Το κρίσιμο σταυροδρόμι για την Πολωνία και τη Δύση

Πέντε ημέρες πριν από τις εκλογές ξέσπασε μία ακόμα κρίση στην Πολωνία. Δύο ανώτατοι αξιωματικοί, ο αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Στρατού και ο υπαρχηγός του παραιτήθηκαν ύστερα από διένεξη με τον υπουργό Μάριους Μπλάστσακ διαμαρτυρόμενοι για την εργαλειοποίηση του στρατού στην προεκλογική εκστρατεία του κυβερνώντος κόμματος PIS. Ηταν ένα ακόμα δείγμα του πολωτικού κλίματος που επικρατεί στην Πολωνία ενόψει των σημαντικότερων εκλογών στη χώρα μετά την κατάρρευση των κομμουνιστικών καθεστώτων στην ανατολική Ευρώπη το 1989.

«Οι εκλογές είναι ελεύθερες, γιατί ο καθένας μπορεί να είναι υποψήφιος. Αλλά η αναμέτρηση δεν είναι έντιμη», λέει στα «ΝΕΑ» ο Γιάτσεκ Λέπιαρτς, έμπειρος δημοσιογράφος της Ντόιτσε Βέλε στη Βαρσοβία. Το κυβερνών εθνικολαϊκιστικό κόμμα «Νόμος και Δικαιοσύνη» (PIS) του Γιάροσλαβ Κατσίνσκι εργαλειοποιεί προεκλογικά όπου και όσο μπορεί τον κρατικό μηχανισμό. Η Πολωνία, διαπιστώνει ο Λέπιαρτς, «βαδίζει στον δρόμο της Ουγγαρίας του Ορμπαν, εγκαθιδρύει ένα σύστημα, στο οποίο ακόμη και αν το PIS χάσει τις εκλογές, δεν θα απωλέσει την εξουσία, διότι θα έχει τοποθετήσει στις θεσμικές θέσεις-κλειδιά της κρατικής μηχανής τους δικούς του ανθρώπους».

Είναι η πολωνική – ουγγρική εκδοχή του οράματος που είχε για την Ελλάδα η σύζυγος του πρώην πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα, Μπέττυ Μπαζιάνα, όταν ζητούσε τον «έλεγχο των αρμών της εξουσίας» από τον ΣΥΡΙΖΑ. Στην Πολωνία, εν μέρει συμβαίνει ήδη, για παράδειγμα, ο σημερινός υπουργός Δικαιοσύνης είναι ταυτόχρονα και γενικός εισαγγελέας της χώρας και θα παραμείνει μετά τις εκλογές. «Το PIS του Κατσίνσκι κυβερνά ήδη οκτώ χρόνια, εάν παραμείνει άλλα τέσσερα στην εξουσία θα ολοκληρώσει την άλωση του συστήματος. Και τότε θα βρισκόμαστε πλέον σε ένα απολυταρχικό κράτος», λέει ο πολωνός δημοσιογράφος.

Ο προεκλογικός αγώνας έδειξε πόσο βαθιά διχασμένη είναι η Πολωνία ανάμεσα στα δύο μπλοκ: το εθνικολαϊκιστικό στρατόπεδο του PIS με έντονο αντιευρωπαϊκό προσανατολισμό και το φιλοευρωπαϊκό της «Πλατφόρμας Πολιτών» του Ντόναλντ Τουσκ, πρώην προέδρου του Συμβουλίου της ΕΕ, ο οποίος για το PIS δεν είναι παρά είναι μαριονέτα των Βρυξελλών. Οι δημοσκοπήσεις δεν δίνουν κοινοβουλευτική πλειοψηφία ούτε στο PIS ούτε στην «Πλατφόρμα Πολιτών», με το κεντροδεξιό κόμμα «Τρίτος Δρόμος» και τη «Νέα Αριστερά» να διεκδικεί την 3η θέση.

Κομβικό ρόλο θα κληθεί να παίξει ο υπερσυντηρητικός σχηματισμός «Συνομοσπονδία», που κινείται στο 8-10%.

ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΕ. Οι εκλογές της Κυριακής θα κρίνουν τον στρατηγικό προσανατολισμό της Πολωνίας. Πολιτικά και ιστορικά «η Πολωνία δεν έχει κανένα συμφέρον να κερδίσει ο Πούτιν τον πόλεμο στην Ουκρανία», σημειώνει ο Κάι-Ολαφ Λάνγκε, αναλυτής στο Ιδρυμα Επιστήμης και Πολιτικής στο Βερολίνο. Ωστόσο η έκβαση των εκλογών θα κρίνει και τη συνοχή της Δύσης απέναντι στον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία. «Προς το παρόν υπάρχει ένα κρίσιμος αριθμός χωρών που υποστηρίζουν την Ουκρανία, το βασικό ερώτημα είναι αν θα διατηρηθεί», λέει ο Λάνγκε. Η Σλοβακία με τον φιλορώσο νέο πρωθυπουργό Φίτσο παίρνει ήδη αποστάσεις. Αλλά «αν αρχίσει να κλονίζεται η Πολωνία, αυτό θα έχει επιπτώσεις και στη συνολική εικόνα στήριξης της Δύσης προς την Ουκρανία», εκτιμά ο γερμανός αναλυτής.

Ο πόλεμος της Ουκρανίας αναβάθμισε τον ρόλο της Πολωνίας στην Ευρώπη. Ωστόσο, με εκλογική νίκη των ευρωσκεπτικιστών του PIS, σημειώνει ο δημοσιογράφος Λέπιαρτς, η Βαρσοβία δεν θα μπορέσει να κεφαλαιοποιήσει αυτήν την αναβάθμιση, όπως θα συμβεί με μία νίκη του Ντόναλντ Τουσκ.