώς σχεδιάζεται μία αποτελεσματική και επιτυχημένη στρατηγική διεθνοποίησης των ακαδημαϊκών ιδρυμάτων; Ποια είναι εκείνα τα δομικά στοιχεία που θα αποτελέσουν τη βάση για την υλοποίηση επιτυχημένων στρατηγικών και σχεδίων διεθνοποίησης και εξωστρέφειας και πώς μπορεί ένα ελληνικό πανεπιστήμιο να μετεξελιχθεί σε κόμβο έρευνας και καινοτομίας και να αποτελέσει πόλο έλξης νέων ερευνητών και επιστημόνων;

Η συνέπεια αποτελεί κυρίαρχο συστατικό μιας τέτοιας στρατηγικής. Συνέπεια σε επίπεδο σχεδιασμού, τήρησης των συμφωνιών, ακρίβειας στην υλοποίηση. Στην πρόσφατη 3^η προκήρυξη του ΕΛΙΔΕΚ για την ενίσχυση μελών ΔΕΠ και ερευνητών/τριών, η τελική ημερομηνία κατάθεσης των προτάσεων έχει αναβληθεί τρεις (!) φορές! (2/11, 5/12, 17/1). Μάλλον δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως άρτια πρακτική προσέλκυσης συνεργασιών και ανταλλαγών ειδικά για νέους ερευνητές με τους περιορισμένους ερευνητικούς πόρους. Εάν κάποιος επιθυμεί να χτίσει γέφυρες επικοινωνίας και ανταλλαγών με τα ξένα πανεπιστήμια, να δημιουργήσει ένα παγκόσμιο δίκτυο σχέσεων και συνεργασιών που θα λειτουργήσουν αναπτυξιακά και για τη χώρα και για τις τοπικές κοινωνίες, απαιτείται συνέπεια και σοβαρός σχεδιασμός.

Απώτερος στόχος και πρόκληση στη διεθνοποίηση των ελληνικών ΑΕΙ, θα πρέπει να αποτελέσει η ίδρυση παραρτημάτων των πανεπιστημίων μας στο εξωτερικό, με τη μεταφορά της σύγχρονης εικόνας της Ελλάδας στο εξωτερικό σε σύνδεση με την άριστη ελληνική Διασπορά, το ισχυρότερο ίσως εργαλείο εξωστρέφειας των ελληνικών πανεπιστημίων!

Η Εφη Μπάσδρα είναι καθηγήτρια της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών και διευθύνουσα σύμβουλος του Ευγενίδειου Θεραπευτηρίου