Η Μέση Ανατολή και το παιχνίδι του Ερντογάν

Ο μακρόσυρτος τουρκικός εκβιασμός για την ένταξη της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ έληξε την ώρα που πλην των άμεσα ενδιαφερομένων σχεδόν όλοι οι υπόλοιποι τον είχαν πια ξεχάσει: η Μέση Ανατολή μονοπωλεί πλέον τα πάντα. Ο Ερντογάν υπέγραψε. Οχι επειδή θέλησε ξαφνικά να σταματήσει τα ανατολίτικα παιδιαρίσματά του, αλλά ακριβώς για να μπορέσει να παραμείνει εντός πλαισίου όπου μπορεί να τα συνεχίζει. Γιατί την ίδια ώρα, η επιθετικότητά του εναντίον της Δύσης, ιδίως των ΗΠΑ και του Ισραήλ, εξακοντίστηκε. Εγκάλεσε τους Αμερικανούς για την παρουσία τους στην Ανατολική Μεσόγειο, αφού, όπως είπε, εκείνος «στέλνει ανθρωπιστική βοήθεια και η Αμερική αεροπλανοφόρα» και το Ισραήλ για… γενοκτονία, για να συμπληρώσει: «Η επέκταση των επιθέσεων στη Γάζα θα φέρει μόνο περισσότερο πόνο, θάνατο και δάκρυα. Είναι σαφές ότι η ασφάλεια δεν μπορεί να διασφαλιστεί με τη σφαγή παιδιών, γυναικών και αμάχων και με τον βομβαρδισμό νοσοκομείων, σχολείων, τζαμιών και εκκλησιών. Δεν μπορεί να υπάρξει ειρήνη μέσα από την καταπίεση». Ταυτόχρονα όμως, σύμφωνα με τον διεθνή ιστότοπο Al Monitor που ειδικεύεται σε ζητήματα της Μέσης Ανατολής, ο αρχηγός της Χαμάς, Χανίγια, βρισκόταν στην Τουρκία το βράδυ της επίθεσης και εκδιώχθηκε έπειτα από αμερικανική απαίτηση: κάτι που βέβαια δύσκολα ελέγχεται: αν ναι, η απαίτηση για σύλληψή του θα ήταν μακράν πιο λογική εξέλιξη. Αποτέλεσμα; Πλήρης τουρκική απαξία σε όλες τις πλευρές.

Αυτό το παιχνίδι του Ερντογάν μπορεί να γίνεται ανεκτό και να λειτουργεί σε ελεγχόμενες συνθήκες, αλλά σίγουρα πλέον δεν μπορεί, όταν αυτές φτάνουν στο επίπεδο «με το δάκτυλο στο κουμπί». Ουδείς πλέον διαθέτει τέτοια περιθώρια. Είναι χαρακτηριστικό ότι παρά τη διαρκή φασαρία που ο τούρκος πρόεδρος κάνει για να δείξει τη σημασία της Τουρκίας στο Μεσανατολικό και πέρα από αυτό, η χώρα του δεν φέρεται να απασχολεί κανέναν αυτή τη στιγμή, ούτε και να εμπλέκεται κατά κανέναν τρόπο στα κύρια σενάρια που επεξεργάζονται οι πιο έγκυρες διεθνείς στρατιωτικές ομάδες ανάλυσης κρίσεων. Η Τουρκία μιλάει περισσότερο από όλες τις άλλες χώρες μαζί και επιχειρεί διαρκώς να εμφανίζεται ως η πιο σημαντική χώρα και σε αυτές τις εξελίξεις, όμως είναι και πάλι ο σκύλος γαβγίζει αλλά δεν δαγκώνει. Και δεν δαγκώνει όχι επειδή δεν θέλει, αλλά επειδή δεν μπορεί. Και το γιατί δεν μπορεί είναι μετρήσιμο και απόλυτα ξεκάθαρο.

Η κατάσταση του στρατού της είναι εντελώς αποκαρδιωτική και ασφαλώς το γνωρίζουν όλοι. Ουδέποτε χρησιμοποιήθηκε εναντίον άλλου στρατού κράτους που λειτουργεί χωρίς να έχει ήδη πρώτα διαλυθεί εντελώς (Λιβύη, Ιράκ κ.ο.κ.). Η κατάσταση της αεροπορίας της ακόμα χειρότερη και η αποτελεσματικότητα του ναυτικού της μπορεί να προκαλέσει μεγάλες θλιβερές γι’ αυτήν εκπλήξεις, όπως συνέβη άλλωστε στο Αιγαίο το 2020. Τα αχανή σύνορά της έχουν τρύπες που εγκυμονούν αρκετούς και σοβαρούς κινδύνους σε περίπτωση πολέμου όπου κι αν αυτός ξεσπάσει και της απορροφήσει δυνάμεις. Ουδείς υπάρχει πλέον σύμμαχός της να τη στηρίξει σε περίπτωση πολέμου: έχει πολλάκις πάει με όλους και με τους… άλλους. Ειδικά ο μουσουλμανικός κόσμος, που τόσο καίγεται ο Ερντογάν να αναλάβει την ηγεσία του, τον περιφρονεί συστηματικά και επιδεικτικά. Η οικονομία της παραπαίει διαρκώς και μία αληθινή στρατιωτική εμπλοκή είναι ικανή να τη διαλύσει εντελώς. Το ίδιο θα μπορούσε να συμβεί και με το καθεστώς του Ερντογάν, που έχει επιβληθεί στην Τουρκία επί δύο δεκαετίες.

Πριν από λίγες ημέρες, ένας χάρτης που δημοσίευσε η κεμαλική εφημερίδα «Sozcu» και ο οποίος δείχνει το σύνολο των χωρών με τις οποίες συνορεύει η Τουρκία, αποτυπώνει με ενάργεια τη δυσμενή κατάσταση: πριν από τον Ερντογάν, ήταν τμήμα της Δύσης, το ανατολικό της σύνορο. Σήμερα, μοιάζει «κυκλωμένη» από τις βάσεις των ΗΠΑ κυριολεκτικά απ’ όλες τις πλευρές. Και, σύμφωνα με την εφημερίδα, «γνωρίζει τον κίνδυνο». Που, αν υπάρχει, η ίδια δημιούργησε.