«Μια παράσταση είναι {LF}μια στιγμή μοιράσματος»

Είναι από τις πιο αισιόδοξες ιστορίες μουσικής και ζωής που έχει το τραύμα της απώλειας αλλά και τη δύναμη της τέχνης. Εναν μήνα μετά την έναρξη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, ο 26χρονος πιανίστας Πολ Βιτγκενστάιν κατετάγη ως κατώτερος αξιωματικός στον αυστροουγγρικό στρατό. Στις 23 Αυγούστου 1914, του ανατέθηκε μια αποστολή αναγνώρισης στη Γαλικία η οποία απέβη μοιραία. Οι ρώσοι στρατιώτες εντόπισαν αυτόν και τους συναδέλφους του. Ο νεαρός πιανίστας πυροβολήθηκε στον δεξιό του αγκώνα. Οι σύντροφοί του κατάφεραν να τον μεταφέρουν στο νοσοκομείο, αλλά οι γιατροί αναγκάστηκαν να ακρωτηριάσουν το μεγαλύτερο μέρος του δεξιού του χεριού. Καθώς ανέκτησε τις αισθήσεις του, συνειδητοποίησε ότι η καριέρα του ως πιανίστα δεν θα ήταν ποτέ η ίδια.

Στη συνέχεια, το νοσοκομείο κατελήφθη από ρώσους στρατιώτες οι οποίοι τον έστειλαν σε στρατόπεδο αιχμαλώτων πολέμου. Κατάφερε να επιζήσει και να ανατρέψει την αποθαρρυντική προοπτική της καριέρας του ως σολίστα. Σε αυτό φυσικά βοήθησε και το γεγονός ότι ανήκε σε μια από τις πλουσιότερες και πιο διακεκριμένες οικογένειες στην Ευρώπη – ο μικρότερος αδερφός του, Λούντβιχ Βιτγκενστάιν, έγινε ο διάσημος φιλόσοφος. Ετσι μπόρεσε να αναθέσει σε πολλούς από τους κορυφαίους συνθέτες της εποχής να γράψουν νέα έργα για πιάνο που απαιτούσαν μόνο τη χρήση του αριστερού χεριού.

Ο Ρίχαρντ Στράους, ο Σεργκέι Προκόφιεφ και ο Μπέντζαμιν Μπρίτεν συνέθεσαν όλοι κομμάτια γι’ αυτόν, αλλά ίσως το μεγαλύτερο έργο που του ανατέθηκε είναι το «Κοντσέρτο» του Μορίς Ραβέλ (1875-1937) για το αριστερό χέρι. Αυτό το ξεχωριστό έργο του σπουδαίου συνθέτη «Κοντσέρτο για πιάνο (αριστερό χέρι) και ορχήστρα σε ρε μείζονα» επέλεξε η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών για την εναρκτήρια συναυλία της, την Παρασκευή, στην αίθουσα Χρήστου Λαμπράκη μαζί με το «Δάφνις και Χλόη, σουίτα αρ. 2», επίσης του Ραβέλ, το «Κοντσέρτο για πιάνο και ορχήστρα αρ. 1 σε ρε ύφεση μείζονα, έργο 10» του Σεργκέι Προκόφιεφ και τη «Σουίτα από την όπερα “Η άνοδος και η πτώση της πόλης Μαχαγκόνι”» του Κουρτ Βάιλ. Τη μουσική διεύθυνση της βραδιάς έχει αναλάβει ο ιδιαίτερος μαέστρος Ματίας Φορέμνι, ο οποίος όπως λέει ανυπομονεί να δουλέψει ξανά «μαζί με τους εξαιρετικούς μουσικούς της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών».

Το πρόγραμμα ανοίγει ο Αντρέι Γκαβρίλοφ, ο «πιανίστας που έπεσε στη Γη» όπως έχει γράψει η «Guardian». Σολίστας με συναρπαστική ιστορία ζωής που ερμηνεύει το  λαμπερό Πρώτο Κοντσέρτο για Πιάνο και Ορχήστρα του Σ. Προκόφιεφ και το φιλοσοφικών διαστάσεων Κοντσέρτο για πιάνο (αριστερό χέρι) του Μ. Ραβέλ. Μουσικός ξεχωριστός που έγραψε την πορεία του με αντισυμβατικό τρόπο. Ενώ βρισκόταν στο απόγειο της καριέρας του αποφάσισε να σταματήσει τις εμφανίσεις του. Αραγε τι τον οδήγησε σε αυτό; Τι έχασε και τι κέρδισε;

Ο ίδιος λέει στο «ΝΣυν» πως όποιος βρίσκεται σε διαδικασία μιας «εμπορικής καριέρας» δεν έχει καμία πιθανότητα πνευματικής ανάπτυξης. «Αναπόφευκτα μετατρέπεται σε πολυάσχολο τεχνίτη χρησιμοποιώντας τα φυσικά του ταλέντα. Ο στόχος στη ζωή κάθε σκεπτόμενου ανθρώπου είναι να βρει τον εαυτό του, να αναπτυχθεί ως άνθρωπος, να δημιουργήσει τη δική του φιλοσοφία και να αναπτύξει την τέχνη που υπηρετεί».

Παρασιτισμός

Μια «επιτυχημένη καριέρα» στη διεστραμμένη σύγχρονη «κατανόηση», όπως τη χαρακτηρίζει δεν είναι η ανάπτυξη της μουσικής, αλλά ο παρασιτισμός στη μουσική. «Κατάφερα να βρω τον εαυτό μου και να δημιουργήσω τη δική μου φιλοσοφία για τη μουσική, την οποία ελπίζω οι έξυπνοι νέοι μουσικοί να χρησιμοποιήσουν προς όφελός τους και να την αναπτύξουν. Μόλις πρόσφατα άνοιξε μπροστά μου η μουσική αποκαλύπτοντας όλα της τα “μυστικά”».

Πόσο σημαντικό είναι για εκείνον ν’ ανακαλύπτει τα έργα σε κάθε ερμηνεία του; Υπάρχει κάποιο όριο σε αυτή τη διαδικασία; «Μια παράσταση δεν είναι ένα φαινόμενο για “ανακάλυψη” οποιωνδήποτε διαδικασιών, αλλά μια στιγμή μοιράσματος με τους ανθρώπους ενός συγκεκριμένου σημείου στην ανάπτυξη της δημιουργικότητας και της ευφυΐας ενός ατόμου. Αυτή η διαδικασία μπορεί να περιοριστεί μόνο με θάνατο».