Νομική ευθύνη των αιρετών στην Ευρώπη

Θέματα νομικής ευθύνης και επαγγελματικών περιορισμών αιρετών κατά την άσκηση της πολιτικής εντολής τους πραγματεύεται η μελέτη της Επιτροπής Δήμων και Περιφερειών του Συμβουλίου της Ευρώπης (CDRM): «Status of local elected representatives in Europe».

Η νομική ασυλία των αιρετών αναγνωρίζεται μόνο σε πέντε χώρες (Αυστρία – ορισμένα κρατίδια, Ελβετία, Ουκρανία, Μαυροβούνιο, Βόρεια Μακεδονία), ενώ στις υπόλοιπες διέπεται από την ποινική και πολιτική δικονομία.

Ως προς τη σύγκρουση συμφερόντων με το δημόσιο συμφέρον στις μισές χώρες της μελέτης ισχύουν κώδικες συμπεριφοράς για την αποχή του αιρετού από τη συμμετοχή στη λήψη απόφασης, που σχετίζεται άμεσα ή έμμεσα με το υλικό ή ηθικό συμφέρον του ιδίου ή στενών συγγενών του.

Στα δύο τρίτα (2/3) των χωρών της μελέτης προβλέπεται η υποβολή δήλωσης περιουσιακής κατάστασης και πηγών εισοδήματος, ενώ ποικίλλουν οι ρυθμίσεις για το επαγγελματικό ασυμβίβαστο. Απόλυτο επαγγελματικό ασυμβίβαστο ισχύει σε ορισμένα κρατίδια της Γερμανίας, ενώ σε Ισπανία, Τσεχία, Πολωνία, Σλοβακία, Λετονία ισχύουν περιορισμοί στην επαγγελματική απασχόληση και μετά τη λήξη της θητείας.

Η απασχόληση εν ενεργεία αιρετού σε ιδιωτική εταιρεία, η οποία συνεργάζεται με τον δήμο, απαγορεύεται σε Πολωνία, Λετονία και Ισπανία.

Παύση (απόλυση) των αιρετών

Στο 90% των χωρών της μελέτης το ζήτημα της μη κανονικής λήξης της θητείας του αιρετού (πρόωρη παραίτηση, παύση, απόλυση) ρυθμίζεται με διατάξεις της αντίστοιχης εθνικής νομοθεσίας.

Σε ό,τι αφορά την απόλυση δημάρχου λαμβάνεται υπόψη και ο τρόπος εκλογής του (δηλαδή το ΔΣ που τον εκλέγει είναι αρμόδιο να τον ανακαλέσει, ενώ όταν εκλέγεται άμεσα τότε εμπλέκεται η εποπτεύουσα αρχή).

Σε 13 χώρες της μελέτης εφαρμόζεται ο θεσμός της άρσης ψήφου εμπιστοσύνης, ενώ σε 11 χώρες ο δήμαρχος ή το ΔΣ παύονται, υπό προϋποθέσεις, με απόφαση της κυβέρνησης.

Αιτία απόλυσης αποτελούν τελεσίδικες καταδικαστικές αποφάσεις πολιτικών και ποινικών δικαστηρίων, απώλεια πολιτικών δικαιωμάτων και ειδικότεροι λόγοι δημοσίου συμφέροντος.

Ο Τάκης Αβραμίδης είναι πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου Πειραιά και υποψήφιος δημοτικός σύμβουλος Πειραιά με τον συνδυασμό «Πειραιάς Νικητής» του Γιάννη Μώραλη