Ενας έφηβος εξήντα ετών

Συστήνεται ως «το πρώτο λογοτεχνικό – πνευματικό περιοδικό στην αγγλική γλώσσα». Οι ιδρυτές του, ο Ρόμπερτ Σίλβερς και η Μπάρμπαρα Επστάιν, ονειρεύονταν ένα ανεξάρτητο περιοδικό όπου τα μεγαλύτερα μυαλά της εποχής θα συζητούν τα βιβλία που κυκλοφορούν και άλλα φλέγοντα ζητήματα. Το πρώτο τεύχος κυκλοφόρησε το 1963, στη διάρκεια της μεγάλης απεργίας των εφημερίδων της Νέας Υόρκης. Και πριν από λίγες ημέρες κυκλοφόρησε ένα συλλεκτικό τεύχος 96 σελίδων: γιατί το «New York Review of Books» μπήκε στην έβδομη δεκαετία του και δεν είναι καθόλου, μα καθόλου γερασμένο.

Τι ονόματα σε αυτό το τεύχος! Ο Πάνκαζ Μίσρα παρουσιάζει το βιβλίο του Ούβε Βίτστοκ «Οταν αναλαμβάνουν οι βάρβαροι», που πραγματεύεται το δίλημμα των συγγραφέων στη χιτλερική Γερμανία: να μείνουν ή να φύγουν; Ο Τίμοθι Γκάρτον Ας αναρωτιέται αν το όραμα μιας ενιαίας και ελεύθερης Ευρώπης έρχεται πιο κοντά ή απομακρύνεται. Ο Σάιμον Κάλοου γράφει για μια νέα βιογραφία του Μότσαρτ. Η Μάρθα Νούσμπαουμ επισημαίνει ότι η φαλαινοθηρία συνεχίζεται στην εποχή μας, και όχι για το κρέας των θηλαστικών ούτε για το λίπος τους. O Μάικλ Γκόρα γράφει για τον «Πολωνό», το τελευταίο βιβλίο του Τζον Μάξγουελ Κούτσι (στα ελληνικά από τις εκδόσεις Διόπτρα), και την αισθητική και ηθική ανάγκη να προσπαθούμε να καταλαβαίνουμε ανθρώπους που, στην αρχή τουλάχιστον, δεν συμπαθούμε. Και υπάρχουν όπως πάντα τα ποιήματα – αχ αυτά τα ποιήματα! Η Αντρέα Κόεν, για παράδειγμα, μας μιλάει για την Πολίν, που όλο κατέβαινε βιαστικά τις σκάλες, δεν είναι τυχαίο που τη φώναζαν Flash (Αναλαμπή;), κι όταν τη βρήκε μια μέρα ο άντρας της πεσμένη (νεκρή;) κρατούσε μια σακούλα γλυκά κρεμμύδια, που τα είχε καθαρίσει κλαίγοντας, και είχε φάει μερικά ωμά με λίγο αλάτι, και σίγουρα θα σου έδινε κι εσένα ένα κομμάτι που θα έμοιαζε με φέτα του φεγγαριού, κι αν ήσουν θλιμμένος θα σου έλεγε, «έλα φίλε, κράτα γερά»!

Μέχρι το 2019, το NYRB δεν είχε ποτέ γυναίκα διευθύντρια ούτε έναν τόσο νέο άνθρωπο στο τιμόνι. Η 37χρονη Εμιλι Γκρίνχαουζ θήτευσε δίπλα στον Σίλβερς, καθόταν δίπλα του από το πρωί μέχρι τη νύχτα, έμαθε απ’ αυτόν πώς να ταιριάζει έναν συγγραφέα με ένα αντικείμενο, πώς να προσαρμόζει ένα κείμενο στις ανάγκες των σελίδων και πώς να αποφεύγει λέξεις και κλισέ που κουράζουν τον αναγνώστη. Κυκλοφορούσε μάλιστα τότε ένα εσωτερικό έγγραφο με τίτλο «Λέξεις προς αποφυγή». Δεν είναι εύκολο εγχείρημα, λέει η Εμιλι σε μια χαλαρή συζήτησή της με έναν από τους αρθρογράφους του περιοδικού, τον Ντάνιελ Ντρέικ. Το να αντικαταστήσεις το «αφήγημα» με την «ιστορία» είναι απλό, αλλά το να βρεις συνώνυμο για τον «νεοφιλελεύθερο» είναι πιο σύνθετο. Πάντως λέξεις όπως «τραυματικός», «προικισμένος», «συνονθύλευμα», «εμψυχωτικό» όταν σημαίνει «εμπνευσμένο» και «εμπνευσμένο» όταν δεν διαφαίνεται καμιά έμπνευση, είναι κομμένες. Οσο για τη «βιωμένη εμπειρία», δεν περνάει με τίποτα.

Εχει ενδιαφέρον να ακούσουμε από μια μιλένιαλ πώς βλέπει σήμερα την αποστολή ενός τέτοιου ιστορικού περιοδικού και κατά πόσον η αποστολή αυτή έχει αλλάξει από το 1963. «Θα έλεγα ότι σκοπός οποιουδήποτε εντύπου είναι να μιλάει τη γλώσσα της αλήθειας απέναντι στην εξουσία. Ομως το είδος της αλήθειας για την οποία μαχόμαστε στο NYRB είναι η αλήθεια γύρω από τις ιδέες. Το περιοδικό αυτό προσπαθεί να κατανοήσει τον κόσμο – κι εννοώ όλο τον κόσμο, ιδιαίτερα περιοχές στις οποίες σπανίως δίνεται προσοχή – με ευαισθησία και εντιμότητα. Με αυτή την έννοια, είμαστε το ίδιο περιοδικό μ’ εκείνο του 1963. Δεν είμαστε εμμονικοί. Δεν είμαστε προφήτες τάσεων. Δεν είμαστε – δεν θα ‘πρεπε να είμαστε – στενόμυαλοι. Ακολουθούμε τα πάθη και τους ενθουσιασμούς και μερικές φορές τους θυμούς των αρθρογράφων μας. Αυτό είναι το σχέδιο, και αυτή είναι η δουλειά: να αναζητούμε αρθρογράφους με ζωντανά μυαλά και σηκωμένες κεραίες και να τους ζητάμε να εξετάζουν, να ανακατεύουν και να καταγράφουν. Να βρίσκουμε αρθρογράφους που καταλαβαίνουν πράγματα που εμείς δεν καταλαβαίνουμε κι ύστερα να τους ζητάμε να τα εξηγούν, να μας διδάσκουν».

Τα τελευταία χρόνια άλλαξε εντελώς ο σχεδιασμός του περιοδικού, τόσο στην ηλεκτρονική όσο και στην έντυπη μορφή του, και προσελήφθη η πρώτη art director, η Λιν Σάπτον, που έδωσε τέτοιο δυναμισμό στα εξώφυλλα ώστε η σχεδιάστρια μόδας Ρέιτσελ Κόουμι χρησιμοποίησε μερικά από αυτά σε μια κολεξιόν. Αυτό που δεν βλέπει πιθανό η Εμιλι Γκρίνχαουζ είναι να καθιερωθεί στο περιοδικό σελίδα με σταυρόλεξο. Ναι, ξέρει ότι πρέπει να ψυχαγωγείς τους αναγνώστες, δεν αρκεί η υψηλή κουλτούρα, αλλά πώς να το κάνουμε, δεν τα αγαπούσε ποτέ τα σταυρόλεξα, ήταν κι ένας τομέας όπου ο αδελφός της κυριαρχούσε, γενικά ποτέ μη λες ποτέ, αλλά όχι, για σταυρόλεξα δεν το βλέπει.

Εμιλι Γκρίνχαουζ (1986 – )

Μια τυχερή γυναίκα

Kόρη δημοσιογράφου του εργατικού ρεπορτάζ και εγγονή μελών του Αμερικανικού Κομμουνιστικού Κόμματος, η διευθύντρια του NYRB έχει, όπως είναι φυσικό, ιδιαίτερη ευαισθησία στις συνθήκες εργασίας. Τυχερή γυναίκα: πριν επιστρέψει στο περιοδικό, το 2019, πέρασε από τον «New Yorker» και θήτευσε δίπλα στον μεγάλο δάσκαλο, τον Ντέιβιντ Ρέμνικ. Εκεί έμαθε τη μεγάλη τέχνη να δημοσιεύει αρθρογράφους στα 25 τους δίπλα σε αρθρογράφους στα 90 τους. Τι μυστήριοι όμως αυτοί οι μιλένιαλ! Αν γκουγκλάρεις το όνομά της, πέφτεις πάνω σε ένα μακροσκελές άρθρο των «New York Times» από εκείνη την εποχή, που περιγράφει με εξαντλητικές λεπτομέρειες, και αποκαλυπτικές φωτογραφίες, πώς η Εμιλι γνώρισε τον άνδρα της από μια κολλητή της φίλη, τι είπαν στο πρώτο τους ραντεβού, τι έφαγαν, τι ήπιαν, τι έγραψαν στις ερωτικές επιστολές που αντάλλαξαν και γιατί ήταν ξυπόλητη στον γάμο της. Ενα πρότυπο ειδύλλιο.