Γέφυρα από τη Σάρτζα στη Θεσσαλονίκη

Για την Αρχή Βιβλίου της Σάρτζα, η 42η Διεθνής Εκθεση που διοργανώνεται έως τις 12 Νοεμβρίου στην πρωτεύουσα του πιο δυτικότροπου από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, αποτελεί μία πολιτιστική εξτραβαγκάντσα. Κι αυτό το διαπιστώνει αμέσως ο επισκέπτης που περνάει την είσοδο του εκθεσιακού κέντρου της πόλης, όπου τα εντυπωσιακά υπερσύγχρονα περίπτερα αραβικού ρυθμού συνυπάρχουν δίπλα σε εκείνα των μικρών ανεξάρτητων εκδοτικών οίκων από όλο τον κόσμο, άνδρες με κολαριστικές λευκές κελεμπίες περιεργάζονται κάποια από τα 1,5 εκατομμύρια διαθέσιμα βιβλία γεμίζοντας τους διαδρόμους και γυναίκες με μαύρες αμπάγιες τα φορτώνουν για να τα αγοράσουν σε καρότσια του σουπερμάρκετ. Αλλά κυρίως η ετερόκλητη φύση της τρίτης μεγαλύτερης έκθεσης στον κόσμο και της μεγαλύτερης του αραβικού κόσμου, φαίνεται στο πρόγραμμά της όπου υπάρχει χώρος τόσο για μια ομιλία του βραβευμένου με Νομπέλ Λογοτεχνίας το 1986 Γουόλε Σογίνκα όσο για μια της σταρ του Μπόλιγουντ Καρίνα Καπούρ.

Η πιο σημαντική στιγμή ελληνικού ενδιαφέροντος ήταν αναμφίβολα το απόγευμα της Τετάρτης όπου σε σχετική εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε, ανακοινώθηκε ότι στην επετειακή 20η Εκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης η οποία θα πραγματοποιηθεί από τις 16 έως 19 Μαΐου, τιμώμενη θα είναι η Σάρτζα. Η ανακοίνωση ήταν προγραμματισμένη να γίνει στη Διεθνή Εκθεση Βιβλίου της Φρανκφούρτης τον Οκτώβριο, ωστόσο λόγο της αποχώρησης της Σάρτζα από τη διοργάνωση, ο σχεδιασμός διαφοροποιήθηκε. Το σύμφωνο συνεργασίας υπογράφηκε από τον πρόεδρο του Ελληνικού Ιδρύματος Πολιτισμού Νίκο Κούκη και τη γενική συντονίστρια της Διεθνούς Εκθεσης Βιβλίου της Σάρτζα Χούλα Αλ Μουτζαϊνί, επιβεβαιώνοντας επίσημα την κοινή τους πεποίθηση ότι πρόκειται για μια ευκαιρία να δημιουργηθούν νέες γέφυρες επικοινωνίας και πολιτιστικών ανταλλαγών μεταξύ του ελληνικού και αραβικού πολιτισμού που συνδέονται από την αρχαιότητα.

Η πρώτη προσέγγιση των δύο πλευρών έγινε τον Νοέμβριο του 2021, όταν η σεΐχα Μποντούρ Αλ Κουασίμι επισκέφτηκε την Εκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης με την ιδιότητα της προέδρου της Διεθνούς Ενωσης Εκδοτών, έπειτα από πρόσκληση του Ελληνικού Ιδρύματος Πολιτισμού και οι συζητήσεις συνεχίστηκαν στη Διεθνή Εκθεση Βιβλίου του Καΐρου το 2022 όπου η Ελλάδα ήταν τιμώμενη χώρα. Η ολοκλήρωση της συμφωνίας σηματοδοτεί την πρώτη παρουσία αραβικής χώρας ως τιμώμενη στην έκθεση της Θεσσαλονίκης όπου η Σάρτζα αναμένεται να δώσει δυναμικό παρών, μετά τις μεγάλες διεθνείς εκθέσεις Μπολόνια, Λονδίνου, Παρισιού, Γκουανταλαχάρα και Σεούλ.

Ξεπερνώντας τους φραγμούς που πολλές φορές μπορεί να βάζει η γλώσσα και η πολιτισμική εσωστρέφεια, η συνεργασία της Θεσσαλονίκης με τη Σάρτζα, σε μια κρίσιμη μάλιστα για τον αραβικό κόσμο περίοδο, θα συστήσει ουσιαστικά στο κοινό των δύο πόλεων τις πολιτιστικές τους δραστηριότητες. Σύμφωνα με πληροφορίες των «ΝΕΩΝ», μεταξύ των άλλων προγραμμάτων που σχεδιάζονται θα είναι παρουσιάσεις βιβλίων και ομιλίες συγγραφέων με ενδιαφέρον ελληνικό και αραβικό δίνοντας έμφαση στην ποίηση, τη λογοτεχνία αλλά και το παιδικό περιεχόμενο. Γι’ αυτό, άλλωστε, θα γίνουν επισκέψεις σε σχολεία μαζί με σχετικές δραστηριότητες εντός της έκθεσης. Ακόμα, θα ετοιμαστεί ένα ανθολόγιο ώστε να γνωρίσει το ελληνικό κοινό την αραβική λογοτεχνία και το αραβικό την ελληνική. Τέλος, αναμένεται να γίνει κι ένα αναλόγιο ποίησης στις δύο γλώσσες.

Στο ελληνικό περίπτερο

Την ίδια ώρα που υπογραφόταν η συνεργασία μεταξύ των δύο εκθέσεων, το ελληνικό περίπτερο που λειτουργούσε σε παρακείμενη αίθουσα, υποδεχόταν για ακόμα μία μέρα τους άραβες επισκέπτες. Για πρώτη φορά, η χώρα μας συμμετέχει στη διοργάνωση της Σάρτζα με εθνικό περίπτερο το οποίο στήθηκε από το υπουργείο Πολιτισμού.

Εκεί, 24 εκδότες, πολιτιστικοί οργανισμοί και φορείς προβάλλουν τις εκδόσεις τους, παρουσιάζοντας συνολικά 350 τίτλους βιβλίων στα ελληνικά αλλά και σε ξένες γλώσσες. Στα εγκαίνια του περιπτέρου, πραγματοποιήθηκε εκδήλωση με τη συμμετοχή των συγγραφέων Χρήστου Χρυσόπουλου, Μίνωα Ευσταθιάδη, της συγγραφέως και μεταφράστριας Πέρσας Κουμούτση και του μεταφραστή Χάλεντ Ραούφ.

Στις προθήκες του περιπτέρου βρίσκονται εκδόσεις του υπουργείου και εποπτευόμενων φορέων του, πολιτιστικών ιδρυμάτων και εκδοτικών οίκων. Οι επισκέπτες στέκονται περισσότερο στις μεταφράσεις ελληνικών βιβλίων στα αγγλικά και τα γαλλικά, όπως εκείνα που εκδόθηκαν με την υποστήριξη του προγράμματος GreekLit αλλά και ανεξάρτητες κυκλοφορίες. Οι περισσότεροι αναζητούν βιβλία για τη μυθολογία, τη φιλοσοφία και τη λογοτεχνία ενώ δεν λείπουν κι εκείνοι που στέκονται στις παιδικές εκδόσεις.